IV PZ 3/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN J. Wasilewski (sprawozdawca). Sędziowie SN: E. Berutowicz, Z. Zaziemski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Stanisława L., Leszka K., Romana D., Czesława N. i Bolesława Z. przeciwko Zakładowi Sprzętu Grzejnego "Predom-Wromet" we W. o zapłatę na skutek zażalenia powodów na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w Pile z siedzibą w Chodzieży z dnia 29 września 1979 r.,uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu w Pile do rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowodowie, powołując się na wydane im przez Urząd Patentowy Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej świadectwa autorskie o dokonaniu wzoru użytkowego, twierdzili, że są współtwórcami wzoru użytkowego pt. "kuchnia gazowa" i domagali się od pozwanych Zakładów, jako jednostki stosującej ten wzór, wynagrodzenia w kwocie 205.000 zł.Sąd Wojewódzki na podstawie art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c. odrzucił pozew, ponieważ ustalił, że Urząd Patentowy wydał świadectwo ochronne na ten wzór użytkowy na rzecz Ośrodka Badawczo-Rozwojowego Przemysłu Wyrobów Metalowych "MEDOM" w Krakowie, którego pracownikami byli pozwani. Na podstawie § 24 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1972 r. w sprawie projektów wynalazczych (Dz. U. Nr 54, poz. 351) w związku z art. 87 ust. 1 ustawy z dnia 29 października 1972 r. o wynalazczości (Dz. U. Nr 43, poz. 273) ewentualnych roszczeń z tytułu wydanego świadectwa ochronnego może dochodzić od pozwanych Zakładów wymieniony Ośrodek, nie zaś powodowie. Ta bowiem jednostka, na rzecz której wydano świadectwo ochronne, może zbyć przysługujące jej prawo innej jednostce gospodarki uspołecznionej. Ośrodek "MEDOM" legitymujący się świadectwem ochronnym jest uprawniony do domagania się należnego twórcom wynagrodzenia od jednostki stosującej projekt wynalazczy i obowiązany jest do wypłaty należnego z tego tytułu twórcom wynagrodzenia. Powodowie natomiast nie mają legitymacji czynnej do dochodzenia wynagrodzenia od pozwanych Zakładów.W zażaleniu powodowie zarzucili naruszenie art. 199 § 1 k.p.c. i twierdzili, że opracowany przez nich wzór użytkowy nie został przyjęty do stosowania w Ośrodku "MEDOM", natomiast pierwszą jednostką stosującą ten projekt wynalazczy są pozwane Zakłady. Powodowie powołali się na to, że wykorzystali tryb postępowania administracyjnego w przedmiocie dochodzonego wynagrodzenia.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, iż Sąd Wojewódzki uznał w sprawie brak legitymacji czynnej powodów, natomiast powołał się na art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c. Wskazany przez Sąd Wojewódzki przepis dotyczy braku zdolności sądowej albo zdolności procesowej. Przypisywanie powodom braku zdolności sądowej (art. 64 § 2 k.p.c.), czy też zdolności procesowej (art. 65 § 1 k.p.c.) jest oczywiście bezpodstawne. Nie może zatem ulegać wątpliwości, że wydanie przez Sąd Wojewódzki orzeczenia na podstawie art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c. narusza wymienione wyżej przepisy. W przypadku stwierdzenia braku legitymacji czynnej lub biernej Sąd wyrokiem oddala powództwo, nie zaś odrzuca pozew.Współtwórcy wzoru użytkowego dochodzą w sprawie wynagrodzenia z tytułu stosowania opracowanego przez nich rozwiązania o charakterze technicznym, na które Urząd Patentowy wydał im świadectwo autorskie. Powodowie w każdym bądź razie są legitymowani do wystąpienia z tym żądaniem. W sprawie natomiast wątpliwości mogła budzić legitymacja bierna pozwanych Zakładów. Sąd Wojewódzki w tym przedmiocie nie dokonał niezbędnych ustaleń i bez dostatecznych podstaw w zebranym materiale dowodowym uznał, że wynagrodzenie z tytułu stosowania opracowanego wzoru użytkowego obowiązany jest wypłacić powodom Ośrodek "MEDOM", a nie pozwane Zakłady.Sąd Wojewódzki uzasadnił swe stanowisko treścią § 24 wymienionego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów. Przepis ten dotyczy sytuacji, gdy projekt wynalazczy jest stosowany nie tylko w jednostce, w której został zgłoszony, lecz i w innych jednostkach gospodarki uspołecznionej. Wynika to zarówno z brzmienia tego przepisu (początkowa treść zdania pierwszego ustępu 1), jak i wskazanego sposobu obliczania wynagrodzenia.Powodowie twierdzili, że Ośrodek "MEDOM" jako instytucja naukowa w ogóle nie stosował ich wzoru użytkowego oraz że pierwszą jednostką stosującą rozwiązanie techniczne objęte treścią wzoru są pozwane Zakłady. Gdyby twierdzenie to było zgodne ze stanem rzeczywistym, to żądanie powodów słusznie skierowane zostało przeciwko pozwanym Zakładom, jako pierwszej jednostce stosującej wzór użytkowy, którego są współtwórcami.Przepis § 24 ust. 2-4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 grudnia 1972 r. w sprawie projektów wynalazczych (Dz. U. Nr 54, poz. 351) nie ma zastosowania do jednostki legitymującej się świadectwem ochronnym na zgłoszony w niej wzór użytkowy, jeżeli nie stosowała ona rozwiązania technicznego wynikającego z treści tego wzoru, natomiast pierwszą stosującą jest inna jednostka gospodarki uspołecznionej. W takim przypadku twórcom wzoru użytkowego, mającym świadectwa autorskie, przysługuje wynagrodzenie bezpośrednio od jednostki stosującej projekt wynalazczy. Dlatego też jednostka nadrzędna nad pozwanymi Zakładami w decyzji z dnia 8.XII.1977 r. nie uwzględniła żądania powodów o wynagrodzenie z innych przyczyn, nie zaś ze względu na treść powołanego przepisu.Z tych przyczyn Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie.