II PR 297/71

SentencjaSąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 1971 r. sprawy z powództwa Janiny S. przeciwko Skarbowi Państwa - Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w J. o odszkodowanie i sprostowanie opinii, na skutek rewizji powódki i pozwanego Skarbu Państwa od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Rzeszowie z dnia 7 maja 1971 r. II C 54/71 - obie rewizje oddala.Uzasadnienie faktycznePowódka domagała się zasądzenia od pozwanego Skarbu Państwa - 12.700 zł tytułem odszkodowania za wystawienie jej ujemnej i nieprawdziwej opinii, w związku z czym nie mogła uzyskać pracy przez okres 8 i 1/2 miesiąca.Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zwrot kosztów procesu, twierdząc że pierwotna ujemna opinia o powódce w 1969 r. miała uzasadnienie w wynikach kontroli finansowej, przeprowadzonej przez inspektorów wydziałów finansowych władz nadzorczych, wskutek czego zgłoszono do Prokuratury Powiatowej doniesienie, lecz wszczęte w związku z tym śledztwo zostało umorzone i to pierwotnie na podstawie amnestii, a następnie - w wyniku zażalenia powódki - z braku dowodów jej winy. Powódce wystawiono nową opinię z dnia 21 stycznia 1970 r., lecz odmówiła ona jej przyjęcia i nie podejmowała żadnej pracy, czekając na rozstrzygnięcie innego, wszczętego przez nią procesu, o dopuszczenie do pracy i zapłatę wynagrodzenia za cały okres pozostawania bez zatrudnienia.Zaskarżonym przez obie strony wyrokiem Sąd Wojewódzki zasądził od pozwanego na rzecz powódki 1.500 zł, oddalił w pozostałej części powództwo i zniósł wzajemne koszty procesu, nie obciążając powódki opłatami sądowymi od oddalonej części powództwa.Rozstrzygnięcie to Sąd Wojewódzki uzasadnił, jak następuje:Powódka pracowała w Prezydium Gromadzkiej Rady Narodowej w J. na stanowisku referenta podatkowego od 1966 r. Umowę o pracę wypowiedziano jej w październiku 1969 r. ze skutkiem na dzień 31 stycznia 1970 r. Wypowiedzenie to zawierało obszerne uzasadnienie stanowiska podmiotu zatrudniającego, a zwłaszcza zostały użyte słowa następujące: "...wszystkie te wypadki nadużyć i zaniedbań poderwały obywatelce zaufanie i dobre imię pracownika PGRN i z tych też powodów zwalnia się obywatelkę z pracy z zastosowaniem 3-miesięcznego wypowiedzenia". Wypowiedzenia dokonano w związku z negatywnymi dla powódki wynikami kontroli finansowej dokonanej przez organa finansowe wyższego szczebla.Wydano także powódce, na jej wniosek, opinię bez daty, w której użyto następujących sformułowań: "...natomiast w roku 1969 w swej pracy zaniedbywała się i jej praca pozostawiała wiele do życzenia".Na skutek kilkakrotnego zwalczania tej opinii w toku trwającego stosunku pracy - Prezydium sporządziło drugą opinię z datą 21 stycznia 1970 r. i na początku lutego 1970 r. próbowało doręczyć tę opinię powódce, która odmówiła jej przyjęcia. Druga opinia o powódce jest pozytywna, co oznacza, że pozwane Prezydium uznało poprzednią opinię za przejaskrawioną, fałszywą w pewnej części i krzywdzącą powódkę. Istotnie powódka w latach 1966-1968 była dobrą pracownicą; jej zaś usterki w pracy, stwierdzone w czasie kontroli w 1969 r., nie były jaskrawe, gdyż postępowanie karne wszczęte przeciwko niej z art. 286 d.k.k. zostało z braku dowodów umorzone. Żądanie przeto sprostowania opinii stało się bezprzedmiotowe. I dlatego Sąd Wojewódzki oddalił je i również oddalił żądanie sprostowania treści pisma wypowiadającego powódce umowę o pracę, gdyż pismo to nie stanowi opinii, której adresatem może być nowy podmiot zatrudniający. Pismo to, według oceny Sądu Wojewódzkiego, usprawiedliwia tylko wobec powódki czynność prawną w postaci wypowiedzenia.Zasądzając na rzecz powódki 1.500 zł