N 15/85

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk H. Kmieciak (sprawozdawca). Sędziowie: płk. E. Zawiłowski, płk J. Jeż. Wiceprokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: mjr J. Obara. SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 11 września 1985 r. na rozprawie sprawy Adama D., skazanego prawomocnie za przestępstwo określone w art. 156 § 2 k.k. w zw. z art. 59 § 1 k.k. na karę 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania na okres 3 lat i nawiązką w wysokości 5.000 zł na rzecz Polskiego Towarzystwa do Walki z Kalectwem, z powodu rewizji nadzwyczajnej, wniesionej przez Naczelnego Prokuratora Wojskowego na niekorzyść skazanego od wyroku Wojskowego Sądu Okręgowego w N. z dnia 27 maja 1985 r.,uwzględniając rewizję nadzwyczajną Naczelnego Prokuratora Wojskowego, zmienił zaskarżony nią wyrok przez:1) uznanie Adama D. za winnego tego, że w dniu 4 lutego 1985 r. około godz. 16.30 w N. dopuścił się czynnej napaści na funkcjonariusza publicznego - kierowcę autobusu PKS Władysława N. w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych przez to, iż wypchnął go z autobusu (w czasie postoju na przystanku) oraz leżącego kopnął za zwrócenie uwagi za naruszenie porządku publicznego, powodując również u pokrzywdzonego umyślne uszkodzenie ciała w postaci stłuczenia zewnętrznych tkanek miękkich okolicy ciemieniowo-potylicznej prawej z podskórnym krwiakiem, które to uszkodzenie naruszało czynności narządu ciała na czas do 7 dni, czyn zaś miał charakter chuligański - tj. przestępstwa określonego w art. 233 k.k. w zb. z art. 156 § 2 k.k. i w zw. z art. 59 § 1 k.k.;2) wymierzenie Adamowi D. na podstawie art. 233 w zw. z art. 59 § 1 k.k. kary 1 roku pozbawienia wolności, a ponadto na podstawie art. 59 § 3 k.k. nawiązki w wysokości 5.000 zł na rzecz Polskiego Towarzystwa do Walki z Kalectwem w N., a na podstawie art. 296 § 2 k.k. - kary dodatkowej degradacji (...).Uzasadnienie faktyczneAdam D., powołanym na wstępie wyrokiem, skazany został za to, że: w dniu 4 lutego 1985 r. około godz. 16.30 w N., będąc pod wpływem alkoholu, w miejscu publicznym i w rozumieniu powszechnym bez powodu dopuścił się czynu o charakterze chuligańskim w ten sposób, że używając siły fizycznej wypchnął z autobusu PKS kierowcę - Władysława N., a następnie leżącego na ziemi kopnął, w wyniku czego spowodował u niego uszkodzenie ciała w postaci: stłuczenia zewnętrznych tkanek miękkich okolicy ciemieniowo-potylicznej prawej z wytworzeniem się podskórnego krwiaka, które to uszkodzenia spowodowały naruszenie czynności narządu ciała na okres poniżej dni siedmiu.Wyrok skazujący uprawomocnił się w pierwszej instancji.W rewizji nadzwyczajnej wniesionej na niekorzyść skazanego Naczelny Prokurator Wojskowy domagał się zmiany tego wyroku przez: 1) stwierdzenie w opisie czynu skazanego, że pozostawał on w związku z pełnieniem przez pokrzywdzonego obowiązków służbowych, 2) zakwalifikowanie tego czynu z art. 234 § 1 k.k. w zw. z art. 59 § 1 k.k. oraz 3) wymierzenie skazanemu kary 2 lat pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania oraz kary degradacji, utrzymując w mocy orzeczoną nawiązkę. Podstawę rewizji nadzwyczajnej stanowiły zarzuty obrazy przepisów prawa materialnego (art. 387 pkt 1 k.p.k.) oraz rażącej niewspółmierności orzeczonej kary (art. 387 pkt 4 k.p.k.). Po wysłuchaniu przedstawiciela Naczelnej Prokuratury Wojskowej, popierającego rewizję nadzwyczajną, oraz obrońcy, wnoszącego o jej oddalenie z ewentualnym poprawieniem kwalifikacji prawnej czynu - na art. 233 k.k., Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Pogląd wyrażony w rewizji nadzwyczajnej, jakoby kierowca autobusu PKS, spełniający również funkcję konduktora, był funkcjonariuszem organu powołanego do ochrony porządku oraz bezpieczeństwa publicznego i dlatego - w razie dokonania nań czynnej napaści w związku z pełnieniem obowiązków służbowych - korzysta z ochrony karnoprawnej przewidzianej w art. 234 § 1 k.k., nie zasługuje na akceptację. Jest oczywiste, że Państwowa Komunikacja Samochodowa (PKS) nie jest organem powołanym do ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego, lecz stanowi przedsiębiorstwo powołane do przewozu osób i ładunków, tym bardziej więc nie można jej porównać - jak tego wymaga art. 234 § 1 k.k. - do instytucji Milicji Obywatelskiej. Uchwała Izby Karnej SN z dnia 3 kwietnia 1969 r. - VI KZP 47/68 (OSNKW 1969, z. 6, poz. 76), do której treści odwołano się w uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej, straciła już dawno swą aktualność. Świadczy o tym wyraźnie uchwała Izby Karnej Sądu Najwyższego z dnia 28 września 1972 r. - VI KZP 12/72 (OSNKW z. 12, poz. 182), w myśl której kierowca autobusu PKS, spełniający również funkcję konduktora, jest zwykłym funkcjonariuszem publicznym i w razie dokonania nań czynnej napaści w związku z pełnieniem obowiązków służbowych korzysta z ochrony przewidzianej w art. 233 k.k. W niniejszej sprawie pokrzywdzony Władysław N. spełniał również obowiązki kierowcy-konduktora autobusu PKS, a dokonana nań przez skazanego czynna napaść miała ewidentny związek z pełnieniem obowiązków służbowych (wynika to wprost z uzasadnienia zaskarżonego wyroku); przeto jest niewątpliwe, że w sprawie istotnie doszło do obrazy przepisów prawa materialnego (art. 387 pkt 1 k.p.k.), ale w inny sposób, niż wskazany w rewizji nadzwyczajnej, a mianowicie przez niesłuszne zakwalifikowanie czynu skazanego jedynie z art. 156 § 2 k.k. w zw. z art. 59 § 1 k.k. zamiast - jak należało - z art. 233 k.k. w zb. z art. 156 § 2 k.k. i w zw. z art. 59 § 1 k.k. Odpowiednio do tego zatem trzeba poprawić zarówno kwalifikację prawną czynu, jak i podstawę wymiaru kary. II. W tym układzie - choć nie tylko - kara pozbawienia wolności wymierzona skazanemu z warunkowym zawieszeniem wykonania musi być uznana za rażąco łagodną. Zasadą jest, że do sprawcy przestępstwa o charakterze chuligańskim nie stosuje się warunkowego zawieszenia wykonania kary (art. 59 § 2 k.k.), uczynienie zaś wyjątku wymaga ustalenia szczególnych okoliczności. W tej sprawie zaś trudno takich dopatrzyć się. Co prawda, w służbie wojskowej do czasu popełnienia przestępstwa (15 miesięcy) skazany zachowywał się nienagannie, ale też przypisanego czynu dopuścił się pod wpływem alkoholu i w sposób świadczący o szczególnym rozzuchwaleniu przestępczym, co nakazuje orzec bezwzględną karę pozbawienia wolności oraz karę dodatkową degradacji, jak również uznać za trafną orzeczoną nawiązkę.