III UZP 23/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN E. Brzeziński. Sędziowie SN: W. Myga, J. Myślicki (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, W. Sztejn, w sprawie z wniosku Romana C. przeciwko Wojewódzkiemu Sztabowi Wojskowemu w Ł. o wojskową rentę inwalidzką po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi postanowieniem z dnia 24 kwietnia 1986 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"Czy przepisy art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (jedn. tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 29, poz. 139) w związku z art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. Nr 53, poz. 342) może mieć zastosowanie do chorób objętych załącznikiem nr 2 do zarządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 stycznia 1973 r. w sprawie ustalenia wykazów chorób pozostających w związku ze służbą wojskową, z tytułu których przysługują świadczenia rentowe i odszkodowawcze (M.P. Nr 4, poz. 29 ze zm.), jeżeli choroby wywołane warunkami odbywania służby wojskowej w latach 1945-1957 spowodowały ujawnione w 1956 r. trwałe inwalidztwo, w tym czasie ocenione jako pozostające w związku ze służbą wojskową?"podjął następującą uchwałę:Przepis art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (jedn. tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 29, poz. 139 ze zm.) nie ma zastosowania w sytuacji, gdy inwalidztwo pozostające w związku ze służbą wojskową spowodowane zostało gruźlicą wymienioną w wykazie stanowiącym załącznik nr 2 do zarządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 stycznia 1976 r. w sprawie ustalenia wykazów chorób pozostających w związku ze służbą wojskową, z tytułu których przysługują świadczenia rentowe i odszkodowawcze (M. P. Nr 4, poz. 29 ze zm.) - choćby choroba ta wywołała inwalidztwo pozostające w związku ze służbą wojskową przed dniem 1 stycznia 1973 r.Uzasadnienie faktyczneWojewódzki Sztab Wojskowy w Łodzi decyzją z dnia 12 kwietnia 1985 r. dokonał podwyższenia przysługującej wnioskodawcy Romanowi C. wojskowej renty inwalidzkiej, powołując się na ustawę z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (jedn. tekst.: Dz. U. z 1983 r. Nr 29, poz. 139 ze zm.) oraz na uchwałę nr 27 Rady Ministrów z dnia 4 marca 1985 r. w sprawie podwyższenia niektórych emerytur i rent (M.P. Nr 4, poz. 29).Decyzją zamienną z dnia 12 kwietnia 1985 r. ustalono wysokość dotychczas pobieranej przez wnioskodawcę wojskowej renty inwalidzkiej w III grupie inwalidów, w związku ze służbą wojskową. Decyzją zaś z dnia 10 października 1985 r. stwierdzono od dnia 1 stycznia 1985 r. uprawnienia wnioskodawcy do emerytury na podstawie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.).W odwołaniu do sądu wnioskodawca domagał się wypłaty 1 i 1/2 świadczenia na podstawie art. 37 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin. Na tle tego stanu faktycznego Sąd Wojewódzki - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi przedstawił w trybie art. 391 § 1 k.p.c. do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu pytanie prawne wymienione w sentencji niniejszej uchwały.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Stosownie do art. 37 ust. 1 powołanej ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. renciście, którego inwalidztwo powstało wskutek wypadku lub choroby pozostającej w związku ze służbą wojskową, z tytułu których przysługują świadczenia odszkodowawcze, uprawnionemu do emerytury przewidzianej w tej ustawie lub w innych przepisach, wypłaca się w zależności od jego wyboru: 1) rentę inwalidzką powiększoną o połowę emerytury albo 2) emeryturę powiększoną o połowę renty inwalidzkiej.Wojewódzka Komisja Lekarska przy Wojewódzkim Zarządzie Służby Zdrowia MSW w Ł. w uzupełniającym orzeczeniu z dnia 26 lipca 1957 r., stwierdzając u wnioskodawcy gruźlicę płuc, powołała się na zarządzenie nr 86 Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 17 maja 1958 r. w sprawie ustalenia wykazu chorób pozostających w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej żołnierzy wojsk wewnętrznych (Dz. Urz. MSW Nr 17, poz. 50). Choroba o nazwie "gruźlica" usytuowana została w załączniku nr 2 (poz. 1) do tego zarządzenia zawierającego wykaz chorób, które powstały lub ujawniły się na skutek istotnego pogorszenia stanów chorobowych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej.Powyższe zarządzenie utraciło moc w związku z wejściem w życie (od 1 stycznia 1973 r.) zarządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 16 stycznia 1973 r. w sprawie ustalenia wykazów chorób pozostających w związku ze służbą wojskową, z tytułu których przysługują świadczenia rentowe i odszkodowawcze (M.P. Nr 4, poz. 29 ze zm.). Pomimo jednak zmiany przepisów "gruźlica" pozostała nadal w załączniku nr 2 (do aktualnego już zarządzenia) zawierającym wykaz chorób, które ujawniają się wskutek istotnego pogorszenia stanów chorobowych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej.Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o świadczeniach odszkodowawczych przysługujących w razie wypadków i chorób pozostających w związku ze służbą wojskową (Dz. U. Nr 53, poz. 342 ze zm.) świadczenia odszkodowawcze określone w ustawie przysługują żołnierzowi, który doznał trwałego uszczerbku na zdrowiu wskutek wypadku pozostającego w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej, albo wskutek choroby powstałej w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej...Treść cytowanego przepisu wskazuje, że świadczeniami odszkodowawczymi objęte zostały wyłącznie choroby zawodowe zawarte w wykazie stanowiącym załącznik nr 1 do powołanego zarządzenia MON z dnia 16 stycznia 1973 r., gdy tymczasem - jak to już zaznaczono - "gruźlica" usytuowana została w wykazie stanowiącym załącznik nr 2 do tego zarządzenia.Prawo do renty inwalidzkiej powiększonej o połowę emerytury lub do emerytury powiększonej o połowę renty inwalidzkiej (art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin), przysługuje zatem renciście będącym inwalidą w związku ze służbą wojskową, jeżeli choroba wywołująca to inwalidztwo figuruje w wykazie stanowiącym załącznik nr 1 do wyżej wymienionego zarządzenia MON z dnia 16 stycznia 1973 r. W wykazie tym zawarte zostały schorzenia, które w razie spowodowania trwałego uszczerbku na zdrowiu uzasadniają prawo do odszkodowania określonego w art. 1 wyżej wymienionej ustawy z dnia 16 grudnia 1972 r. o świadczeniach odszkodowawczych (...). Świadczenia pieniężne przewidziane tą ustawą przysługują z tytułu chorób powstałych w związku ze szczególnymi właściwościami lub warunkami służby wojskowej, jeżeli żołnierz doznał uszczerbku na zdrowiu (lub zmarł) wskutek tej choroby po dniu wejścia w życie ustawy, tj. pod dniu 1 stycznia 1973 r. (art. 17 ust. 1 pkt 2). Przepisy dotychczasowe zaś stosuje się do spraw o świadczenia należne wyłącznie z tytułu wypadków, które nastąpiły przed dniem wejścia w życie ustawy (art. 17 ust. 2). Z tych względów należało udzielić odpowiedzi jak w sentencji.