Rw 1214/71

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk A. Porzecki. Sędziowie: ppłk H. Kmieciak (sprawozdawca), płk S. Mendyka.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk Z. Piekarski.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 1971 r. na rozprawie sprawy skazanych nieprawomocnie: 1) Jana J. za przestępstwo z art. 11 § 1 k.k. w związku z art. 210 § 1 k.k. i z art. 210 § 1 k.k. - na karę 7 lat pozbawienia wolności z pozbawieniem praw publicznych na okres 5 lat i 3.000 zł grzywny, 2) Jana M. za przestępstwo z art. 11 § 1 k.k. w związku z art. 210 § 1 k.k. i z art. 210 § 1 k.k. - na karę 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności z pozbawieniem praw publicznych na okres 2 lat i 1.000 zł grzywny, 3) Czesława K. za przestępstwo z art. 11 § 1 k.k. w związku z art. 210 § 1 k.k. i z art. 210 § 1 k.k. - na karę 8 lat pozbawienia wolności z pozbawieniem praw publicznych na okres 5 lat i 3.000 zł grzywny oraz 4) Czesława D. za przestępstwo z art. 210 § 1 k.k. - na karę 5 lat pozbawienia wolności z pozbawieniem praw publicznych na okres 3 lat i 1.000 zł grzywny, z powodu rewizji wniesionych przez wiceprokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w N. na niekorzyść wszystkich oskarżonych, przez obrońców wszystkich oskarżonych oraz przez oskarżonych Jana M., Czesława K. i Czesława D. od wyroku Wojskowego Sądu Garnizonowego w N. z dnia 6 października 1971 r., kierując się przepisami art. 386 i art. 387 pkt 3 i 4 k.p.k.orzekł:1. nie uwzględnić rewizji prokuratora i obrońców w odniesieniu do oskarżonych Jana J. i Czesława K., a także rewizji drugiego z tych oskarżonych i zaskarżony wyrok w tych częściach utrzymać w mocy;2. nie uwzględnić rewizji obrońcy oskarżonego Jana M., natomiast w uwzględnieniu rewizji prokuratora zaskarżony wyrok w tej części zmienić przez podwyższenie wymierzonej temu oskarżonemu kary pozbawienia wolności do 6 lat i z tą zmianą wyrok w stosunku do oskarżonego Jana M. utrzymać w mocy;3. nie uwzględnić rewizji prokuratora w odniesieniu do oskarżonego Czesława D., natomiast w związku z rewizją tego oskarżonego i jego obrońcy zmienić zaskarżony wyrok w tej części przez przyjęcie, że czyn oskarżonego Czesława D. polegał na tym, iż tenże oskarżony w dniu 1 sierpnia 1971 r. około godz. 22,30 w N.1 napadł w lesie za przejazdem kolejowym na Zygfryda E. i zabrał mu w celu przywłaszczenia zegarek na rękę, używając przy tym groźby pobicia oraz przemocy w postaci szarpania napadniętego i potrząsania nim, i z tą zmianą wyrok w stosunku do oskarżonego Czesława D. utrzymać w mocy.Uzasadnienie faktycznePowołanym na wstępie wyrokiem skazani zostali:1. Jan J.,2. Jan M. i3. Czesław K.za to, że w dniu 1 sierpnia 1971 r. około godz. 22.30 w N.1, działając wspólnie i w celach rabunkowych, napadli na: a) Norberta M., którego razem otoczyli uniemożliwiając mu ucieczkę, następnie Jan J. szarpał go za klapy marynarki, a Jan K. usiłował mu zabrać portfel z pieniędzmi, lecz do rabunku nie doszło, gdyż pokrzywdzony wyrwał się im i zbiegł, i na b) Zygfryda E., z którego Jan J. i Czesław K. siłą zdarli marynarkę, podczas gdy Jan M. go przytrzymywał, a następnie marynarkę tę zabrał i zaniósł do jednostki, natomiast Jan J. i Jan K. sami jeszcze zabrali pokrzywdzonemu portfel z zawartością 130 zł oraz 2 długopisy, scyzoryk, koszulę nylonową i krawat, używając przy tym gwałtu przez wykręcanie pokrzywdzonemu rąk, szarpanie się z nim i wielokrotne przewracanie na ziemię, a Jan K. także przez uderzenie go raz pięścią w głowę i później - dla sprawdzenia, czy pokrzywdzony stracił przytomność - przez lekkie uderzenie go po twarzy i lekkie pchnięcie nogą;4. ponadto Czesław D. za to, że w dniu 1 sierpnia 1971 r. około godz. 22.30 w N.1, po uprzednim porozumieniu się z Janem J., Janem M. i Czesławem K., iż dokonają napadu rabunkowego, sam napadł na Zygfryda E., któremu zabrał w celu przywłaszczenia zegarek na rękę, używając przy tym gwałtu w ten sposób, iż szarpał pokrzywdzonego za rękę i przewrócił na ziemię, jak również groził mu, że w razie stawiania oporu pobije go, gdyż jest bokserem.Rewizje od tego wyroku wnieśli: prokurator na niekorzyść wszystkich oskarżonych, obrońcy wszystkich oskarżonych oraz oskarżeni Jan M., Czesław K. i Czesław D.Prokurator w swej rewizji, uznając ustalenia faktyczne wyroku i przyjętą w nim kwalifikację prawną czynów oskarżonych za prawidłową, wysunął zarzut wymierzenia wszystkim oskarżonym rażąco niewspółmiernie łagodnych kar pozbawienia wolności i wniósł