III PZP 23/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Marowski. Sędziowie: M. Wilewski (sprawozdawca), W. Formański.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Edwarda G. przeciwko Kopalni Węgla Kamiennego "M" w B. o rentę uzupełniającą, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Katowicach postanowieniem z dnia 28 kwietnia 1971 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy pracownik, który uległ wypadkowi przy pracy w czasie między 1 stycznia 1968 r. a 31 sierpnia 1968 r., może dochodzić od uspołecznionego zakładu pracy renty uzupełniającej, jeżeli po wypadku został zaliczony do jednej z grup inwalidów, a następnie w wyniku poprawy stanu zdrowia nie został już zaliczony do żadnej z grup inwalidów?"postanowił odmówić udzielenia odpowiedzi.Uzasadnienie faktyczneSąd Powiatowy orzeczeniem z dnia 9.VI.1970 r. odrzucił pozew o rentę uzupełniającą uznając, że sprawa nie należy do drogi sądowej. Sąd ustalił, że powód został uznany za inwalidę III grupy i pobierał rentę od 7.IX.1968 r., a następnie decyzją KIZ z dnia 28.IV.1971 r. został uznany za zdolnego do podjęcia dotychczasowej pracy, w związku z czym renta została mu cofnięta.Sąd Wojewódzki na skutek rewizji powoda uchylił zaskarżone postanowienie, błędnie nazwane wyrokiem, i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi I instancji w części dotyczącej renty uzupełniającej poczynając od dnia 1.IX.1969 r.Sąd Wojewódzki wypowiedział pogląd, że dla roszczeń z tytułu wypadków, jakie nastąpiły w okresie od 1.I.1968 r. do 31.VIII.1968 r., jeżeli poszkodowany pracownik nie jest zaliczony do żadnej z grup inwalidów, właściwa jest droga sądowa, a podstawą - art. 23 ust. 2 ustawy.Sąd Powiatowy w Bytomiu po ponownym rozpoznaniu sprawy wyrokiem z dnia 27 listopada 1970 r. oddalił roszczenia powoda o rentę uzupełniającą za czas od 1 września 1969 r., powstałe wskutek wypadku, który nastąpił w dniu 22 czerwca 1968 r., i ustalił, że powód został z dniem 6 czerwca 1969 r. uznany za zdolnego do wykonywania pracy górnika pod ziemią bez żadnych ograniczeń. Z tej przyczyny Sąd Powiatowy uznał, że powód może wykonywać tę samą pracę, którą wykonywał przed wypadkiem. Nie doznał on bowiem trwałego uszczerbku na zdrowiu, a zmiany pourazowe cofnęły się do tego stopnia, iż jego sprawność fizyczna nie jest praktycznie upośledzona. Zdaniem Sądu Powiatowego powód nie spełnia warunku z art. 12 ustawy z dnia 23.I.1968 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy, wobec czego jego roszczenie jest nieuzasadnione.Wyrok ten zaskarżył powód, który zarzucił w rewizji naruszenie art. 442 § 2 k.c. oraz niewyjaśnienie, czy powód, po odebraniu mu renty inwalidzkiej III grupy, mógł powrócić na stanowisko, które poprzednio zajmował, skoro lekarz zakładowy zabronił mu wykonywania poprzedniej pracy, wskutek czego uzyskuje obecnie zarobki znacznie niższe od tych, jakie uzyskiwał w okresie czasu poprzedzającym wypadek.Sąd Wojewódzki, w toku rozpoznawania rewizji, postanowieniem z dnia 28 kwietnia 1971 r. przedstawił Sądowi Najwyższemu w trybie art. 391 § 2 k.p.c. do rozstrzygnięcia przytoczone w sentencji zagadnienie prawne.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy, odmawiając udzielenia odpowiedzi na przedstawione mu zagadnienie prawne, miał na uwadze, co następuje:W myśl art. 389 k.p.c. ocena prawna wyrażona w uzasadnieniu orzeczenia sądu rewizyjnego wiąże zarówno sąd pierwszej instancji, jak i sąd rewizyjny przy ponownym rozpoznaniu sprawy.Sąd Wojewódzki w swoim wyroku z dnia 2.X.1970 r. III Cr 1774/70 dokonał już oceny prawnej w zakresie przedstawionego zagadnienia występującego w sprawie, jest zatem tą oceną wiązany. Tymczasem zaś w okresie między 2.X.1970 r. a 28.IV.1971 r. nie nastąpiła ani zmiana ustawy, ani też odmienna wykładnia wytycznych Sądu Najwyższego, uchwalonych w dniach 21, 30 i 31 grudnia 1970 r. (OSNCP nr 3 z 1971 r., poz. 40) w sprawie dochodzenia przed sądami powszechnymi odszkodowań za następstwa wypadków przy pracy lub chorób zawodowych po wprowadzeniu systemu świadczeń ustawą z dnia 23.X.1968 r.Sąd Najwyższy w wytycznych tych nie zajął się występującym w niniejszej sprawie zagadnieniem prawnym, wobec czego wytyczne nie mogły rzutować na dokonanie w sprawie oceny prawnej, według której pracownik, który uległ wypadkowi przy pracy w czasie między 1 stycznia 1968 r. a 31 sierpnia 1968 r., może w każdym czasie dochodzić od uspołecznionego zakładu pracy renty uzupełniającej za czas, w którym nie został zaliczony do żadnej z grup inwalidów, choćby po wypadku był zaliczony do jednej z grup inwalidów.Wykładnia taka, jak to podkreślił Sąd Wojewódzki, ma swoje uzasadnienie w art. 23 ust. 2 ustawy z dnia 23.I.1968 r. o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy (Dz. U. z 1968 r. Nr 3, poz. 8). Ponadto wynika ona a contrario z § 17 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.VII.1968 r. w sprawie jednorazowych odszkodowań i innych świadczeń przysługujących w razie wypadku przy pracy (Dz. U. z 1968 r. Nr 22, poz. 144). Przepis ten bowiem nakazuje stosować w pełni zasady dotyczące przyznawania świadczeń wyrównawczych z art. 12 ustawy wypadkowej oraz tryb ich dochodzenia (§ 9-12 cyt. rozp.) jedynie do wypadków, które nastąpiły od 1 września 1968 r., a nie do wypadków, które nastąpiły wcześniej, np. w dniu 22.III.1968 r., jak w sprawie niniejszej.Z tych przyczyn nie było ani prawnych, ani faktycznych podstaw do udzielenia odpowiedzi na przedstawione przez Sąd Wojewódzki zagadnienie prawne.