III PZP 45/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN W. Dębicka. Sędziowie SN: W. Myga (sprawozdawca), Z. Stypułkowska.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, S. Trautsolta, w sprawie z wniosku Jana W. przeciwko Rejonowi Eksploatacji Technicznej Obiektów Radiokomunikacji w S. o przywrócenie do pracy po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym dnia 8 listopada 1984 r. zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach postanowieniem z dnia 30 sierpnia 1984 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy wyznaczenie z urzędu osoby pełniącej służbę w jednostce zmilitaryzowanej na inne stanowisko pracy w tej samej jednostce na podstawie decyzji kierownika jednostki na podstawie art. 197 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (tekst jedn.: Dz. U. z 1984 r. Nr 7, poz. 31) jest skuteczne po zniesieniu militaryzacji tej jednostki?"podjął następującą uchwałę:Wyznaczenie osoby pełniącej służbę w jednostce zmilitaryzowanej na inne stanowisko pracy (art. 197 ust. 1 ustawy z dnia 31 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej - tekst jedn: Dz. U. z 1984 r. Nr 7, poz. 31) zachowuje moc prawną na podstawie art. 19 ustawy z dnia 18 grudnia 1982 r. o szczególnej regulacji prawnej w okresie zawieszenia stanu wojennego (Dz. U. Nr 41, poz. 273) także po zniesieniu militaryzacji tej jednostki.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawca był zatrudniony w Telewizyjnym Centrum Nadawczym w T. na stanowisku kierownika zmiany. Z chwilą wprowadzenia z dniem 13 grudnia 1981 r. stanu wojennego pozwany zakład został zmilitaryzowany.Decyzją z dnia 22 stycznia 1982 r. kierownik strony pozwanej przeniósł wnioskodawcę na Stację Linii Radiowych S. z zachowaniem dotychczasowego stanowiska i wynagrodzenia - z dniem 1 lutego 1982 r., z powołaniem się na art. 192 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony PRL. Militaryzacja zakładu została zniesiona z dniem 25 stycznia 1983 r. Mimo zniesienia militaryzacji wnioskodawca był nadal zatrudniony na Stacji Linii Radiowych S., gdyż zdaniem strony pozwanej decyzja podjęta w czasie stanu wojennego zachowała moc po zniesieniu militaryzacji.Na skutek skargi wnioskodawcy i na polecenie jednostki nadrzędnej strona pozwana pismem z dnia 29 czerwca 1983 r. za miesięcznym okresem wypowiedzenia dokonała wypowiedzenia zmieniającego, proponując wnioskodawcy miejsce zatrudnienia - Stację Linii Radiowych S.W odwołaniu wnioskodawca domagał się między innymi przywrócenia warunków pracy obowiązujących przed styczniem 1982 r.Terenowa Komisja Odwoławcza uwzględniła odwołanie wnioskodawcy.Rozpoznając odwołanie strony pozwanej, Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych przedstawił Sądowi Najwyższemu pytanie prawne sprecyzowane na wstępie.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W związku z wprowadzeniem stanu wojennego niektóre zakłady pracy zostały zmilitaryzowane. Z dniem militaryzacji zakładu pracy osoby w nim zatrudnione uważa się za powołane do służby w jednostce zmilitaryzowanej, dotychczasowy stosunek pracy ulega zawieszeniu, a równocześnie z mocy prawa powstaje stosunek służbowy (art. 191, 192 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej - tekst jedn.: Dz. U. z 1984 r. Nr 7, poz. 31, którego numeracja będzie wskazywana także w dalszej części uzasadnienia). Istniejący w tym czasie stosunek służbowy był regulowany przepisami wyżej wskazanej ustawy, a w konsekwencji np. rozwiązanie stosunku służbowego powodowało rozwiązanie umowy o pracę. Zawieszenie stosunku pracy osób powołanych do służby w jednostce zmilitaryzowanej miało i ten skutek, że w okresie pełnienia służby nie miał do nich zastosowania art. 42 k.p., a więc nie można było wypowiedzieć im warunków pracy i płacy (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8 października 1982 r. III PZP 54/82). W konsekwencji zmiana miejsca pracy, jak również stanowiska pracy (nawet istotna) w tej samej jednostce mogła nastąpić tylko w trybie art. 197 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r.Wątpliwości sprecyzowane przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zostały wyjaśnione przez ustawodawcę w ustawie z dnia 18 grudnia 1982 r. o szczególnej regulacji prawnej w okresie zawieszenia stanu wojennego (Dz. U. Nr 41, poz. 273), który w art. 19 postanowił, że "Decyzja oraz inne indywidualne rozstrzygnięcia prawne, wydane na podstawie przepisów obowiązujących w czasie stanu wojennego, zachowują moc prawną na zasadach ogólnych".Zarówno wypowiedzenie zmieniające (art. 42 k.p.), jak i wyznaczenie innego miejsca pracy (art. 197 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r.) zmierza do przeniesienia pracownika na inne stanowisko pracy z przyczyn organizacyjnych, które ma charakter trwały, chyba że z decyzji kierownika jednostki zmilitaryzowanej wynikałoby, że ma charakter czasowy (tak jak w przypadku art. 42 § 4 k.p.). Trwałość więc przeniesienia na inne stanowisko pracy osoby pełniącej służbę w jednostce zmilitaryzowanej także po zniesieniu militaryzacji wynika i z tego, że w okresie militaryzacji przeniesienie na inne stanowisko pracy zastępowało instytucję wypowiedzenia zmieniającego, z wyraźnej woli ustawodawcy wyrażonej w art. 19 ustawy z dnia 18 grudnia 1982 r. Identyczny pogląd został wyrażony przez Sąd Najwyższy między innymi w wyroku z dnia 20 czerwca 1983 r. II PR 47/83.Należy podkreślić, że odmienny pogląd sugerowany przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w uzasadnieniu pytania prawnego nie jest trafny, gdyż pomija treść art. 19 ustawy z dnia 18 grudnia 1982 r. Prowadziłby on ponadto do tego, że z chwilą zniesienia militaryzacji bliżej nieokreślona liczba pracowników musiałaby powrócić na poprzednie stanowisko pracy zajmowane przed militaryzacją, a co mogłoby zdezorganizować pracę wielu zakładów pracy.W związku z powyższym na przedstawione pytanie prawne należało udzielić odpowiedzi jak w uchwale.