Rw 208/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk W. Morawski. Sędziowie: ppłk J. Mielczarek, mjr T. Kacperski (sędzia s. wojsk. deleg. - sprawozdawca).Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk E. Wiącek.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 1979 r. na rozprawie sprawy Gustawa H., skazanego nieprawomocnie za przestępstwa określone w: 1) art. 204 § 1 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności i 5.000 zł grzywny, 2) art. 203 § 1 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności i 2.000 zł grzywny, 3) art. 47 § 2 ustawy karnej skarbowej z dnia 26 października 1971 r. (Dz. U. Nr 28, poz. 260 z późn. zm.) - dwukrotnie - na kary po 2.000 zł grzywny, 4) art. 204 § 3 k.k. na karę 3.000 zł grzywny - łącznie na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności i grzywnę w wysokości 4.000 zł za przestępstwa skarbowe oraz w wysokości 6.000 zł za pozostałe przestępstwa,z powodu rewizji wniesionej przez podprokuratora Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w N. od wyroku Sądu Okręgowego w N. z dnia 18 maja 1979 r., częściowo uwzględniając rewizję prokuratora oraz z urzędu, zaskarżonego wyrok w sprawie Gustawa H. zmienił przez:a) poprawienie kwalifikacji prawnej czynu określonego w pkt 4 zaskarżony wyroku z art. 204 § 3 k.k. na prawidłową - z art. 204 § 2 k.k. i ustalenie, że polegał na tym, iż w dniu 21 marca 1979 r. w T. Gustaw H. przywłaszczył sobie powierzone mu mienie - użyczony od Mariusza K. projektor marki "Ruś" o wartości 3.000 zł, sprzedając go Ryszardowi K. za 2.000 zł,b) wymierzenie za ten czyn na podstawie art. 204 § 2 i art. 36 § 3 k.k. kary 1 roku pozbawienia wolności i 1.500 zł grzywny,c) uchylenie orzeczenia o łącznej karze pozbawienia wolności i wymierzenie zamiast niej nowej łącznej kary pozbawienia wolności w rozmiarze 2 lat i 6 miesięcy,d) uchylenie orzeczeń o łącznej karze grzywny za przestępstwa skarbowe i zastępczej karze pozbawienia wolności z jednoczesnym ustaleniem - na wypadek nieuiszczenia wymierzonych za każde z tych przestępstw kar grzywny - zastępczej kary pozbawienia wolności w wymiarze po 20 dni za poszczególne z nich, przyjmując jeden dzień tej kary za równoważny grzywnie w wysokości 100 złotych,e) ustalenie, że zastępcza kara pozbawienia wolności - na wypadek nieuiszczenia w terminie kar grzywny wymierzonych za pozostałe przestępstwa - wynosi 60 dni, przyjmując jeden dzień tej kary za równoważny grzywnie w wysokości 100 zł - i z tymi zmianami wyrok ten w pozostałej części utrzymał w mocy (...).Uzasadnienie faktyczne(...) Wyrok ten zaskarżony został rewizją prokuratora, w której - podnosząc zarzut rażącej łagodności kary (art. 387 pkt 4 k.p.k.) - wnosi on o zmianę zaskarżonego wyroku przez podwyższenie wymierzonych oskarżonemu za poszczególne przestępstwa kar jednostkowych do wysokości wnioskowanej przez oskarżyciela publicznego na rozprawie głównej, a w związku z tym wymierzenie oskarżonemu kary łącznej 3 lat pozbawienia wolności i 16.000 zł grzywny.Zdaniem skarżącego, wymierzona oskarżonemu przez sąd pierwszej instancji kara nie odzwierciedla - po pierwsze - w pełni i wszystkich istniejących w sprawie okoliczności współokreślających stopień społecznego niebezpieczeństwa całokształtu przestępnego działania oskarżonego oraz nie czyni zadość celom kary w zakresie jej indywidualnego i społecznego oddziaływania, a po wtóre - uzasadnione