Rw 155/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk dr W. Sieracki (sprawozdawca). Sędziowie: ppłk W. Morawski, ppłk J. Dyda. Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: ppłk Z. Stefaniak.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 1975 r. na rozprawie sprawy Adama R., skazanego nieprawomocnie za dwukrotne popełnienie przestępstwa określonego w art. 212 § 1 k.k. na kary po 2 lata pozbawienia wolności i łącznie na karę 3 lat pozbawienia wolności, z powodu rewizji wniesionej przez obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 28 lutego 1975 r.:1) w związku z rewizją obrońcy uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej skazania Adama R. za przestępstwo określone w art. 212 § 1 k.k. i opisane w pkt 2 tego wyroku i na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 1 w związku z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) umorzył postępowanie karne o to przestępstwo,2) uchylił orzeczenie dotyczące wymierzenia oskarżonemu kary łącznej,3) w pozostałych częściach zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) Wyrok ten zaskarżony został rewizją obrońcy oskarżonego. Skarżący wnosił w swej rewizji o zmianę zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie oskarżonego od zarzutu popełnienia opisanych w tym wyroku przestępstw określonych w art. 212 § 1 k.k. albo o uchylenie tegoż wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji.Uzasadnienie prawnePo wysłuchaniu obrońcy, wnoszącego o uwzględnienie wniesionej rewizji, a ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania karnego w sprawie na podstawie odpowiednich przepisów ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) i po wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, wnoszącego o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej skazania oskarżonego za przestępstwo opisane w pkt 2 tego wyroku i umorzenie na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) postępowania karnego o to przestępstwo oraz zmianę tego wyroku przez poprawienie - na podstawie art. 404 k.p.k. - kwalifikacji prawnej czynu opisanego w pkt 1 zaskarżonego wyroku z art. 212 § 1 k.k. na art. 137 § 1 k.k. w związku z art. 136 § 1 pkt 1 k.k. i utrzymanie z tą zmianą zaskarżonego wyroku w mocy, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Podstawową przesłanką, stanowiącą podstawę zawartego w rewizji wniosku o zmianę zaskarżonego wyroku przez uniewinnienie oskarżonego od zarzutu popełnienia przezeń opisanych na wstępie przestępstw, jest twierdzenie, że sąd pierwszej instancji z jednej strony niesłusznie uznał za wiarygodne złożone w śledztwie wyjaśnienia oskarżonego, przyznającego się do popełnienia opisanych na wstępie przestępstw, a z drugiej strony nie dał wiary wyjaśnieniom oskarżonego, który w czasie rozprawy głównej nie przyznał się do popełnienia tych przestępstw. Twierdzenie to nie jest zasadne. Przede wszystkim bowiem podkreślić należy, że sąd pierwszej instancji uznając złożone w toku śledztwa wyjaśnienia oskarżonego w odniesieniu do istoty sprawy za odpowiadające rzeczywistości i jednocześnie nie dając wiary wyjaśnieniom oskarżonego, złożonym w czasie rozprawy głównej, wskazał, dlaczego i na jakich przesłankach oraz dowodach opierając się dokonał takiej, a nie innej oceny wyjaśnień oskarżonego. Przedstawione w zaskarżonym wyroku uzasadnienie dokonanej przez sąd pierwszej instancji oceny wyjaśnień oskarżonego nie wykazuje - w konfrontacji z ujawnionym w czasie rozprawy głównej materiałem dowodowym - takich wadliwości natury faktycznej lub logicznej, które podważałyby trafność tej oceny. Podkreślić bowiem należy, że niektóre, wiążące się z uszkodzeniem samolotów, okoliczności, przedstawione przez oskarżonego w treści jego wyjaśnień złożonych w toku śledztwa, znalazły potwierdzenie w złożonych w czasie rozprawy głównej zeznaniach świadków Tadeusza B., Mariana S. i Ryszarda A.