odszkodowania (wysokość jednomiesięcznego jej uposażenia) Sąd Wojewódzki wziął pod uwagę, że nową opinią z datą 21 stycznia 1970 r. powódka mogła dysponować już w pierwszej połowie lutego 1970 r., a skoro odmówiła przyjęcia tej proponowanej opinii, przeto sama działała na swoją szkodę posługując się nadal pierwszą opinią, nie może więc obciążać następstwami swego zaniechania strony pozwanej. Dlatego też Sąd Wojewódzki ustalił, stosując art. 417 k.c., że bezprawne działanie pozwanego Prezydium uniemożliwiło powódce znalezienie odpowiedniego zatrudnienia tylko w miesiącu lutym 1970 r. Powódka zaś legitymując się średnim wykształceniem i praktyką finansowo-biurową, przy wykazaniu odpowiedniej aktywności w poszukiwaniu pracy mogłaby ją znaleźć od marca 1970 r.Powódka w rewizji wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa. W uzasadnieniu rewizji zarzuca, że Sąd Wojewódzki niesłusznie dał wiarę zeznaniom świadka Anny J., jakoby usiłowała doręczyć jej sprostowaną opinię, którą przyjęłaby, gdyby wiedziała, że list skierowany do niej przez pocztę zawiera pozytywną i sprostowaną opinię. W dalszym ciągu twierdzi, że w związku z ujemną opinią jej szkoda wynosi kwotę dochodzoną w pozwie, gdyż pracę uzyskała dopiero 14 października 1970 r.Pozwany w rewizji wnosi o zmianę wyroku w części zasądzającej i o oddalenie powództwa w całości. Wskazuje na naruszenie art. 417 k.c. oraz na sprzeczne z dowodami ustalenia, że powódka w lutym 1970 r. nie mogła uzyskać pracy w związku przyczynowym z krzywdzącą ją opinią.Sąd Najwyższy doszedł do następujących wniosków:Obydwie rewizje nie są uzasadnione, a przeto z mocy art. 387 k.p.c. podlegają oddaleniu.Rewizja powódki dlatego, że zarzut jakoby Sąd Wojewódzki bezpodstawnie dał wiarę zeznaniom świadka Anny J. (art. 233 § 1 k.p.c.) trafia w próżnię, skoro powódka sama przyznała, że nie odbierała adresowanej do siebie korespondencji pozwanego Prezydium. A zatem, gdyby nawet pominąć kwestionowany dowód, to i w tym wypadku powódce nie przysługiwałoby odszkodowanie więcej jak za jeden miesiąc pozostawania bez pracy.W odniesieniu natomiast do podtrzymywanego w rewizji roszczenia o sprostowanie wypowiedzenia jej umowy o pracę Sąd Najwyższy, ażeby się nie powtarzać, powołuje się w tej mierze na uzasadnienie wyroku Sądu Wojewódzkiego.Rewizja pozwanego Prezydium podlega oddaleniu, dlatego że bezskutecznie powołuje się na swoją dobrą wiarę i przy pomocy tego argumentu usiłuje wykazać, że nastąpiło naruszenie art. 417 k.c.Ryzyko jednak wystawienia pracownikowi krzywdzącej go opinii zawsze obciąża podmiot zatrudniający, który musi ponosić związane z tym przyczynowo prawne konsekwencje.Nie jest uzasadniony także zarzut dokonania przez Sąd Wojewódzki ustaleń sprzecznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym.Sąd Wojewódzki niewadliwie bowiem ustalił, że powódka dopiero w lutym 1970 r. mogła otrzymać sprostowaną opinię datowaną 21 stycznia 1970 r.Wynika to z zeznań św. Anny J. (k. 23 od.) i z relacji urzędu pocztowego w J. (k. 41).Wprawdzie Sąd Wojewódzki pominął w swoich rozważaniach tę część zeznań Józefa Ł., słuchanego w charakterze strony (k. 25), w której mówił on o podjęciu jeszcze przed upływem okresu wypowiedzenia starań o przyjęcie powódki do pracy w Gminnej Spółdzielni Samopomocy Chłopskiej w J., jednak z zeznań tych nie wynikało, ażeby ta propozycja zbiegała się w czasie ze sprostowaniem opinii o powódce, a zatem uchybienie to pozostaje bez wpływu na treść wyroku.W tych okolicznościach kwestia późnego zarejestrowania się powódki w odnośnym referacie zatrudnienia pozostawała także bez wpływu na rozstrzygnięcie i dlatego Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.