III PO 18/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Szczerski. Sędziowie: S. Rejman (sprawozdawca), M. Wilewski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Tadeusza L. przeciwko Rzemieślniczej Spółdzielni Pracy "F" w S. o zapłatę, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Szczecinie do rozstrzygnięcia w trybie art. 388 k.p.c.:"Czy członkowi zarządu spółdzielni pracy, z którym rozwiązano spółdzielczy stosunek pracy bez decyzji walnego zgromadzenia przed upływem roku po ustaniu pełnienia przez niego funkcji członka zarządu, służy roszczenie odszkodowawcze z § 35 statutu wzorcowego spółdzielni pracy z 1957 r. o szkody spowodowane rozwiązaniem stosunku pracy, jeżeli to rozwiązanie nastąpiło wprawdzie po wejściu w życie ustawy z dnia 17.II.1961 r. o spółdzielniach i ich związkach (Dz. U. Nr 12, poz. 61), lecz przed przewidzianym w art. 187 § 1 cytowanej ustawy zarejestrowaniem nowego statutu?"udzielił następującej odpowiedzi:"Członkowi zarządu spółdzielni pracy, z którym rozwiązano spółdzielczy stosunek pracy bez decyzji walnego zgromadzenia przed upływem roku po ustaniu pełnienia przez niego funkcji członka zarządu, przysługuje roszczenie odszkodowawcze z § 35 statutu wzorcowego spółdzielni pracy z 1957 r. o naprawienie szkody spowodowanej rozwiązaniem stosunku pracy, chociaż to rozwiązanie nastąpiło po wejściu w życie ustawy z dnia 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach (Dz. U. Nr 12, poz. 61), lecz przed zarejestrowaniem nowego statutu (art. 187 § 1 cyt. ust.)."Uzasadnienie faktyczneW sprawie niniejszej poważne wątpliwości prawne nasunęły się Sądowi Wojewódzkiemu na tle następującego stanu faktycznego:Powód opiera swoje roszczenie na przepisie § 35 statutu wzorcowego spółdzielni pracy z 1957 r. stanowiącym, że "wykluczenie ze spółdzielni byłego członka zarządu albo rozwiązanie z nim stosunku pracy przez spółdzielnię bez jego zgody w ciągu roku po ustaleniu pełnienia przez niego tej funkcji, wymaga decyzji walnego zgromadzenia". W sprawie stwierdzono, że taka decyzja walnego zgromadzenia nie zapadła. Powód, po odwołaniu go ze stanowiska członka zarządu pismem z dnia 13.X.1961 r., pracował nadal w księgowości do dnia 31.I.1962 r., pobierając poprzednie wynagrodzenie w wysokości 3.200 zł miesięcznie. W dniu 23.I.1962 r. strona pozwana zaproponowała powodowi od lutego tegoż roku stanowisko starszego ekonomisty z wynagrodzeniem 2.400 zł, której to oferty powód nie przyjął i z dniem 1.II.1962 r. przestał pracować w pozwanej Spółdzielni. Rozwiązanie więc stosunku pracy nastąpiło w wyniku zmiany przez stronę pozwaną warunków płacy powoda na znacznie gorsze, na co nie wyraził on zgody.W tym okresie obowiązywała już ustawa o spółdzielniach i ich związkach, która w art. 45 § 5 nie przewiduje czasu ochronnego dla odwołanego członka zarządu i reguluje tę kwestię odmiennie niż § 35 statutu z 1957 r. Z drugiej jednak strony obowiązywał jeszcze w tym czasie statut z 1957 r., gdyż nowy został zarejestrowany dopiero w dniu 11.VII.1962 r. Powstaje zatem pytanie, czy przy tak przedstawionym stanie faktycznym należy do roszczeń powoda stosować postanowienia statutu z 1957 r., czy też postanowienia ustawy o spółdzielniach i ich związkach. W myśl art. 187 § 1 tejże ustawy organizacje spółdzielcze miały obowiązek dokonania zmian swoich statutów stosownie do wymagań nowej ustawy, przy czym zgłoszenie do rejestru sądowego powinno być dokonane najpóźniej do dnia 1.VII.1962 r. Paragraf drugi tego artykułu stanowi, że "do czasu zarejestrowania nowych statutów postanowienia statutów dotychczasowych pozostają w mocy". Tak więc, pomimo formalnego wejścia w życie ustawy o spółdzielniach i ich związkach z dniem 5.VI.1961 r., nadal zachowały moc prawną postanowienia dotychczasowych statutów aż do czasu zarejestrowania nowych, co w danym wypadku nastąpiło dopiero w dniu 11.VII.1962 r. Ustawa wyraźnie - w określonych granicach - utrzymała czasowo w mocy postanowienia dotychczasowych statutów, mimo że były one niezgodne z jej treścią. Zdarzenie prawne, jakim w danym wypadku jest rozwiązanie z powodem stosunku pracy, nastąpiło pod rządem obowiązywania statutu wzorcowego z 1957 r. i dlatego podlega jego przepisom. Z dniem 1.II.1962 r. powód nabył prawo do odszkodowania i okoliczność, że obejmuje ono również okres po dniu 11.VII.1962 r., jest zupełnie obojętne. Decyduje bowiem wyłącznie data wyrządzenia szkody, a ta przypada jeszcze na okres obowiązywania statutu z 1957 r.