o ich podwyższenie: Czesławowi K. do 12 lat, Janowi J. do 10 lat, a Janowi M. i Czesławowi D. do 7 lat. Według prokuratora, szereg okoliczności obciążających, choć wymienionych w wyroku, nie znalazło jednak odzwierciedlenia w wymiarze kary, a niektóre zostały zupełnie pominięte (np. fakt, że oskarżeni działali większą grupą i w zmowie i że zabrali poszkodowanemu wszystko, łącznie z odzieżą). Stwierdzenie zaś wyroku, jakoby Jan M. działał pod wpływem pozostałych oskarżonych, jest zupełnie bezpodstawne.Obrońca oskarżonych Jana J. i Czesława D., podnosząc w swej rewizji zarzuty obrazy przepisów prawa materialnego, błędnych ustaleń faktycznych oraz rażącej niewspółmierności kary wymierzonej tym oskarżonym, wniósł:- o zmianę kwalifikacji prawnej czynu oskarżonego Jana J. na art. 182 § 1 k.k. (zajście z Norbertem M.) i art. 208 k.k. a oskarżonego Czesława D. na art. 203 § 1 k.k.,- o umorzenie postępowania karnego w stosunku do oskarżonego Jana J. w zakresie art. 182 § 1 k.k., gdyż ściganie następuje w tym wypadku z oskarżenia prywatnego,- o wydatne złagodzenie wymierzonych oskarżonemu Janowi J. (za pozostały czyn) i oskarżonemu Czesławowi D. kar pozbawienia wolności i kar dodatkowych.Zdaniem obrońcy oskarżonych Jana J. i Czesława D. Sąd I instancji zupełnie dowolnie ustalił, że ci oraz inni oskarżeni porozumieli się co do dokonania napadu rabunkowego i że działali w zmowie. Stąd też odpowiedzialność oskarżonych powinna się kształtować wyłącznie w granicach tego, co każdy z nich osobiście uczynił. Oskarżony Jan J. niczego Norbertowi N. nie zabierał, a jedynie naruszył jego nietykalność cielesną, natomiast Zygfrydowi E., choć zabrał mu szereg rzeczy, to jednak osobiście nie stosował przemocy, a przynajmniej takiej przemocy, którą by można uznać "za gwałt na osobie".Również oskarżony Czesław D. ani nie używał, ani nie groził użyciem gwałtu na osobie Zygfryda E., tylko po prostu zabrał mu zegarek. Dokonanie prawidłowej oceny prawnej czynów oskarżonych Jana J. i Czesława D. oraz należyte uwzględnienie takich okoliczności łagodzących, jak nienaganny tryb życia tych oskarżonych, ich młody wiek, odniesienie niewielkiej korzyści z przestępstwa oraz dobrowolny zwrot skradzionych przedmiotów, a co do oskarżonego Jana J. także konieczność utrzymywania rodziny - powinno spowodować wydatne złagodzenie wymierzonych im kar (...).Całkowicie błędny jest pogląd obrońcy oskarżonego Jana J., że skoro ten oskarżony nic Norbertowi M. nie zabierał (portmonetkę z kieszeni wyjął mu oskarżony Czesław K.), a jedynie naruszył jego nietykalność cielesną, to nie popełnił on przestępstwa z art. 210 § 1 k.k. w związku z art. 11 § 1 k.k. W świetle bowiem zeznań Norberta M. nie ulega przecież żadnej wątpliwości, że oskarżeni Jan J., Czesław K. i Jan M. działali wspólnie, z jednakowym zamiarem ograbienia pokrzywdzonego. Co prawda brak dostatecznego dowodu na to, iż oskarżeni z góry porozumieli się co do tego, że dokonają napadu rabunkowego i że dokonując takiego napadu, realizowali wcześniejszą zmowę, jednakże współsprawstwo wspomnianych trzech oskarżonych (Jana M., Jana J. i Czesława K.) wynika jednoznacznie z czynności konkludentnych. Przy przestępstwie rozboju nie jest ważne to, który ze współsprawców używał lub groził natychmiastowym użyciem gwałtu na osobie, a który zabierał jej mienie w celu przywłaszczenia. Wystarcza, że każdy z nich akceptował spełnienie wszystkich ustalonych znamion tego czynu. Co do tego zaś nie można mieć żadnych wątpliwości, bo kiedy Norbert M. zdołał odebrać oskarżonemu Czesławowi K. portfel z pieniędzmi i rzucił się do ucieczki, wówczas wszyscy trzej oskarżeni z oskarżonym Janem J. włącznie puścili się za nim w pościg.Obrońca nie kwestionował, że oskarżony Jan J. zabrał Zygfrydowi E. różne przedmioty i że przy ściąganiu mu marynarki czy koszuli używał siły, ale mogło to być tylko użycie nieznaczne, gdyż pokrzywdzony specjalnie się nie bronił. Z zeznań Zygfryda E. istotnie wynika, że nie stawiał napastnikom zdecydowanego oporu, bo miał obolałą nogę i poza tym bał się, żeby nie wyrządzono mu jeszcze większej krzywdy. Przy przestępstwie rozboju nie jest jednak konieczne, żeby pokrzywdzony stawiał sprawcy gwałtu opór. Stąd dalsze rozważania na ten temat stają się bezprzedmiotowe.Skazanie oskarżonego Jana J. za przestępstwo z art. 210 § 1 k.k. - usiłowane w odniesieniu do Norberta M. (art. 11 § 1 k.k.), a dokonane na osobie Zygfryda E. należy zatem wbrew odmiennym poglądom rewizji obrońcy uznać za całkowicie zasadne (...).