WR 547/87

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia ppłk J. Steckiewicz. Sędziowie: ppłk J. Medyk (sprawozdawca); mjr W. Oziębło.Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr F. Szymański.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 1987 r. na rozprawie sprawy Wiesława Ś., skazanego nieprawomocnie za przestępstwo określone w art. 210 § 1 k.k. - z zastosowaniem art. 36 § 3 k.k. - art. 40 § 1 k.k., art. 5 pkt ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej (Dz. U. Nr 23, poz. 101) i art. 49 k.k. na kary: 4 lat pozbawienia wolności, 90.000 zł grzywny, pozbawienia praw publicznych na okres 3 lat, konfiskaty mienia w całości i podania wyroku do publicznej wiadomości,z powodu rewizji wniesionej przez oskarżonego i jego obrońcę od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 23 października 1987 r.zaskarżony wyrok zmienił przez orzeczenie konfiskaty części mienia, tj. nieruchomości w postaci pastwiska o areale 0,43 ha, (...),i z tą zmianą w pozostałej części wyrok utrzymał w mocy.Uzasadnienie faktyczne(...) Wyrok ten zaskarżony został rewizjami oskarżonego i jego obrońcy. Obie rewizje zarzucają wyrokowi sądu pierwszej instancji rażącą surowość kary (art. 387 pkt 4 k.p.k.) wskutek orzeczenia kary dodatkowej konfiskaty mienia w całości. Na tej podstawie autorzy rewizji domagają się zmiany zaskarżonego wyroku i wnoszą o orzeczenie kary dodatkowej - konfiskaty części mienia oskarżonego.Po wysłuchaniu obrońcy popierającego obie rewizje oraz przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, wnoszącego o utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy,Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Obie rewizje są zasadne.Nie ulega wątpliwości, że oskarżony dopuścił się zbrodni rozboju (art. 210 § 1 k.k.), i ten fakt - w myśl art. 5 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1985 r. o szczególnej odpowiedzialności karnej (Dz. U. Nr 23, poz. 101) - zobowiązał sąd pierwszej instancji do orzeczenia kary dodatkowej konfiskaty mienia w całości lub jego części. Bezsporne jest również to, że art. 5 pkt 2 cytowanej ustawy z dnia 10 maja 1985 r. nie określa sytuacji, w których należy orzec konfiskatę całości mienia albo jego części.Oznacza to, że uregulowanie prawne tego problemu pozostawione zostało swobodnej ocenie sądu, który w każdej sprawie powinien rozważyć kwestię, czy orzec konfiskatę całości czy też części mienia sprawcy.Wprawdzie zaskarżony wyrok sądu pierwszej instancji zawiera rozważania dotyczące celowości orzeczenia konfiskaty całości mienia oskarżonego, jednakże argumentacja ta nie może przekonywać. Obie rewizje słusznie zwracają uwagę na fakt, że kara dodatkowa konfiskaty mienia w całości godzi nie tylko w oskarżonego, lecz przede wszystkim w jego rodzinę. Nie tracąc z pola widzenia wysokiego stopnia społecznego niebezpieczeństwa zbrodni popełnionej przez oskarżonego i potrzeby wymierzenia mu odpowiedniej kary: pozbawienia wolności, grzywny i pozbawienia praw publicznych, to jednak na względzie należy mieć fakt, że w ramach dyrektyw sądowego wymiaru kary (art. 50 § 1 i 2 k.k.) istotne znaczenie ma ponadto zakres i skutki wymierzonej kary dodatkowej konfiskaty mienia. Kara dodatkowa konfiskaty mienia powinna więc pozostawać w odpowiedniej proporcji nie tylko do stopnia społecznego niebezpieczeństwa czynu oskarżonego, ale uwzględniać stosunki majątkowe sprawcy, rozmiar wyrządzonej przez niego szkody oraz korzyści, jakie osiągnął z przestępstwa, a ponadto sytuację rodzinną, rodzaj i wartość mienia, które powinno ulec konfiskacie, oraz społeczne skutki tej kary. Zważywszy fakt, że konfiskata mienia jest najbardziej dolegliwą karą majątkową, to dla wymiaru tej kary w sytuacji oskarżonego niebagatelne znaczenie ma orzeczenie jej zakresu (całości czy też części).Na tle tych rozważań stwierdzić należy, że orzeczenie w sprawie oskarżonego kary dodatkowej konfiskaty całości mienia jest represją rażąco surową.Nie ulega wątpliwości, że w wypadku wykonania tej kary dodatkowej całość mienia oskarżonego przeszłaby - w myśl art. 47 § 2 k.k. - na rzecz Skarbu Państwa z wyjątkami określonymi w art. 47 § 1 k.k. w zw. z art. 161 § 1 k.k.w. i art. 8 § 1 pkt 1-6 i pkt 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 24, poz. 151).Wobec tego słuszny jest pogląd wyrażony w rewizjach, że rodzina oskarżonego utraciłaby dom mieszkalny, budynki gospodarcze oraz grunty rolne. W tej sytuacji rodzina oskarżonego (jego małoletnie dzieci w wieku 8, 7 i 5 lat oraz żona, utrzymująca się z pracy chałupniczej) odczułaby skutki tej kary najbardziej dolegliwie. Rozstrzygnięcie to byłoby sprzeczne z zasadami humanizmu oraz z ogólnie przyjętym interesem społecznym.Uznając wobec tego za trafne argumenty zawarte w obu rewizjach, należało zaskarżony wyrok zmienić przez orzeczenie kary częściowej konfiskaty mienia w postaci łąki, wchodzącej w skład nieruchomości rolnych, zamiast kary konfiskaty mienia w całości. W tej postaci kara dodatkowa, uwzględniając dyrektywy sądowego wymiaru kary, złagodzi niekorzystne skutki wobec rodziny oskarżonego i jako sprawiedliwa w odczuciu społecznym nie będzie wykazywała cech rażącej surowości (...).