VI KZP 48/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Żebrowski. Sędziowie: W. Ochman, J. Pustelnik (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Jerzego J., skazanego z art. 225 § 1 k.k. z 1932 r., po rozpatrzeniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Poznaniu postanowieniem z dnia 17 listopada 1982 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy w świetle uchwały połączonych Izb: Karnej i Wojskowej z dnia 30 września 1981 r. - VI KZP 20/80 (OSNKW 1981, z. 11, poz. 63) w odniesieniu do młodocianego skazanego na karę 25 lat pozbawienia wolności może mieć zastosowanie art. 92 k.k.?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneJedną z koniecznych przesłanek wymaganych do zastosowania warunkowego zwolnienia jest odbycie przez skazanego określonej w ustawie części kary pozbawienia wolności.Warunkowe zwolnienie może nastąpić po odbyciu przez skazanego co najmniej dwóch trzecich kary, a gdy chodzi o młodocianego co najmniej połowy kary - nie wcześniej jednak niż po 6 miesiącach (art. 91 § 1 k.k.); w odniesieniu zaś do sprawcy, który wielokrotnie powracał do przestępstwa, skazanego w warunkach określonych w art. 60 § 2 lub § 3 k.k. (z zaznaczeniem, że warunkowe zwolnienie może nastąpić tylko wyjątkowo, gdy szczególne okoliczności za tym przemawiają) - po odbyciu co najmniej trzech czwartych kary (art. 91 § 2 k.k.).Artykuł 91 § 1 k.k. stosuje się odpowiednio do sumy dwóch lub więcej nie podlegających łączeniu kar pozbawienia wolności, które skazany ma odbyć kolejno, a zastosowanie § 2 tego artykułu następuje, jeżeli chociażby jedno z przestępstw popełniono w warunkach określonych w tym przepisie (art. 91 § 3 k.k.).Artykuł 92 k.k. w niczym nie zmienia określonych w art. 91 k.k. części kary, po odbyciu których skazany może być warunkowo zwolniony, lecz stanowi, że "niezależnie od warunków określonych w art. 91" skazanego można zwolnić warunkowo po odbyciu 15 lat pozbawienia wolności. Oznacza to, że w pierwszej kolejności muszą być uwzględniane warunki określone w art. 91 k.k., a kiedy określone w tym przepisie części kary byłyby wyższe niż 15 lat, skazanego niezależnie od tych wymagań można warunkowo zwolnić po odbyciu 15 lat pozbawienia wolności, co odnosi się do każdego skazanego.Artykuł 92 k.k. ma więc zastosowanie do sprawcy, który w chwili wydania w jego sprawie wyroku miał ukończonych 21 lat i skazany został na 25 lat pozbawienia wolności, oraz do sytuacji, o których mowa w art. 91 § 3 (zdanie pierwsze) k.k., w tym ostatnim wypadku - również do młodocianego, jeżeli połowa sumy kar nie podlegających łączeniu jest wyższa od 15 lat albo jeżeli ma do niego zastosowanie art. 91 § 2 k.k., a trzy czwarte kary, na którą został skazany, jest wyższe od 15 lat, natomiast połowa wymierzonej młodocianemu kary 25 lat pozbawienia wolności jest niższa od 15 lat i z tego powodu - w takim wypadku - art. 92 k.k. nie ma do niego zastosowania.Podkreślić należy, że w uchwale połączonych Izb: Karnej i Wojskowej z dnia 30 września 1981 r. - VI KZP 20/80 (OSNKW 1981, z. 11, poz. 63) Sąd Najwyższy w odniesieniu do młodocianego wyjaśnił, że: "przez określenie «chwila orzekania», decydująca o statusie młodocianego w znaczeniu prawa karnego, rozumieć należy chwilę wydania pierwszego, choćby nieprawomocnego, orzeczenia merytorycznego w sprawie" - i w tym zakresie odstąpił od uchwały połączonych Izb: Karnej i Wojskowej z dnia 24 marca 1972 r. - VI KZP 47/70 (OSNKW 1972, z. 6, poz. 94).W uzasadnieniu powołanej uchwały z dnia 30 września 1981 r. - VI KZP 20/80 Sąd Najwyższy stwierdził, że dyrektywa zawarta w art. 51 k.k. nie może ograniczać się tylko do fazy procesowej wyrokowania, w której zresztą wychowanie, nauczanie zawodu i wdrożenie do przestrzegania porządku prawnego jest - praktycznie biorąc - nieosiągalne, ale musi obejmować także postępowanie wykonawcze dopóty, dopóki trwa wykonywanie kary i realizacja jej celów. Świadczy to o tym, że granicą końcową statusu młodocianego dla osób, które są już w wieku powyżej 21 lat, jest dopiero koniec wykonywania orzeczonej kary.