wątpliwości budzi zasadność uznania przez sąd pierwszej instancji czynu określonego w art. 204 § 1 k.k., a ujętego w pkt 4 zaskarżonego wyroku jako wypadku mniejszej wagi w rozumieniu art. 204 § 3 k.k.Uzasadnienie prawnePo wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, popierającego rewizję prokuratora i zawarte w niej wnioski, Sąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Przede wszystkim nie można odmówić słuszności zarzutowi rewizji, dotyczącemu dopuszczenia się przez sąd pierwszej instancji obrazy przepisów prawa materialnego wskutek tego, że zarzucany oskarżonemu czyn, określony w art. 204 § 1 k.k., uznał za wypadek mniejszej wagi w rozumieniu art. 204 § 3 k.k. Wbrew bowiem odmiennej argumentacji zawartej w zaskarżonym wyroku - o uznaniu czynu za "wypadek mniejszej wagi" decydują zarówno elementy przedmiotowe, jak i podmiotowe, a więc także dotyczące sylwetki sprawcy, sposobu i celu jego działania, rodzaju winy i stopnia nasilenia złej woli (por. choćby OSNKW 1970, z. 7-8, poz. 94 i OSNKW 1973, z.9, poz. 112).Odnosząc te wskazania do poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych, uznać należy, że przeciwko potraktowaniu czynu oskarżonego, o którym mowa, jako wypadku mniejszej wagi przemawiają zdecydowanie elementy podmiotowe, dotyczące osoby oskarżonego. Był on już bowiem - mimo młodego wieku - wielokrotnie karany sądownie, przy czym poprzedniego przestępstwa określonego w art. 203 § 2 k.k., jak też tych, za które został skazany zaskarżonym wyrokiem, dopuścił się w okresie warunkowego zawieszenia wykonania kary, wymierzonej mu wyrokiem Sądu Rejonowego w N. z dnia 28 lutego 1978 r. Również podczas odbywania służby wojskowej oskarżony zachowywał się nagannie, przejawiając skłonności do nadużywania alkoholu i naruszania zasad dyscypliny wojskowej, z treści zaś wywiadu środowiskowego wynika, że jest on człowiekiem bardzo zdemoralizowanym i pozbawionym elementarnych zasad moralnych.Okoliczności, o których mowa, przemawiające jednoznacznie na niekorzyść oskarżonego, sąd pierwszej instancji wziął wprawdzie pod uwagę, lecz błędnie ocenił je, w konsekwencji czego bezpodstawnie uznał, że sam fakt przeznaczenia większości pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży użyczonego od Mariusza K. projektora marki "Ruś" na spożywanie wspólnie z właścicielem alkoholu stwarza dostateczne podstawy prawnofaktyczne do potraktowania tego czynu jako wypadku mniejszej wagi w rozumieniu art. 204 § 3 k.k.Dlatego już chociażby z tych względów dokonana przez sąd pierwszej instancji ocena prawna czynu oskarżonego uznana być musi za wadliwą.Rzecz jednak w tym, że z poczynionych w zaskarżonym wyroku ustaleń faktycznych wynika, iż oskarżony przywłaszczył sobie projektor marki "Ruś" o wartości 3.000 zł, użyczony mu uprzednio przez właściciela - Mariusza K., sprzedając go następnie Ryszardowi K. za 2.000 zł. Przywłaszczenie przezeń owego projektora wyrażało się w daniu go - bez wiedzy i zgody właściciela - pod zastaw pożyczki w wysokości 2.000 zł, udzielonej mu przez Ryszarda K., której już w chwili zawierania tej umowy nie zamierzał zwrócić użyczkodawcy, zezwalając mu zarazem - w razie niedotrzymania warunków umowy - sprzedać tenże projektor.W związku z tym należy podkreślić, że mienie ruchome użyczone przez sprawcę od właściciela lub posiadacza jest mieniem powierzonym w rozumieniu art. 204 § 2 k.k. Mieniem powierzonym w rozumieniu