III PZP 37/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Wilewski. Sędziowie: J. Knap (sprawozdawca), T. Kasiński.SentencjaSąd Najwyższy, w sprawie z powództwa Kazimierza H. przeciwko Zakładom Wytwórczym Aparatury Wysokiego Napięcia w W. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym następującego zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki dla m. st. Warszawy w Warszawie postanowieniem z dnia 20 lipca 1970 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy w świetle postanowień art. 4 pkt 1 układu zbiorowego pracy dla przemysłu metalowego z dnia 28 kwietnia 1957 r. rozwiązanie w drodze wypowiedzenia ze strony pracodawcy umowy o pracę z pracownikiem bez uprzedniego uzyskania na to zgody wyrażonej na piśmie przez radę zakładową jest nieważne i bezskuteczne - czy też nie?",udzielił następującej odpowiedzi:Wypowiedzenie umowy o pracę przez przedsiębiorstwo przemysłu metalowego bez uprzednio wyrażonej na piśmie zgody rady zakładowej jest nieważne (art. 4 ust. 1 układu zbiorowego pracy z dnia 28 kwietnia 1957 r. dla przemysłu metalowego).Uzasadnienie faktyczneW dniu 30.IX.1968 r. pozwane Zakłady doręczyły powodowi, zatrudnionemu na stanowisku kierownika Wydziału Ne 4-Z-1, pismo zawierające wypowiedzenie warunków pracy i płacy z jednoczesnym zaofiarowaniem mu stanowiska zastępcy kierownika Wydziału Obróbki Powierzchniowej.Powód utrzymywał, że doręczonego mu pisma nie można uważać za prawnie skuteczne wypowiedzenie umowy o pracę, i z tego tytułu domagał się odszkodowania w wysokości 3-miesięcznego wynagrodzenia w sumie 16.632 zł. Zgłosił ponadto dodatkowe roszczenia związane z urlopem i z obniżeniem premii w kwotach 3.511,20 zł i 850 zł.W odniesieniu do tych dwu ostatnich pozycji Sąd Powiatowy dla Warszawy-Pragi powództwo uwzględnił. W pozostałej części oddalił je, ustalając, że sam powód traktował pismo pozwanego Przedsiębiorstwa zawiadamiające go o zmianie stanowiska pracy i płacy jako wypowiedzenie pracy. Odpowiedział bowiem na nie nieprzyjęciem nowych warunków pracy i płacy i zażądaniem w piśmie z dnia 9.XI.1968 r. opinii. Ponadto po upływie okresu wypowiedzenia nie stawił się w zakładzie pracy. W tym stanie rzeczy roszczenie powoda nawiązujące do rzekomo bezpodstawnego rozwiązania z nim stosunku pracy przez zakład pracy Sąd Powiatowy uznał za nieuzasadnione.W rewizji powód zarzucił nieuzyskanie zgody rady zakładowej na wypowiedzenie mu umowy.Postanowieniem z dnia 20.VII.1970 r. Sąd Wojewódzki przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia przytoczone na wstępie zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości (art. 391 § 1 k.p.c.).Uzasadnienie prawneUdzielając w tym przedmiocie odpowiedzi zgodnie z treścią powziętej uchwały, Sąd Najwyższy miał na uwadze, co następuje:Artykuł 4 układu zbiorowego pracy dla przemysłu metalowego z dnia 28 kwietnia 1957 r. ma następujące brzmienie:"1. Przyjmowanie i zwalnianie pracowników należy do dyrekcji za uprzednią wyrażoną na piśmie zgodą rady zakładowej. W przypadku sporu między dyrekcją a radą zakładową zagadnienie sporne należy przekazać do decyzji władzom nadrzędnym dyrekcji i rady zakładowej.2. Postanowienia ustępu 1 nie dotyczą osób powoływanych przez władze nadrzędne na niektóre stanowiska w zakładzie pracy".Identyczną w podstawowych założeniach treść zawiera art. 4 układu zbiorowego pracy z dnia 24 stycznia 1949 r. dla pracowników zatrudnionych w spółdzielczości zaopatrzenia i zbytu. Stanowi on:"1. Przyjmowanie i zwalnianie pracowników należy do zarządu po uprzednim uzgodnieniu na piśmie z radą zakładową. Nie dotyczy to osób mianowanych przez władze nadrzędne spółdzielni na następujące stanowiska: pełnomocników zarządów głównych, kierowników technicznych i personalnych.W przypadku nieosiągnięcia uzgodnienia z radą zakładową spór przekazany zostanie do ostatecznego wspólnego rozstrzygnięcia władzom nadrzędnym zarządu i rady zakładowej".Rozstrzygając taką samą wątpliwość, jaka została przedstawiona w rozpoznawanej obecnie sprawie, Sąd Najwyższy w składzie 7 sędziów powziął w dniu 14 kwietnia 1972 r. w sprawie sygn. akt III PZP 23/70 następującą uchwałę:"Wypowiedzenie umowy o pracę dozorcy przez Gminną Spółdzielnię »Samopomoc Chłopska« bez uprzedniej wyrażonej na piśmie zgody rady zakładowej jest nieważne (art. 4 ust. 1 układu zbiorowego pracy z dnia 24 stycznia 1949 r. dla pracowników zatrudnionych w spółdzielczości zaopatrzenia i zbytu)".W świetle uzasadnienia tej uchwały, art. 4 u.z.p. ma treść normatywną i w rozumieniu art. XVI w zw. z art. XII § 3 przep. wprow. k.c. ma moc ustawy. Czynność zaś prawna sprzeczna z ustawą jest nieważna (art. 58 § 1 k.c.). Sąd Najwyższy w zwiększonym składzie sędziów w cytowanej uchwale zaznaczył, że niezachowanie drogi przewidzianej w art. 4 ust. 2 u.z.p. z dnia 24 stycznia 1949 r. dla pracowników spółdzielczości zaopatrzenia i zbytu prowadzi do sytuacji sprzecznej z porządkiem prawnym.Jak już poprzednio podkreślono, układowe postanowienia art. 4 cyt. ostatnio układu zbiorowego pracy i art. 4 układu zbiorowego pracy dla przemysłu metalowego z dnia 28 kwietnia 1957 r. są w swoich podstawowych założeniach identyczne. W konsekwencji wykładnia art. 4 u.z.p. dla przemysłu metalowego musi być zbieżna z wykładnią przyjętą przez Sąd Najwyższy w uchwale III PZP 23/70 z dnia 14 kwietnia 1972 r. Nie ma bowiem jakichkolwiek racji specjalnie dotyczących u.z.p. z dnia 28 kwietnia 1957 r., które uzasadniałyby, na gruncie postanowień jego art. 4, odmienne rozstrzygnięcie kwestii następstw nieuzyskania przez zakład pracy uprzedniej wyrażonej na piśmie zgody rady zakładowej na dokonane przezeń wypowiedzenie - niż rozstrzygnięcie wywiedzione i uzasadnione w uchwale z dnia 14 kwietnia 1972 r. na tle u.z.p. dla pracowników zatrudnionych w spółdzielczości zaopatrzenia i zbytu.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na przekazane do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 § 1 k.p.c. przez Sąd Wojewódzki dla m. st. Warszawy zagadnienie prawne udzielił odpowiedzi objętej uchwałą.