III PZP 32/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Zieliński. Sędziowie: S. Rejman (sprawozdawca), Z. Stypułkowska.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Leona S., Norberta J. i Adolfa K. przeciwko Zakładom Przemysłu Skórzanego "O" w K. i Zjednoczeniu Przemysłu Skórzanego w Ł. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Opolu postanowieniem z dnia 2 września 1970 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 § 1 k.p.c.:"Czy wypowiadana w orzecznictwie Sądu Najwyższego zasada, że o wynagrodzeniu pracownika decydować powinna funkcja faktycznie przez niego wykonywana, odnosi się również do dodatków funkcyjnych oraz do dodatków do diet?"powziął następującą uchwałę:Rewidentom zakładowym zatrudnionym w przedsiębiorstwach podległych Ministerstwu Przemysłu Lekkiego nie przysługuje ani 500-złotowy dodatek funkcyjny, ani 50% dodatek do diet. Uzasadnienie faktycznePrzedstawione Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne wyłoniło się na tle sprawy z powództwa trzech rewidentów pozwanych Zakładów o zapłatę dodatku funkcyjnego po 500 zł miesięcznie oraz 50-% dodatku do diet.Powodowie są rewidentami zakładowymi, z których jeden został powołany na to stanowisko na podstawie uchwały nr 187 Rady Ministrów z dnia 12.V.1959 r. (M.P. Nr 58, poz. 278), a dwaj pozostali na podstawie zarządzenia nr 276/59 Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia 12.XII.1959 r. Powodowie byli jednak przez pewien czas delegowani do prac poza macierzystym zakładem pracy i - praktycznie rzecz ujmując - wykonywali czynności podobne do czynności rewidentów zjednoczenia, a ci ostatni otrzymywali zarówno dodatek funkcyjny jak i dodatek do diet.Sąd Powiatowy uwzględnił powództwo w części dotyczącej dodatku do diet, oddalił zaś je w pozostałym zakresie.Wyrok ten zaskarżyły obie strony. Powodowie domagają się jego zmiany i uwzględnienia pozostałych roszczeń, a strona pozwana zmiany wyroku przez oddalenie powództwa w całości.Rewizję Zakładów Przemysłu Skórzanego Sąd Powiatowy odrzucił, gdyż nie uiściły one w terminie opłaty sądowej. Na postanowienie to wpłynęło zażalenie, które nie zostało rozpoznane przez Sąd Wojewódzki, a tylko na podstawie zarządzenia zostało zwrócone Sądowi I instancji celem potraktowania go jako wniosku o przywrócenie terminu. Sąd Powiatowy, uznając najprawdopodobniej, że strona nie dokonała w terminie czynności procesowej bez swej winy (art. 168 § 1 k.p.c.), postanowił przywrócić termin. Uczynił to jednak na posiedzeniu niejawnym, z pogwałceniem przepisu art. 148 § 1 k.p.c. stanowiącego, że jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, sąd orzekający rozpoznaje sprawę na rozprawie.Zagadnieniami tymi zajmuje się Sąd Wojewódzki przy rozpoznawaniu sprawy, mając na uwadze, że Zjednoczenie Przemysłu Skórzanego w Ł. nie występuje w charakterze interwenienta ubocznego, lecz strony. Uchybienia te nie czynią jednak zagadnienia przedstawionego Sądowi Najwyższemu nieaktualnym, zostało ono jednak ujęte zbyt szeroko i dlatego odpowiedź trzeba sprowadzić do takich ram, jakie uzasadnia stan faktyczny rozpoznawanej sprawy.Uchwała nr 187 Rady Ministrów z dnia 12 maja 1959 r. w sprawie rewizji finansowo-księgowej państwowych jednostek organizacyjnych została zmieniona uchwałą nr 391 z dnia 5 października 1961 r. W myśl § 12b ust. 1 rewidentom i osobom kierującym pracą zespołu rewidentów powołanych w resortach i prezydiach rad narodowych może być przyznane wynagrodzenie funkcyjne w wysokości 500 zł; w myśl ust. 3 decyzje o przyznaniu wynagrodzeń, o których mowa, podejmują właściwi ministrowie (prezydia rad narodowych). Już sama redakcja § 12b ust. 1 uchwały wskazuje na to, że dodatek funkcyjny może, ale nie musi być przyznany. Dopóki więc właściwy Minister nie podejmie decyzji przyznającej rewidentowi dodatku, o którym mowa, nie ma on żadnego roszczenia do zakładu pracy o wypłacenie tego dodatku. Na podkreślenie zasługuje fakt, że rewidentom i osobom kierującym pracą zespołów rewidentów, wpisanym na listę dyplomowanych biegłych księgowych (do której to grupy powodowie nie należą) przysługuje wynagrodzenie funkcyjne w granicach od 500 do 1000 zł miesięcznie (§ 12b ust. 2). Ale nawet pomimo takiej redakcji przepisu decyzja o przyznaniu wynagrodzeń również i w tym wypadku pozostawiona jest ministrom (prezydiom rad narodowych).Za błędny więc należy uznać pogląd, że powołanie na stanowisko rewidenta na podstawie uchwały nr 187 z dnia 12.V.1959 r. automatycznie upoważnia do pobierania dodatku funkcyjnego w wysokości 500 zł miesięcznie. Powołanie natomiast na podstawie zarządzenia nr 22 Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia 17.II.1958 r. nie daje w ogóle żadnych uprawnień do dodatku, o którym mowa. W myśl § 3 ust. 1 tego zarządzenia dyrektorzy centralnych zarządów upoważnieni zostali do powoływania zakładowych rewidentów do przeprowadzenia kontroli doraźnych lub zagadnieniowych w innych przedsiębiorstwach podległych centralnemu zarządowi. Jeżeli więc rewidenci zakładowi zostali delegowani do innego zakładu pracy na skutek delegacji dyrektora centralnego zarządu, to wykonują jedynie te czynności, do których są zobowiązani, a nie pracę rewidentów zatrudnionych na etacie zjednoczenia.Konsekwencją tego stanowiska jest także uznanie roszczeń rewidentów zakładowych do diet podwyższonych o 50% - za pozbawione uzasadnienia. Rewidenci zakładowi, nawet delegowani do prac w innych zakładach pracy, pozostają nadal na stanowiskach rewidentów zakładowych ze wszystkimi płynącymi stąd konsekwencjami finansowymi. Każdy pracownik otrzymuje diety w tej wysokości, w jakiej przysługują mu one z racji zajmowanego stanowiska. W myśl § 3 ust. 3 zarządzenia nr 22/58 koszty delegacji związane z kontrolą przez centralny zarząd pokrywa jednostka, w której zakładowy rewident jest stale zatrudniony.Również więc i z tej przyczyny wynika, że nie mogłaby ona wypłacić mu diet w wyższej wysokości, niż to przewidują przepisy obowiązujące w danym zakładzie pracy. Na takim też stanowisku stoi Ministerstwo Finansów, czemu dało wyraz w piśmie do Ministerstwa Przemysłu Lekkiego z dnia 25.VI.1960 r. nr KSI 784/L/60 stwierdzając, że 50-% dodatek do diet nie przysługuje między innymi rewidentom zakładowym.