VI KZP 3/84

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Szamrej. Sędziowie: R. Bodecki, W. Żebrowski (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jerzego J., oskarżonego z art. 218 § 1 k.k., po rozpoznaniu przekazanych na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Łodzi - postanowieniem z dnia 21 lutego 1984 r. - zagadnień prawnych, wymagających zasadniczej wykładni ustawy:1. "Czy stan nietrzeźwości sprawcy w chwili czynu wyłącza zastosowanie ustawy z dnia 21 lipca 1983 r. o amnestii (Dz. U. Nr 39, poz. 177) do wszystkich przestępstw nieumyślnych, w których stan nietrzeźwości sprawcy należy do znamion ustawowych czynu zabronionego (np. art. 145 § 3 k.k.)?2. Czy stan nietrzeźwości sprawcy wyłącza zastosowanie powołanej ustawy o amnestii do przestępstw nieumyślnych o charakterze ciągłym, jeżeli tylko niektóre fragmenty tego prestępstwa zostały popełnione w stanie nietrzeźwym?"uchwaliłudzielić następującej odpowiedzi:1) na pytanie pierwsze - jak w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 1984 r. - VI KZP 55/83 (OSNKW 1984, z. 7-8, poz. 72);2) na pytanie drugie - jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneI. Pierwsze zagadnienie prawne (sformułowane w pkt 1 postanowienia Sądu Wojewódzkiego) wyjaśnione zostało w całości w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 1984 r. - VI KZP 55/83 (OSNKW 1984, z. 7-8, poz. 72). Sąd Najwyższy w tej uchwale stwierdził, że "Przewidziany w art. 1 pkt 5 ustawy z dnia 21 lipca 1983 r. o amnestii (Dz. U. Nr 39, poz. 177) zakaz stosowania amnestii do przestępstw nieumyślnych, popełnionych w stanie nietrzeźwości, dotyczy wszystkich przestępstw nieumyślnych, a nie tylko tych, przy których stan nietrzeźwości należy do ich ustawowych znamion." W uzasadnieniu uchwały podniesiono między innymi, że art. 1 pkt 5 tej ustawy nie zawiera żadnych postanowień wskazujących na to, iż przewidziany w nim zakaz stosowania amnestii ma zakres ograniczony i np. odnosi się jedynie do tych przestępstw nieumyślnych popełnionych w stanie nietrzeźwości, gdy ten stan należy do ich ustawowych znamion. Wykładnia gramatyczna art. 1 pkt 5 cytowanej ustawy prowadzi więc do wniosku, że przewidziany w tym przepisie zakaz dotyczy wszystkich przestępstw nieumyślnych popełnionych w takim stanie. A zatem Sąd Najwyższy stwierdził, że stan nietrzeźwości wyłącza stosowanie amnestii zarówno wówczas, gdy nietrzeźwość należy do znamion czynu zabronionego, jak i wtedy, gdy nie należy do ustawowych znamion takiego czynu.Podzielając to stanowisko, Sąd Najwyższy udzielił odpowiedzi na pytanie pierwsze jak w cytowanej uchwale z dnia 13 marca 1984 r. (VI KZP 55/83).II. Przechodząc do drugiego pytania (sformułowanego w pkt 2), należy przede wszystkim zauważyć, że ani w akcie oskarżenia nie zarzucono, ani w wyroku sądu pierwszej instancji nie ustalono, by przypisane oskarżonemu przestępstwo określone w art. 218 § 1 k.k. było przestępstwem ciągłym; rewizja zaś jest wniesiona w tej sprawie wyłącznie na korzyść oskarżonego i powoduje sytuację przewidzianą w art. 383 § 1 k.p.k. Zauważyć również należy, że to, czy przestępstwo określone w art. 218 § 1 k.k. może mieć charakter przestępstwa ciągłego (i ewentualnie w jakich wypadkach), wcale nie jest tak jednoznaczne, jakby mogło wynikać z sugestii zawartej w postanowieniu Sądu Wojewódzkiego (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 lutego 1975 r. - IV KR 340/74, OSNKW 1975, z. 6, poz. 73).Przyjąć zatem należy, że Sądowi Wojewódzkiemu chodzi w istocie o wyjaśnienie tego, czy przewidziany w art. 1 pkt 5 cytowanej ustawy zakaz stosowania amnestii dotyczy tylko tych przestępstw określonych w art. 218 § 1 k.k., popełnionych z winy nieumyślnej, w których stan nietrzeźwości odnosi się do całego zachowania sprawcy, czy także wypadków, w których nietrzeźwość charakteryzuje tylko niektóre działania (zaniechania) wchodzące w skład czasownikowych znamion przestępstwa lub stanowi tylko jedną z przyczyn powstania skutku określonego w wymienionym przepisie, tj. w art. 218 § 1 k.k.Nawiązując do przedstawionej w pkt I wykładni art. 1 pkt 5 cytowanej ustawy, opartej głównie na wykładni gramatycznej wymienionego przepisu, należy wyłączyć możliwość stosowania amnestii do tych przestępstw określonych w art. 218 § 1 k.k., popełnionych nieumyślnie, także wówczas, gdy stan nietrzeźwości dotyczy jedynie niektórych działań (zaniechań), wchodzących w skład znamion czasownikowych tego przestępstwa, lub gdy ten stan stanowi tylko jedną z przyczyn powstania skutku określonego w wymienionym przepisie (tj. stworzenia możliwości powstania niedoboru w mieniu społecznym, jeżeli ten niedobór rzeczywiście nastąpił i jest istotny). Uzupełniając przytoczone wywody, dodać należy, że z treści art. 1 pkt 5 powołanej ustawy nie tylko wynika, że w tym przepisie chodzi także o te przestępstwa nieumyślne popełnione w stanie nietrzeźwości, gdy ów stan nie należy do ich ustawowych znamion, lecz ponadto o to, że przepis ten nie wymaga, aby w tych wypadkach, w których znamię czasownikowe - podobnie jak w art. 218 § 1 k.k. - obejmuje działania (zaniechania) z reguły wielokrotne, stan nietrzeźwości charakteryzował całe zachowanie sprawcy.