II UZP 8/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN A. Szczurzewski (sprawozdawca). Sędziowie SN: S. Perestaj, Z. Zaziemski.SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z wniosku Władysławy W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w R. o rentę inwalidzką, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie postanowieniem z dnia 25 stycznia 1977 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych."Czy fakt przyznania renty inwalidzkiej agentowi stacji benzynowej decyzją po dniu 1.I.1976 r. z okresem wstecznym, obejmującym część roku 1975, powoduje przyjęcie do podstawy wymiaru renty przeciętną wymiaru składek z ostatnich 12 miesięcy?"udzielił następującej odpowiedzi:Podstawę wymiaru renty inwalidzkiej, która przysługuje agentowi, objętemu ubezpieczeniem społecznym z tytułu pracy wykonywanej na rzecz jednostki gospodarczej uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej, który spełnił warunki wymagane dla przyznania tej renty przed 1 I 1976 r. - ustala się według zasad określonych przepisami obowiązującymi przed tą datą także wówczas, gdy decyzja organu rentownego przyznająca to świadczenie wydana została po dniu 1 I 1976 r. Uzasadnienie faktycznePrzedstawione Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne nasunęło się na tle następującego stanu faktycznego:Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. decyzjami z dnia 15.I.1976 r. i z dnia 10.VII.1976 r., zatwierdzonymi orzeczeniami Rady Nadzorczej tego Oddziału z dnia 16.III.1976 r. i z dnia 8.XI.1976 r., przyznał wnioskodawczyni od dnia 6.VIII.1975 r. rentę inwalidzką, przyjmując za podstawę jej wymiaru przeciętną miesięczną wymiaru składek z okresu od 1.II.1972 r. do 30.VI.1975 r.Ponieważ wnioskodawczyni pozostawała w zatrudnieniu do dnia 20.VIII.1975 r., przeto wypłata tej renty nastąpiła od dnia 21.VIII.1975 r.Organ rentowy ustalił, iż wnioskodawczyni w okresie od 15.I.1955 r. do 20.VIII.1975 r. pracowała w CPN w Rzeszowie na podstawie umowy agencyjnej jako agent stacji benzynowej.W odwołaniu do Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Rzeszowie wnioskodawczyni domagała się przyjęcia za podstawę wymiaru jej renty przeciętną miesięczną podstawę wymiaru składek z okresu ostatnich 12 miesięcy ubezpieczenia, powołując się na przepisy ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia (Dz. U. Nr 45, poz. 232). W związku z tym odwołaniem nasunęły się Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych poważne wątpliwości, którym dał wyraz w przedstawionym do rozstrzygnięcia zagadnieniu prawnym.Uzasadnienie prawneUdzielając odpowiedzi na przedstawione pytanie, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:W sprawie niesporne jest, że wnioskodawczyni przyznano rentę inwalidzką z tytułu jej pracy wykonywanej na rzecz jednostki gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej.Niesporne jest także, że umowa agencyjna została rozwiązana z wnioskodawczynią z dniem 20.VIII.1975 r., a wypłata renty inwalidzkiej, przyznanej jej od 6.VIII.1975 r. nastąpiła od dnia 21.VIII.1975 r. Spełniła więc ona warunki do przyznania tej renty przed dniem 1.I.1976 r. Z tej też przyczyny materialnoprawną podstawę przyznania wnioskodawczyni tej renty stanowiły przepisy obowiązujące przed dniem 1.I.1976 r., a w szczególności przepisy ustawy z dnia 8 czerwca 1972 r. o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników (Dz. U. Nr 23, poz. 165) oraz wymienione w niej przepisy wykonawcze.Ustawa z dnia 19 grudnia 1975 r. o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia (Dz. U. Nr 45, poz. 232) weszła w życie z dniem 1.I.1976 r.Zgodnie zaś z art. 43 ust. 1 tej ustawy przepisy jej stosuje się w tych tylko wypadkach, gdy zdarzenia lub okoliczności uzasadniające prawo do świadczeń nastąpiły począwszy od dnia wejścia w życie tej ustawy, tj. od dnia 1.I.1976 r. Przepis ust. 2 art. 43 cyt. ustawy stanowi natomiast, że w wypadkach, gdy zdarzenia lub okoliczności uzasadniające prawo do świadczeń nastąpiły przed dniem wejścia w życie tej ustawy, stosuje się, z uwzględnieniem art. 44 (przepis ten nie dotyczy rent), przepisy obowiązujące w dniu, w którym te zdarzenia lub okoliczności nastąpiły.Data decyzji organu rentowego, mocą której przyznano danej osobie rentę, nie jest zdarzeniem lub okolicznością, o których mowa we wskazanych wyżej przepisach (art. 43 ust. 1 i 2), a zatem na tej tylko podstawie i wbrew wyraźnemu przepisowi ustawowemu niedopuszczalne jest stosowanie w danej sprawie przepisów, obowiązujących w dacie wydania tej decyzji. Przepis art. 43 cyt. wyżej ustawy, określający wypadki, kiedy stosuje się przepisy tej ustawy, a kiedy przepisy obowiązujące przed wejściem jej w życie, jest kategoryczny i jednoznaczny w swym brzmieniu i nie pozwala na wykładnię odmienną od wyżej przedstawionej. Z powyższych względów udzielono odpowiedzi na przedstawione zagadnienie prawne jak w sentencji uchwały.