II URN 147/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: Sędzia SN A. Szczurzewski (sprawozdawca), Sędziowie SN: E. Berutowicz, T. Kasiński.SentencjaSąd Najwyższy, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Pawła P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. o podstawę wymiaru renty inwalidzkiej, na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych od wyroku Okręgowego Sadu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 22 grudnia 1978 r.uchylił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie wnioskodawcy od orzeczenia Rady Nadzorczej Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 października 1978 r.Uzasadnienie faktyczneZakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w B. decyzją z dnia 5.VII.1978 r. przyznał wnioskodawcy na podstawie przepisów ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o p.z.e. rentę inwalidzką, przyjmując za podstawę jej wymiaru kwotę 5.200 zł stanowiącą przeciętny miesięczny zarobek wnioskodawcy z okresu od dnia 1.I. do dnia 31.XII.1977 r. z tytułu zatrudnienia w Wojewódzkim Związku Spółdzielni Rolniczych "Samopomoc Chłopska" w B.W dniu 29.VIII.1978 r. wnioskodawca wystąpił do organu rentowego o wliczenie do podstawy wymiaru przyznanej mu renty przeciętnego miesięcznego zarobku z okresu od dnia 1.I. do dnia 31.XII.1977 r. z tytułu pracy wykonywanej na podstawie umowy agencyjnej w Zakładzie Wydawnictw CZSR "Samopomoc Chłopska" Oddział Sprzedaży w I.Organ rentowy pismem z dnia 13.IX.1978 r. poinformował wnioskodawcę, że zarobek uzyskany przez niego z tytułu pracy agencyjnej nie podlega wliczeniu do podstawy przyznanej mu renty inwalidzkiej.Rada Nadzorcza wymienionego organu rentowego, do której odwołał się wnioskodawca, orzeczeniem z dnia 9.X.1978 r. zatwierdziła decyzję organu rentowego z dnia 5.VII.1978 r.Na skutek odwołania wnioskodawcy Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w K. wyrokiem z dnia 22.XII.1978 r. zmienił zaskarżone orzeczenie Rady Nadzorczej i wliczył do podstawy wymiaru przyznanej wnioskodawcy renty inwalidzkiej przeciętny miesięczny zarobek uzyskany z tytułu pracy wykonywanej na podstawie umowy agencyjnej.Za podstawę prawną tego rozstrzygnięcia Okręgowy Sąd Pracy przyjął przepis art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o p.z.e. w brzmieniu ustalonym w art. 7 pkt 1 ustawy z dnia 31 marca 1977 r. o dalszym zwiększaniu emerytur i rent oraz o zmianie niektórych przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym (Dz. U. Nr 11, poz. 43).Zdaniem Okręgowego Sądu Pracy, z mocy powołanego wyżej przepisu "zarobki uzyskane z tytułu zatrudnienia na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia zostały zrównane z zarobkami osiąganymi z tytułu umowy o pracę".W rewizji nadzwyczajnej, opartej na zarzutach rażącego naruszenia prawa oraz interesu PRL, Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania wnioskodawcy od orzeczenia Rady Nadzorczej Oddziału ZUS w B.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Błędny jest pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, że z mocy art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 23 stycznia 1968 r. o p.z.e. w brzmieniu ustalonym cytowaną wyżej ustawą z dnia 31 marca 1977 r. do podstawy wymiaru renty, przyznanej na podstawie przepisów ustawy o p.z.e., wlicza się poza zarobkiem z tytułu zatrudnienia także zarobek uzyskany z tytułu pracy wykonywanej na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia.Uszło bowiem uwagi Okręgowego Sądu, że w świetle przepisów ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. o ubezpieczeniu społecznym osób wykonujących pracę na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia (Dz. U. Nr 45, poz. 232), przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 grudnia 1975 r. (Dz. U. Nr 46, poz. 250) oraz przepisów ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym rzemieślników i niektórych osób prowadzących działalność zarobkową na własny rachunek oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 235) przepis art. 17 ust. 5 w pierwszej części do słów " (...) umowy zlecenia" odnosi się tylko do świadczeń rentowych i emerytalnych przewidzianych w cytowanej ustawie z dnia 19 grudnia 1975 r., a w drugiej części począwszy od słów "i kwoty" do świadczeń emerytalnych określonych cytowaną ustawą z dnia 18 grudnia 1976 r.Ponieważ w sprawie niniejszej chodzi o dodatkowy zarobek osiągany z tytułu umowy agencyjnej, przeto wymagają omówienia tylko przepisy cytowanej wyżej ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. oraz przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 grudnia 1975 r.Z treści przepisów art. 6 ust. 1 pkt 4 i ust. 2 pkt 3 w związku z art. 41 pkt 2 cytowanej ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. wynika, iż zasady ustalania wymiaru świadczeń emerytalnych przewidzianych w tej ustawie określają przepisy ustawy o p.z.e., a w szczególności przepis art. 17 ust. 4a obowiązujący do dnia 30 kwietnia 1977 r., a począwszy od dnia 1.V.1977 r. przepis art. 17 ust. 5.Poza tym uszło uwagi Okręgowego Sądu, że w myśl przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 cytowanej wyżej ustawy z dnia 19 grudnia 1975 r. ubezpieczenie określone tą ustawą nie obejmuje osób, które są równocześnie pracownikami zatrudnionymi na podstawie umowy o pracę w wymiarze czasu pracy nie niższym niż połowa wymiaru obowiązującego w danym zawodzie albo objęte są odrębnymi przepisami w zakresie zaopatrzenia emerytalnego.Według zaś przepisu § 8 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 31 grudnia 1975 r. (Dz. U. Nr 46, poz. 250), wydanego na podstawie upoważnienia zawartego w cyt. wyżej ustawie z dnia 19 grudnia 1975 r., w razie równoczesnego osiągania wynagrodzenia z tytułu zatrudnienia wykonywanego na podstawie umowy o pracę i dochodu z tytułu pracy wykonywanej na rzecz jednostek gospodarki uspołecznionej na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia do podstawy wymiaru emerytury lub renty wlicza się tylko wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia.Stwierdzić zatem należy, że podstawę wymiaru przyznanej wnioskodawcy renty inwalidzkiej stanowi przeciętny miesięczny jego zarobek uzyskany tylko z tytułu zatrudnienia wykonywanego na podstawie umowy o pracę.Słusznie więc Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych zarzuca w rewizji nadzwyczajnej, że Okręgowy Sąd Pracy, wliczając do podstawy wymiaru przyznanej wnioskodawcy renty przeciętny miesięczny jego zarobek uzyskany z tytułu pracy wykonywanej na podstawie umowy agencyjnej, dopuścił się rażącego naruszenia prawa, a w szczególności wskazanych wyżej przepisów.Z tych względów zależało orzec jak w sentencji (art. 422 § 1 w związku z art. 421 § 2 in fine k.p.c., art. 275, 276 i 277 § 1 i 2 k.p. oraz art. 83 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych).