IV PR 103/75
WyrokIzba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych1975-11-19
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy roszczenie o odszkodowanie za niedobór pracowniczy, które nie zostało dochodzone w terminie roku od rozwiązania stosunku pracy, uległo prekluzji z mocy art. 473 k.z. i czy zawiadomienie prokuratury o niedoborze przerwało bieg terminu prekluzyjnego?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że roszczenie o odszkodowanie za niedobór pracowniczy, które nie zostało dochodzone w terminie roku od rozwiązania stosunku pracy, uległo prekluzji z mocy art. 473 k.z. Zawiadomienie prokuratury o ujawnionym niedoborze nie przerywa biegu terminu prekluzyjnego, ponieważ nie stanowi czynności zmierzającej do dochodzenia, zabezpieczenia lub egzekwowania roszczeń w rozumieniu art. 123 § 1 k.c.Stan faktyczny
Powodowa Spółdzielnia domagała się od pozwanego, byłego magazyniera, odszkodowania za niedobór w wysokości ponad 140 tys. zł. Pozew został wniesiony ponad rok po rozwiązaniu stosunku pracy pozwanego. Sąd Wojewódzki oddalił powództwo, uznając roszczenie za sprekludowane z mocy art. 473 k.z. Powódka wniosła rewizję, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy oddalił rewizję powodowej Spółdzielni i zasądził od niej na rzecz pozwanego zwrot kosztów postępowania rewizyjnego.Pełny tekst orzeczenia
Skład orzekającyPrzewodniczący: SSN T. Szymanek.Sędziowie SN: E. Berutowicz, A. Szczurzewski (spr.).Protokolant: A. Budzianowska.SentencjaSąd Najwyższy - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 1975 r. sprawy z powództwa Gminnej Spółdzielni "S." Oddział w S. przeciwko Bronisławowi A. o odszkodowanie na skutek rewizji powodowej Spółdzielni od wyroku Sądu Wojewódzkiego w G. z dnia 31 stycznia 1975 r. oddala rewizję i przyznaje pozwanemu od powodowej Spółdzielni 1.000 (tysiąc) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania rewizyjnego.Uzasadnienie faktycznePowodowa Spółdzielnia domagała się zasądzenia od pozwanego na jej rzecz 140.448,54 zł tytułem odszkodowania za niedobór.Sąd Wojewódzki zaskarżonym wyrokiem oddalił powództwo, przytaczając następujące ustalenia i wnioski. Pozwany był zatrudniony w powodowej Spółdzielni do dnia 30 września 1973 r. w charakterze magazyniera. Pozew przeciwko pozwanemu został wniesiony do Sądu Wojewódzkiego w dniu 22 października 1974 r. Wyliczony zaś niedobór powstał, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, na skutek niedopełnienia przez pozwanego obowiązków pracowniczych. Brak natomiast, zdaniem Sądu Wojewódzkiego, dowodów wskazujących, że niedobór ten powstał na skutek takich czynów pozwanego, które zawierałyby znamiona czynu niedozwolonego.W tej sytuacji Sąd Wojewódzki uznał, iż roszczenie powodowej Spółdzielni w stosunku do pozwanego uległo prekluzji z mocy art. 473 k.z.Podniesiony zaś przez stronę powodową zarzut, że zawiadomienie Prokuratury Powiatowej w E. o ujawnionym niedoborze przerwało bieg przedawnienia z mocy art. 123 § 1 pkt 1 k.c., Sąd Wojewódzki uznał za nieuzasadniony. Z tych przyczyn Sąd Wojewódzki oddalił powództwo.W rewizji, opartej na podstawie określonej art. 368 pkt 3 oraz naruszeniu przepisów prawa materialnego, powodowa Spółdzielnia wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Rewizja nie zawiera uzasadnionych podstaw. Sąd Wojewódzki bowiem - wbrew zarzutom rewizyjnym - przeprowadził wnikliwe i wyczerpujące postępowanie dowodowe, a cały zebrany w sprawie materiał dowodowy rozważył szczegółowo i dokonał jego logicznej analizy bez przekraczania granic zakreślonych art. 233 § 1 k.p.c. Zebrany zaś w sprawie materiał dowodowy stanowi wystarczającą podstawę dla wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.Sąd