powołanego przepisu bowiem jest wszelkie cudze mienie ruchome, które sprawca otrzymał od właściciela (lub posiadacza) nie na własność albo wyłączne posiadanie, lecz w określonym celu (np. na przechowanie, do użytkowania itp.), co - inaczej mówiąc - oznacza, że mienie to znalazło się w posiadaniu sprawcy z woli właściciela (dotychczasowego posiadacza), a nie przypadkowo, w wyniku jakichkolwiek innych nieprzestępnych przyczyn (np. wskutek pozostawienia tego mienia u sprawcy przez zapomnienie).A zatem podstawą kwalifikowanej odpowiedzialności sprawcy na podstawie art. 204 § 2 k.k. jest nadużycie przezeń - wyrażającego się w powierzeniu mu mienia - szczególnego zaufania związanego z uzurpacją władztwa nad tym mieniem, a więc trwałe przyswojenie sobie przez sprawcę faktycznych atrybutów właściciela (funkcji władania mieniem). Toteż czyn sprawcy, polegający na sprzedaży lub obciążeniu użyczonego mienia ruchomego zastawem, wyczerpuje znamiona kwalifikowanej postaci przywłaszczenia, o której mowy w art. 204 § 2 k.k.Konfrontując przytoczone wywody z poczynionymi w zaskarżonym wyroku ustaleniami faktycznymi, dojść trzeba zatem do wniosku, że przyjęta zarówno w akcie oskarżenia, jak i przez sąd pierwszej instancji kwalifikacja prawna czynu oskarżonego Gustawa H. jest błędna, wobec czego należało z urzędu - na podstawie art. 404 k.p.k. - poprawić ją na prawidłową - z art. 204 § 2 k.k., a w związku z tym odpowiednio zmodyfikować także opis czynu. (...)II. W sprawie tej Sąd Najwyższy z urzędu zauważa, że sąd pierwszej instancji dopuścił się w zaskarżonym wyroku obrazy art. 28 § 2 ustawy karnej skarbowej z dnia 26 października 1971 r. (Dz. U. Nr 28, poz. 260 z późn. zm.). Przepis art. 28 § 2 u.k.s. bowiem przewiduje wyjątek od zasady łączenia kar zasadniczych, a mianowicie kar grzywny wymierzonych za przestępstwa skarbowe samoistne albo obok kary pozbawienia wolności lub ograniczenia wolności. W myśl art. 28 § 2 - i pośrednio § 3 tego przepisu - u.k.s. nie orzeka się łącznej kary grzywny, jak też łącznej kary co do zastępczych kar pozbawienia wolności, bez względu na to, czy chodzi o skazanie na kary grzywny za dwa przestępstwa lub więcej przestępstw skarbowych, czy też za przestępstwo skarbowe i za przestępstwo prawa karnego powszechnego, pozostające w zbiegu realnym (por. OSNKW 1968, z. 8, poz. 96). W razie jednoczesnego skazania za kilka przestępstw skarbowych na kary grzywny podlegają one zsumowaniu, podobnie jak takiemu zsumowaniu (a nie w postaci kary łącznej) podlegają orzeczone kary zastępcze (por. OSNKW 1969, z. 9, poz. 135). Oznacza to, że wszystkie kary grzywny wymierzone za przestępstwa skarbowe podlegają pełnemu, odrębnemu wykonaniu, choćby wymierzone równolegle kary pozbawienia wolności (ograniczenia wolności) uległy łączeniu. W razie natomiast wymierzenia za różne przestępstwa kilku kar grzywny, łączeniu nie podlegają tylko grzywny wymierzone za przestępstwa skarbowe, grzywny zaś wymierzone za inne przestępstwa podlegają łączeniu według zasad określonych w art. 66, 67 § 1 i art. 70 k.k. Jest to konsekwencją odrębności uregulowania instytucji kary łącznej grzywny w ustawie karnej skarbowej, co wynika z art. 2 i 28 § 1 i 2 tej ustawy.Dlatego też Sąd Najwyższy z urzędu - na podstawie art. 404 k.p.k. - uchylił zawarte w zaskarżonym wyroku orzeczenie o łącznej karze grzywny za przestępstwa skarbowe i zastępczej karze pozbawienia wolności (...).