III CZP 8/86

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN K. Kołakowski (sprawozdawca). Sędziowie SN: J. Niejadlik, Z. Świeboda.SentencjaSąd Najwyższy z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, J. Kaszczyszyn, w sprawie z wniosku Zakładów Usługowo-Produkcyjnych (...) Spółdzielnia Pracy w K., Usługi - Zjednoczonej Spółki z o.o. (...) w K., Zakładu Doskonalenia Zawodowego w K. o wpis do rejestru handlowego po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Kielcach postanowieniem z dnia 23 stycznia 1986 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.:"1. Czy utworzone przez jednostki drobnej wytwórczości w trybie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o drobnej wytwórczości (Dz. U. Nr 3, poz. 11) na zasadzie dobrowolności w drodze pisemnej umowy tzw. «porozumienie branżowe» ma odrębną osobowość prawną, a jeśli tak, to kiedy ją uzyskuje, a w szczególności - czy w chwili zawarcia umowy, czy też w chwili wpisania do rejestru?2. Czy wymienione w ust. II pkt 1 porozumienie branżowe podlega w ogóle wpisaniu do rejestru, a jeśli tak, to czy do handlowego, czy innego?"podjął następującą uchwałę:Porozumienie branżowe utworzone na podstawie art. 12 ust. 1-4 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o drobnej wytwórczości (Dz. U. Nr 3, poz. 11) nie podlega wpisowi do rejestru prowadzonego przez sąd.Uzasadnienie faktyczneSąd Rejonowy oddalił wniosek o dokonanie wpisu do rejestru Porozumienia Gospodarczo-Handlowego (...) w K., utworzonego na podstawie art. 12 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o drobnej wytwórczości (Dz. U. Nr 3, poz. 11) przez Zakład Doskonalenia zawodowego w K., Zakłady Usługowo-Produkcyjne (...), Spółdzielnię Pracy w K. i Usługę - Zjednoczoną Spółkę z o.o. w K. Zdaniem tego Sądu, zarówno w kodeksie handlowym, jak i w ustawie o drobnej wytwórczości nie "sprecyzowano" sposobu rejestracji takiego porozumienia, a brak jest "rozporządzenia wykonawczego".Sąd Wojewódzki przy rozpoznawaniu rewizji uznał, że wyłoniły się i budzą poważne wątpliwości dwa przedstawione zagadnienia prawne. Jakkolwiek bowiem utworzenie porozumienia branżowego jednostek drobnej wytwórczości znajduje podstawę prawną w art. 12 ust. 1-4 powołanej ustawy, to z przepisu tego nie wynika, czy porozumienie takie jest osobą prawną i czy podlega wpisowi do rejestru, a jeśli tak - to do jakiego.Uzasadnienie prawnePodejmując uchwałę, Sąd Najwyższy miał na uwadze, co następuje:Ani we wniosku złożonym w imieniu Porozumienia, ani w rewizjach dwóch jego uczestników nie wskazano, w jakim rejestrze i na jakiej podstawie miałoby ono być wpisane, powołując się jedynie na "domniemanie właściwości" Sądów Rejonowych w sprawach nie zastrzeżonych innym organom". Przed Sądem Najwyższym w imieniu Zakładu Doskonalenia Zawodowego w K. przedstawiono stanowisko, że porozumienie branżowe powinno być wpisane do rejestru handlowego, jeżeli jego celem jest nie porozumienie i współpraca jednostek drobnej wytwórczości, ale założenie przez te jednostki spółki prawa handlowego.Prokurator, zawiadomiony o potrzebie udziału w sprawie, wyraził pogląd, że porozumienie branżowe nie ma osobowości prawnej, którą zachowują jego uczestnicy, wpisowi zaś do rejestru handlowego podlega jedynie spółka, a nie samo porozumienie.Rozstrzygające wobec przedmiotu sprawy znaczenie ma charakter rejestrów prowadzonych przez sądy rejonowe, jako tzw. sądy rejestrowe. W odniesieniu do rejestru handlowego, z unormowań pozostających w mocy na podstawie art. VI § 1 przep. wprow. k.c. wynika, że obowiązkowi wpisu do tego rejestru podlegają określone spółki prawa handlowego. Ani z tych przepisów, ani z przepisów ustawy o drobnej wytwórczości nie wynika natomiast, aby wpisowi do tego rejestru podlegały porozumienia branżowe - ogólnokrajowe lub terenowe - tworzone przez jednostki drobnej wytwórczości. Błędnie przy tym powołał się Sąd Rejonowy na brak "rozporządzenia wykonawczego" mającego normować sposób dokonywania wpisu do rejestru takich porozumień. Z samej ustawy bowiem nie wynika taki obowiązek, brak też jest w jej przepisach delegacji upoważniającej jakikolwiek organ do wydania tego rodzaju rozporządzenia.Wbrew wywodom Zakładu Doskonalenia Zawodowego w K. istotą porozumienia branżowego jest współdziałanie określonego rodzaju jednostek drobnej wytwórczości w skali kraju lub na określonym terenie. Jego uczestnicy mogą tworzyć spółki prawa handlowego (art. 12 ust. 5 i 6 ustawy), co jednak nie oznacza, iż samo porozumienie dzieli wówczas los prawny tej spółki i dlatego miałoby podlegać wpisowi do rejestru handlowego.Wobec braku podstaw prawnych do dokonania wpisu takiego porozumienia także do innych rejestrów prowadzonych przez sąd, należało rozstrzygnąć przedstawione zagadnienie prawne jak w podjętej uchwale.Powiązanie pozostałych zagadnień przedstawionych przez Sąd Wojewódzki z kwestią wpisu do rejestru czyni bezprzedmiotowym udzielenie na nie odpowiedzi, ponieważ tracą one tym samym związek z konkretną sprawą (art. 391 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. i art. 13 pkt 5 ustawy z dnia 20 września 1984 r. o Sądzie Najwyższym.