Wojewódzki niewadliwie także ustalił i ocenił, że wyliczony niedobór powstał na skutek niedopełnienia przez pozwanego obowiązków pracowniczych i, że w tych zaniedbaniach pozwanego nie można dopatrzyć się znamion czynu niedozwolonego w rozumieniu art. 415 k.c. Dokonane w tym względzie ustalenia zgodne są bowiem z materiałem sprawy i oparte na prawidłowo ocenionych dowodach.Powodowa Spółdzielnia natomiast, kwestionując te ustalenia, nie przytacza w rewizji żadnych konkretnych faktów lub dowodów nieuwzględnionych przez Sąd Wojewódzki, lecz ogranicza się w istocie do niedopuszczalnej w postępowaniu rewizyjnym polemiki z dokonaną przez ten Sąd oceną zebranego w sprawie materiału dowodowego.Niesporne w sprawie jest, że stosunek pracy pozwanego z powodową Spółdzielnią został rozwiązany z dniem 30 września 1973 r., a pozew przeciwko pozwanemu został wniesiony do Sądu Wojewódzkiego po upływie roku od tej daty (30.9.1973).W tej sytuacji Sąd Wojewódzki nie naruszył - wbrew zarzutom rewizyjnym - przepisów prawa materialnego, uznając roszczenie powodowej Spółdzielni za sprekludowane z mocy art. 473 k.z.Zgodnie bowiem z art. 115 przepisów ogólnych prawa cywilnego (Dz. U. z 1950 r. Nr 34, poz. 311), który to przepis ma zastosowanie w sprawie niniejszej, upływ terminu zawitego uwzględnia się z urzędu. Dodać przy tym należy, że zgodnie z art. XXII § 2 przepisów wprowadzających kodeks pracy roszczenia, które przed dniem wejścia w życie kodeksu pracy nie mogły być dochodzone wskutek upływu terminu określonego w art. 473 k.z., nie mogą być dochodzone również po wejściu w życie kodeksu pracy.Podniesiony zaś w rewizji zarzut, że zawiadomienie na podstawie art. 256 § 2 k.p.k. o ujawnionym niedoborze przerwało bieg terminu prekluzyjnego, jest bezzasadny. Zgodnie bowiem z art. 123 § 1 k.c. taka tylko czynność przerywa bieg przedawnienia, która zmierza do dochodzenia, zabezpieczenia lub egzekwowania roszczeń. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika natomiast, by powodowa Spółdzielnia wytoczyła także powództwo cywilne w celu dochodzenia w postępowaniu karnym roszczeń majątkowych, nie zostało również podjęte w postępowaniu dochodzeniowym postanowienie o zabezpieczeniu roszczeń cywilnych.Wreszcie chybiony jest zarzut naruszenia art. 117 § 3 k.c., co - wobec wyczerpującego uzasadnienia zaskarżonego wyroku w tym względzie - nie wymaga dalszego uzasadnienia.
Powiązane orzeczenia
- I CR 833/56 1957-09-10Czy ponowne zatrudnienie pracownika po rozwiązaniu stosunku pracy lub przejściu do innego zakładu pracy może wpływać na bieg terminu prekluzyjnego z art. 473 k.z. w kontekście roszczeń o odszkodowanie za niedobór?
- IV CR 268/55 1955-05-26Czy roszczenie pracownika o wynagrodzenie za pracę, wymagalne dopiero po zakończeniu stosunku pracy, podlega rocznemu terminowi zawitemu (prekluzji) z art. 473 k.z.?
- III PZP 16/72 1972-06-16Czy roszczenie pracownika o zapłatę różnicy wynagrodzenia, o którym dowiedział się po upływie roku od rozwiązania stosunku pracy, ulega prekluzji przewidzianej w art. 473 k.z.?
- I C 1931/52 1954-01-28Czy roczne terminy prekluzji z art. 473 k.z. mają zastosowanie do roszczeń pracodawcy lub pracownika, które stały się wymagalne dopiero po zakończeniu stosunku pracy?
- II PSKP 18/23 2023-08-24Czy wniosek o zawezwanie do próby ugodowej, który nie precyzuje okresu, za jaki dochodzone jest odszkodowanie, przerywa bieg terminu przedawnienia roszczenia o odszkodowanie z tytułu naruszenia zasady równego traktowania…
Powołane przepisy
art. 473art. 123 § 1 pkt 1 KCart. 368 pkt 3art. 233 § 1 KPCart. 415 KCart. 115art. 256 § 2 KPKart. 123 § 1 KCart. 117 § 3 KC§ 1 pkt 1§ 1§ 2
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 25.07.2026.