III PZP 55/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN B. Błachowska. Sędziowie SN: J. Wasilewski (sprawozdawca), J. Sokołowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Romualda C. przeciwko Motoryzacyjnej Spółdzielni Pracy "Pozmot" w P. o wypłatę 6-miesięcznej odprawy, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu, postanowieniem z dnia 23 sierpnia 1982 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy pracownikowi zatrudnionemu w spółdzielni pracy przysługuje roszczenie o odprawę w wysokości 6-miesięcznego wynagrodzenia przewidzianego w uchwale nr 169 Rady Ministrów z dnia 17 sierpnia 1981 r. w sprawie dodatkowych świadczeń dla pracowników uspołecznionych zakładów pracy zmieniających pracę (M.P. Nr 21, poz. 195)?"powziął następującą uchwałę:Pracownikowi spółdzielni pracy przysługuje prawo do odprawy przewidzianej w § 6 uchwały nr 169 Rady Ministrów z dnia 17 sierpnia 1981 r. w sprawie dodatkowych świadczeń dla pracowników uspołecznionych zakładów pracy zmieniających pracę (M.P. Nr 21, poz. 195), jeżeli uprawniony organ tej spółdzielni podjął uchwałę o stosowaniu wymienionego przepisu. Uzasadnienie faktyczneOkręgowy sąd pracy i ubezpieczeń społecznych przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia przytoczone wyżej zagadnienie prawne na tle następującego stanu faktycznego.Wnioskodawca był zatrudniony w Motoryzacyjnej Spółdzielni Pracy w P. ostatnio na stanowisku mistrza brygady remontowej. Według twierdzeń wnioskodawcy, w związku z reorganizacją w spółdzielni z dniem 1 lutego 1982 r. wypowiedziano mu warunki pracy i płacy z propozycją zatrudnienia na stanowisku brygadzisty z niższym wynagrodzeniem. Wnioskodawca nie zgodził się na proponowane warunki pracy i nastąpiło rozwiązanie umowy o pracę z dniem 30 kwietnia 1982 r. Wnioskodawca oświadczył, że zamierza podjąć pracę w rzemiośle i zażądał wypłacenia mu odprawy na podstawie § 6 uchwały nr 169 Rady Ministrów z dnia 17 sierpnia 1981 r. w sprawie dodatkowych świadczeń dla pracowników uspołecznionych zakładów pracy zmieniających pracę (M.P. Nr 21, poz. 195). Na rozprawie w Sądzie Najwyższym pełnomocnik spółdzielni oświadczył, że w tej spółdzielni została podjęta uchwała o wypłacaniu pracownikom odpraw przewidzianych w powołanej wyżej uchwale Rady Ministrów.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów na posiedzeniu w dniu 23 października 1982 r. w sprawie III PZP 45/82 podjął uchwałę następującej treści: "Przepisy § 5 i 6 uchwały nr 169 Rady Ministrów z dnia 17 sierpnia 1981 r. w sprawie dodatkowych świadczeń dla pracowników uspołecznionych zakładów pracy zmieniających pracę (M.P. Nr 21, poz. 195) nie stwarzają dla pracowników uspołecznionych, ale niepaństwowych zakładów pracy praw podmiotowych do uzyskania od tych zakładów świadczeń przewidzianych w powołanych na wstępie przepisach" i postanowił uchwałę tę wpisać do księgi zasad prawnych.W uzasadnieniu Sąd Najwyższy stwierdził, że uchwała nr 169 Rady Ministrów jest tzw. "uchwałą samoistną", opartą bezpośrednio na przepisach Konstytucji. Samoistne uchwały Rady Ministrów należą do tzw. aktów prawotwórczych kierownictwa wewnętrznego i mogą wiązać jedynie tych adresatów, którzy są organizacyjnie podporządkowani organowi wydającemu dany akt. Nie należą do nich uspołecznione, ale niepaństwowe zakłady pracy i Rada Ministrów w drodze takiej uchwały nie może ustanawiać wiążąco obowiązków tych zakładów do wypłacania określonych świadczeń na rzecz zatrudnionych przez nich pracowników. Dlatego bezpośrednio z tej uchwały nie wynikają prawa pracowników zatrudnionych w takich zakładach pracy do świadczeń przewidzianych w § 5 i 6 uchwały. Stwierdzenie w § 1, że przepisy uchwały stosuje się do pracowników wszystkich uspołecznionych zakładów pracy, w odniesieniu do niepaństwowych zakładów pracy ma ten sens, że wyraża wolę naczelnego organu administracji państwowej do podobnego unormowania uprawnień pracowników i w tych zakładach, co może być zrealizowane przez podjęcie stosownych decyzji organów uprawnionych do przyznania tego rodzaju świadczeń dla pracowników zatrudnionych w takich zakładach pracy.Spółdzielczy zakład pracy jest uspołecznionym, chociaż niepaństwowym zakładem pracy. Przytoczona uchwała Sądu Najwyższego dotyczy zatem bezpośrednio i prawa do odprawy pracowników spółdzielni pracy. Stwierdzić zatem należy, że pracownikowi spółdzielni pracy nie przysługuje odprawa, jeżeli roszczenie to wywodzi tylko z § 6 powołanej wyżej uchwały nr 169 Rady Ministrów. Inaczej natomiast przedstawia się sprawa, jeżeli uprawniony organ podjął decyzję o stosowaniu przepisów tej uchwały w określonej spółdzielni. Jeżeli zatem w występującej w sprawie spółdzielni - jak to oświadczył pełnomocnik - uchwała taka została podjęta, to pracownicy tej spółdzielni mają prawo do odprawy przy spełnieniu warunków określonych w rozważanym akcie prawnym.Z tych względów Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi ujętej w sentencji uchwały.