(...) W świetle przedstawionych rozważań należało dojść do wniosku, że brak podstaw do skutecznego kwestionowania stanowiska sądu pierwszej instancji, który uznał za wiarygodne złożone w śledztwie wyjaśnienia oskarżonego, przyznającego się do dokonania opisanych w zaskarżonym wyroku przestępstw, co w konsekwencji nie pozwala uwzględnić zawartego w rewizji wniosku o uniewinnienie oskarżonego od zarzutu popełnienia przestępstw określonych w art. 212 § 1 k.k.Bezsporną jest rzeczą, że opisane w zaskarżonym wyroku przestępstwa popełnione zostały przez oskarżonego przed dniem 15 czerwca 1974 r. Nie ulega także wątpliwości, że w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii, tj. dnia 22 lipca 1974 r., sprawca tych przestępstw nie był znany organom powołanym do ścigania przestępstw. Bezsporny jest również fakt, że oskarżony, będąc w dniu 20 września 1974 r. przesłuchiwany w charakterze świadka przez oficera WSW, przyznał się do przecięcia przewodu głównego instalacji hamowania prawego przedniego podwozia samolotu, a następnie to przyznanie się podtrzymał, będąc kilkakrotnie przesłuchiwany w śledztwie w charakterze podejrzanego. Skoro tak przedstawia się rzeczywistość, to należało stwierdzić, że oskarżony w odniesieniu do omawianego czynu, mimo iż w czasie rozprawy głównej nie przyznał się do popełnienia tego czynu, spełnił warunki, o jakich traktuje przepis art. 5 ust. 2 powołanej ustawy o amnestii, i wobec tego ma zastosowanie względem niego przepis art. 5 ust. 3 pkt 1 tej ustawy, gdyż przestępstwo określone w art. 212 § 1 k.k. zagrożone jest karą do 5 lat pozbawienia wolności. Podkreślić bowiem należy, że wydana przez Sąd Najwyższy w Izbie Wojskowej w składzie siedmiu sędziów uchwała z dnia 2 lipca 1975 r. - U 3/75 (OSNKW 1975, z. 9, poz. 124) wskazuje, iż: (...) "sprawca, który po wejściu w życie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii, przesłuchany w toku toczącego się postępowania karnego w charakterze świadka, przyzna się wobec organu powołanego do ścigania przestępstw do popełnienia czynu i ujawni jego istotne okoliczności oraz osoby z nim współdziałające, spełnia warunki przewidziane w art. 5 ust. 2 powołanej ustawy", przy czym przepis art. 5 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii ma zastosowanie także do sprawcy, który spełnił warunki wyżej określone, choćby następnie w toku dalszego postępowania karnego odwołał złożone w tym zakresie oświadczenie. Mając zatem powyższe na względzie, należało zaskarżony wyrok w części dotyczącej skazania oskarżonego za przestępstwo opisane w pkt 2 tegoż wyroku uchylić i w myśl art. 5 ust. 3 pkt 1 w związku z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii postępowanie karne o to przestępstwo umorzyć, co powoduje w konsekwencji uchylenie orzeczenia o karze łącznej.(...) Złożony w czasie rozprawy rewizyjnej przez prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej wniosek o poprawienie - na podstawie art. 404 k.p.k. - kwalifikacji prawnej popełnionego przez oskarżonego przestępstwa opisanego w pkt 1 zaskarżonego wyroku z art. 212 § 1 k.k. na art. 137 § 1 k.k. w związku z art. 136 § 1 pkt 1 k.k. nie mógł być uwzględniony. Przepis art. 404 k.p.k. bowiem ma zastosowanie tylko w takiej sytuacji, w której sąd rewizyjny obowiązany jest dokonać zmiany oceny prawnej czynu wyłącznie na gruncie tych ustaleń faktycznych, które sąd pierwszej instancji poczynił w zaskarżonym wyroku. Natomiast w wypadku, gdy zmiana kwalifikacji prawnej czynu wiąże się z koniecznością dodatkowego dokonania nowych i zarazem niekorzystnych dla oskarżonego ustaleń faktycznych w stosunku do ustaleń zawartych w zaskarżonym wyroku, to poprawienie - na podstawie art. 404 k.p.k. - kwalifikacji prawnej czynu na przepis surowszy w relacji do kwalifikacji prawnej przyjętej w zaskarżonym wyroku byłoby takim zabiegiem proceduralnym, który nie odpowiadałby ratio legis przepisu art. 404 k.p.k., chociażby nawet owe dodatkowo poczynione ustalenia faktyczne miały oparcie w ujawnionym w czasie rozprawy głównej materiale dowodowym. Uwzględnienie przedstawionego uprzednio wniosku prokuratora musiałoby być poprzedzone zmianą ustalonego w zaskarżonym wyroku stanu faktycznego i dokonaniem nowych, niekorzystnych dla oskarżonego, ustaleń faktycznych w aspekcie znamion zarówno strony przedmiotowej, jak i podmiotowej przestępstwa określonego w art. 137 § 1 k.k., do czego - jak już uprzednio zaznaczono - nie uprawnia przepis art. 404 k.p.k. - tym bardziej gdy się zważy, że wyrok w tej sprawie zaskarżony został tylko rewizją obrońcy oskarżonego (...).