Z 5/79

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk J. Juszczak (sprawozdawca). Sędziowie: ppłk J. Jeż, ppłk H. Góra (sędzia s. wojsk. deleg.). Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk T. Zuchowski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Wiesława K. i Czesława K., oskarżonych o popełnienie przestępstwa określonego w art. 210 § 1 k.k., po rozpoznaniu w dniu 12 marca 1979 r. zażalenia podprokuratora Prokuratury Okręgu Wojskowego w N. na postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 20 lutego 1979 r. co do przekazania niniejszej sprawy prokuratorowi w celu uzupełnienia postępowania przygotowawczego i po wysłuchaniu wniosku prokuratora Naczelnej Prokuratury Wojskowej popierającego zażalenie,uwzględniając zażalenie prokuratora, uchylił postanowienie Wojskowego Sądu Okręgowego w N. w sprawie Wiesława K. oraz Czesława K. i sprawę tę przekazał wymienionemu Sądowi do rozpoznania na rozprawie.Uzasadnienie faktyczneWojskowy Sąd Okręgowy w N. rozpoznając na rozprawie sprawę Wiesława K. i Czesława K., oskarżonych o popełnienie przestępstwa określonego w art. 210 § 1 k.k., po przeprowadzeniu części dowodów ustalił, że oskarżeni dokonując rozboju na osobie Stanisława L. kopali go po głowie butami wojskowymi. Na podstawie tych ustaleń postanowił zgodnie z art. 344 § 1 k.p.k. przekazać sprawę Prokuratorowi Okręgu Wojskowego w N. "(...) w celu zmiany opisu czynu i zakwalifikowania działań oskarżonych (...) z art. 210 § 2 k.k.". W motywach tego postanowienia wywiedziono m.in., że w sprawie zachodzi konieczność: "(...) zmiany tożsamości czynu, a także wyjścia poza granice konkretnego zdarzenia faktycznego" i w związku z tym konieczność zmiany kwalifikacji prawnej czynu - na art. 210 § 2 k.k. i co się z tym łączy rozpoznania czynu przez pięcioosobowy skład sądu.Prokurator w zażaleniu wywiódł z kolei, że przekazanie sprawy prokuratorowi w celu uzupełnienia postępowania przygotowawczego na podstawie art. 344 § 1 k.p.k. może nastąpić tylko wówczas, gdy na rozprawie okaże się, że zachodzą istotne braki w przeprowadzeniu postępowania przygotowawczego, albo wyłoni się potrzeba poszukiwania dowodów, a dokonanie tych czynności powodowałoby w postępowaniu sądowym znaczne trudności. Zdaniem żalącego się, tego rodzaju przesłanek brak w niniejszej sprawie, gdyż chodzi wyłącznie o prawną ocenę czynu, bez zmiany jego tożsamości i wychodzenia poza granice konkretnego zdarzenia faktycznego, co należy do kompetencji sądu.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W postanowieniu z dnia 24 czerwca 1978 r. (OSNKW 1978, z. 9, poz. 106) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że: "(...) istotnych braków postępowania przygotowawczego", o których mowa w art. 299 § 1 pkt 2 k.p.k., nie można utożsamiać z błędną kwalifikacją prawną czynu. Braki te bowiem dotyczą wyłącznie strony dowodowej sprawy. Stwierdzenie zatem - jak wypowiedziano się w powołanym postanowieniu - że przyjęta w akcie oskarżenia kwalifikacja prawna czynu zarzuconego oskarżonemu jest wadliwa, nie uzasadnia przekazania sprawy do uzupełnienia postępowania przygotowawczego na podstawie art. 299 § 1 pkt 2 k.p.k.Przytoczony pogląd odnosi się również do sytuacji przewidzianej w art. 344 § 1 k.p.k. Oznacza to, że sąd stwierdziwszy podczas rozprawy na podstawie przeprowadzonych dowodów, że czyn zarzucony oskarżonemu został błędnie zakwalifikowany, nie może przekazać sprawy prokuratorowi do uzupełnienia postępowania przygotowawczego w celu zakwalifikowania go z odpowiedniego przepisu prawa, i to nawet wówczas, gdy prawidłowa kwalifikacja prawna czynu powodowała będzie zmianę właściwości sądu lub jego składu. Sąd bowiem sądzi czyn zarzucony i nie jest związany ani opisem tego czynu, ani jego oceną prawną dokonaną w akcie oskarżenia.Prawdą jest, że ustawa nakazuje przestrzegać tożsamości czynu zarzuconego w akcie oskarżenia, ale zmiana kwalifikacji prawnej tego czynu, połączona nawet ze zmianą jego opisu, nie jest jeszcze zmianą tożsamości czynu. W doktrynie bowiem przyjmuje się, że tożsamość czynu zostaje zachowana nie tylko wtedy, gdy - ustalając czyn przypisany zgodnie z zarzuconym w akcie oskarżenia - sąd nadaje mu inną niż oskarżyciel ocenę prawną, ale także wtedy, gdy na podstawie wyników przewodu sądowego wprowadzono doń nowe elementy faktyczne, poprzednio nie znane lub nie przytoczone przez oskarżyciela, nie wyłączając takich, które kwalifikują dany czyn inaczej, łagodniej lub surowiej. Sąd jest związany jedynie ramami faktycznymi czynu, wyznaczonymi przez akt oskarżenia, poza które może wyjść tylko w wypadkach wyjątkowych, wskazanych przez ustawę.W konkretnej sprawie oskarżyciel w konkluzji aktu oskarżenia zarzucił obu oskarżonym, że dotkliwie pobili pokrzywdzonego i po doprowadzeniu go do stanu bezbronności zabrali mu jego mienie. W motywach natomiast aktu oskarżenia stwierdził, że oskarżeni ponadto kopali pokrzywdzonego i mimo tego stwierdzenia czyn obu oskarżonych zakwalifikował z art. 210 § 1 k.k.Jeżeli zatem sąd po przesłuchaniu na rozprawie pokrzywdzonego doszedł do wniosku, że czyn oskarżonych należało zakwalifikować z art. 210 § 2 k.k., co pociągnęłoby za sobą konieczność rozpoznania sprawy w składzie pięcioosobowym, to powinien zastosować się do wskazań zawartych w art. 346 k.p.k., a następnie odroczyć rozprawę i przekazać sprawę szefowi sądu w celu wyznaczenia do jej rozpoznania właściwego składu przewidzianego w art. 19 § 2 k.p.k. Rozpoznanie sprawy o ten sam czyn, oceniony pod względem prawnym i zakwalifikowany z art. 210 § 2 k.k., nie będzie oznaczać - wbrew sugestii zawartej w zaskarżonym postanowieniu - ani zmiany jego tożsamości, ani wyjścia "poza granice konkretnego zdarzenia faktycznego".W analogicznej sytuacji wojskowy sąd garnizonowy, po stwierdzeniu swej niewłaściwości, powinien przekazać sprawę do rozpoznania sądowi okręgowemu lub równorzędnemu ze względu na treść art. 572 § 2 pkt 2 k.p.k.Mając na względzie przytoczone wyżej motywy, orzeczono jak na wstępie.