II PZ 51/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Szczurzewski. Sędziowie: A. Filcek (sprawozdawca), M. Rafacz-Krzyżanowska.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Józefa K. przeciwko Spółdzielni Inwalidów "Czyn Październikowy" w W. o uchylenie uchwały o wykreśleniu z rejestru członków Spółdzielni na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 28 września 1973 r.,uchylił zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie z wniosku powoda o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie.Uzasadnienie faktycznePowód domagał się w pozwie uchylenia uchwały rady pozwanej Spółdzielni o wykreśleniu go z rejestru członków Spółdzielni.Zarządzeniem z dnia 12.IX.1973 r. powód został wezwany do uiszczenia wpisu tymczasowego w kwocie 300 zł.W dniu 19.IX.1973 r. powód złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.Sąd Wojewódzki zaskarżonym postanowieniem oddalił ten wniosek, gdyż powód nie przedstawił żadnego zaświadczenia, z którego wynikałoby, że pozostaje on bez pracy z powodu choroby lub inwalidztwa. Skoro zaś powód sam zrezygnował z pracy w pozwanej Spółdzielni i pozostaje na utrzymaniu żony, to - zdaniem Sądu Wojewódzkiego - należy wnosić, że ma również środki na uiszczenie żądanego wpisu.Uzasadnienie prawneRozpoznając zażalenie powoda na powyższe postanowienie, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Wbrew treści pozwu oraz załączonym aktom sprawy Sąd Wojewódzki błędnie przyjął, że powód dochodzi uchylenia uchwały walnego zgromadzenia, podczas gdy w istocie domaga się on uchylenia uchwały rady pozwanej Spółdzielni o wykreśleniu go z rejestru członków Spółdzielni. Przeoczenie to jednak nie ma istotnego znaczenia w zakresie wpisu należnego od pozwu.W obu bowiem wypadkach należy uznać, że powód korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych przewidzianego w art. 111 § 1 pkt 3 k.p.c. Wprawdzie użyte w tym przepisie sformułowanie "strona dochodząca należności ze stosunku pracy" może sugerować, iż chodzi o zwolnienie pracownika od kosztów w sprawach, w których strona pozwana obowiązana jest do określonego świadczenia na rzecz pracownika, zwłaszcza zaś do zapłaty należności pieniężnej, jednakże stanowisko oparte na tego rodzaju wąskiej, gramatycznej wykładni omawianego przepisu nie jest słuszne. Pracownikowi dochodzącemu roszczeń ze stosunku pracy przysługują w świetle przepisów kodeksu postępowania cywilnego szczególne ułatwienia procesowe, i to bez względu na rodzaj łączącego go z zakładem pracy stosunku pracy (art. 459-476 k.p.c.). Do ułatwień procesowych należy również przewidziane w art. 111 § 1 pkt 3 k.p.c. zwolnienie od kosztów sądowych. Brak jest uzasadnionych podstaw do tego, by ułatwienie to zwężać do niektórych tylko spraw pracowniczych bądź wyłączać je w odniesieniu do spraw dotyczących członkostwa w spółdzielni pracy, skoro pochodną członkostwa jest stosunek pracy. Ustawowe zwolnienie od kosztów sądowych z art. 111 § 1 pkt 3 k.p.c. dotyczy zatem każdej sprawy pracowniczej w szerokim rozumieniu przepisu art. 459 k.p.c., przedstawionym w wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej z dnia 29 i 30.IX.1966 r. w przedmiocie uprawnień pracowniczych w postępowaniu odrębnym (M.P. Nr 63, poz. 305), nie wyłączając spraw dotyczących członkostwa w spółdzielniach pracy.Jeżeli zaś powód korzystał w niniejszej sprawie z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, to rozpoznawanie jego wniosku o zwolnienie od kosztów było zbędne i bezprzedmiotowe, wobec czego Sąd Najwyższy bez potrzeby rozważania zarzutów zawartych w zażaleniu powoda, na podstawie art. 475 § 3, art. 355, 388 § 3 i art. 397 § 2 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie w tym zakresie.Rozpoznaniu sprawy bez pobrania wpisu nie stoi na przeszkodzie zarządzenie z dnia 12.IX.1973 r. wzywające powoda do uiszczenia wpisu, gdyż utraciło ono aktualność z chwilą złożenia przez powoda wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych (por. orz. SN z dnia 2 listopada 1962 r. II CZ 121/62 - OSNCP 1969, z. 7-8, poz. 182).