III PO 6/63

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Szczerski. Sędziowie: W. Formański, S. Białek (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Feliksa M. przeciwko Rejonowej Spółdzielni Ogrodniczej w S. o zapłatę, po rozpoznaniu zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Poznaniu do rozstrzygnięcia w trybie art. 388 k.p.c.:"Czy art. 24 dekretu z dnia 25 czerwca 1954 r. o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin wyłącza w stosunku do uspołecznionych zakładów pracy wzmożoną odpowiedzialność z art. 152 i 153 kodeksu zobowiązań, opartą na zasadzie ryzyka?"udzielił odpowiedzi twierdzącej.Uzasadnienie faktycznePowód Feliks M. domagał się zasądzenia od Rejonowej Spółdzielni Ogrodniczej w S., w której był zatrudniony, kwoty 26.100 zł tytułem odszkodowania. Twierdził, że w dniu 29.VIII.1960 r., na skutek awarii samochodu strony pozwanej, w którym znajdował się jako konwojent, doznał szeregu uszkodzeń ciała, których następstwa uzasadniają - jego zdaniem - zadośćuczynienie w dochodzonej kwocie.Sąd Powiatowy zasądził na rzecz powoda 6.100 zł. Sąd Wojewódzki w Poznaniu, który rozpoznawał sprawę na skutek rewizji strony pozwanej, przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia w trybie art. 388 k.p.c. zagadnienie prawne sformułowane w pytaniu przytoczonym w sentencji.Uzasadnienie prawneUdzielając twierdzącej odpowiedzi na to pytanie, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Przedstawione zagadnienie jest właściwie rozstrzygnięte w dostatecznie jasno sformułowanym artykule 24 dekretu o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin z 25.VI.1954 r. (Dz. U. z 1958 r. Nr 23, poz. 97). Przepis ten ogranicza w sposób niedwuznaczny odpowiedzialność uspołecznionych zakładów pracy za szkody wywołane chorobą, niezdolnością do pracy lub śmiercią ich pracowników tylko do wypadków, w których te wywołujące szkodę zdarzenia spowodowane zostały naruszeniem przez zakład pracy jego obowiązków wynikających z przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia pracowników.Jednolite orzecznictwo Sądu Najwyższego (zarówno obecne pod rządem art. 24 dekretu o powsz. zaop. emeryt., jak i dawniejsze z okresu obowiązywania identycznych niemal przepisów art. 196 ustawy z 28.III.1933 r. o ubezpieczeniu społecznym), jak również publikacje naukowe w tej materii nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że przepisy art. 24 dekretu są przepisami szczególnymi w stosunku do przepisów kodeksu zobowiązań o czynach niedozwolonych i wyłączają te ostatnie w zakresie przez siebie unormowanym. Wbrew temu co podano w uzasadnieniu postanowienia Sądu Wojewódzkiego, taki sam pogląd reprezentuje również orzeczenie Sądu Najwyższego z 2.VII.1952 r. C. 1873/51 (OSN 1953, poz. 78).Nie może być zatem mowy o unormowanej w kodeksie zobowiązań odpowiedzialności z tytułu ryzyka pracodawcy uspołecznionego w stosunku do osób uprawnionych do świadczeń w myśl dekretu o powszechnym zaopatrzeniu emerytalnym za szkody wywołane chorobą, niezdolnością do pracy lub śmiercią swego pracownika (oczywiście spowodowane ruchem zakładu) (…).W uzasadnieniu uchwały Całej Izby Sądu Najwyższego z 14.I.1960 r. I CO 45/59 (OSN 1961, zesz. I, poz. 1) wyjaśniono m.in., że przepisy artykułu 24 dekretu o powsz. zaop. emeryt. są w stosunku do ustawy z 15.XI.1956 r. przepisami szczególnymi i że w myśl art. 7 tej ustawy wyłączają jej stosowanie do stanów uregulowanych w art. 24 dekretu.Z tych względów Sąd Najwyższy postanowił udzielić odpowiedzi jak w sentencji.