III PO 11/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Szczerski. Sędziowie: M. Piekarski (sprawozdawca), W. Formański.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Longina W. przeciwko Spółdzielni Inwalidów Ochrony Mienia w O. o przywrócenie do pracy i zapłatę, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Opolu do rozstrzygnięcia w trybie art. 388 k.p.c.:"Czy zastrzeżenie przewidziane w § 41 statutu Spółdzielni Inwalidów Ochrony Mienia z 1957 r., że wykluczenie ze Spółdzielni oraz rozwiązanie spółdzielczego stosunku pracy przez Spółdzielnię lub zmiana warunków pracy członka prezydium rady nadzorczej w czasie pełnienia funkcji członka prezydium rady nadzorczej oraz w ciągu roku po jej ustaniu wymaga zgody walnego zgromadzenia - tłumaczyć należy w ten sposób, iż nieskuteczne jest również i wypowiedzenie stosunku pracy lub warunków pracy?"udzielił następującej odpowiedzi:"Powyższe postanowienie statutowe zawiera zakaz wypowiedzenia stosunku pracy przez spółdzielnię członkowi prezydium rady nadzorczej w czasie pełnienia tej funkcji i w ciągu roku po jej ustaniu bez zgody walnego zgromadzenia."Uzasadnienie faktycznePrzytoczone w pytaniu postanowienie statutowe uzależnia rozwiązanie przez Spółdzielnię spółdzielczego stosunku pracy w wymienionym w tym postanowieniu okresie ochronnym od zgody walnego zgromadzenia. Rozwiązanie umownego stosunku pracy może nastąpić nie tylko bez wypowiedzenia ze skutkiem natychmiastowym, lecz także przez wypowiedzenie; również więc i ono wymaga zgody walnego zgromadzenia w myśl § 41 cyt. statutu Spółdzielni Inwalidów.Wypowiedzenie to jest czynnością prawną. Dokonanie jej w okresie ochronnym wymaga zgody walnego zgromadzenia także wówczas, gdy na skutek wypowiedzenia zatrudnienie ma się zakończyć dopiero po upływie okresu ochronnego. Odsunięcie bowiem tego skutku na określony termin późniejszy w myśl art. 83 w związku z art. 77 i nast. p.o.p.c. nie podważa wcześniejszego dokonania wypowiedzenia. Właśnie od jego uprzedniego istnienia uzależnione jest wystąpienie jego (wyżej wymienionego) skutku w późniejszym terminie. Z tej przyczyny samo złożenie przez zarząd Spółdzielni w okresie ochronnym oświadczenia o wypowiedzeniu uzależnione jest w myśl przytoczonego w pytaniu postanowienia statutowego od zgody walnego zgromadzenia.Dotyczy to także "wypowiedzenia warunków pracy", sprowadza się ono bowiem do wypowiedzenia umownego stosunku pracy, gdyż zarówno "warunki", jak i związana z nimi płaca należą do istotnych składników (essentialia) umownego stosunku pracy (por. orzeczenie SN z dn. 4.I.1958 r. CR 931/57 - "Przegląd Zagadnień Socjalnych" z 1958 r. nr 8-9, str. 82 i decyzję CRZZ z dn. 20.IX.1957 r. nr 15/66 ZKR/57, ogł. w tymże czasopiśmie z 1958 r. nr 1, str. 65).Ustanowienie statutowego okresu ochronnego w interesie spółdzielczości ma przyczyniać się do wzmożenia operatywności spółdzielni, zapewniając swobodę działania członkom organów spółdzielni. Brak więc podstaw do dopatrywania się w woli wyrażonej w rozważanym postanowieniu statutowym przesłanek usprawiedliwiających jego odmienną, ścieśniającą wykładnię.Z tych przyczyn słusznie Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu przytoczonego wyżej pytania prawnego zaznaczył swą "skłonność" do rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z wyżej udzielonymi przez Sąd Najwyższy wyjaśnieniami. Wykazują one bowiem, że przytoczone w pytaniu postanowienie statutowe zawiera zakaz wypowiedzenia przez Spółdzielnię Inwalidów - bez zgody walnego zgromadzenia - stosunku pracy członkowi prezydium rady nadzorczej w czasie sprawowania tej funkcji i w ciągu roku po jej ustaniu.