VI KZP 14/82

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Żebrowski (sprawozdawca).Sędziowie: R. Góral, W. Ochman.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Marianny D. co do warunkowego przedterminowego zwolnienia, po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Z. postanowieniem z dnia 8 kwietnia 1982 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy warunkowe przedterminowe zwolnienie może być udzielone z sumy kar pozbawienia wolności wymierzonych za przestępstwo i aresztu wymierzonych za wykroczenie - stosownie do art. 91 § 2 i 3 k.k.?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneJedną z niezbędnych przesłanek wymaganych do zastosowania warunkowego przedterminowego zwolnienia jest odbycie przez skazanego określonej w ustawie części kary pozbawienia wolności. Minimum odbytej kary, wymagane w poszczególnych wypadkach do zastosowania tej formy zwolnienia, określa art. 91 § 1 i 2 k.k. Regulację zawartą w art. 91 § 1 i 2 k.k. uzupełnia jego § 3, przewidujący stosowanie § 1 i 2 także do sumy dwóch lub więcej nie podlegających łączeniu kar pozbawienia wolności, które skazany będzie odbywał.Artykuł 91 § 3 k.k. wymienia tylko karę pozbawienia wolności. Karę aresztu wymierzoną za wykroczenia norma ta pomija.Wskazane wyżej unormowanie zawarte w art. 91 § 3 k.k., a także to, że kodeks wykroczeń nie przewiduje instytucji warunkowego przedterminowego zwolnienia, jest głównym powodem wątpliwości, które - jak wynika z całości postanowienia - skłoniły Sąd Wojewódzki do przekazania Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia przytoczonego zagadnienia prawnego.Przechodząc do rozważenia wskazanej w postanowieniu problematyki, przede wszystkim należy podnieść, że celem regulacji zawartej w art. 91 § 3 k.k. jest niewątpliwie takie unormowanie instytucji warunkowego przedterminowego zwolnienia, aby w razie istnienia kilku kar pozbawienia wolności nie podlegających łączeniu zwolnienie to stosować nie do kar poszczególnych, a do ich sumy. Za takim stanowiskiem przemawiają zarówno względy penitencjarne, jak i ekonomia procesowa. Konsekwencją zaś tego jest między innymi stworzenie możliwości objęcia warunkowym zwolnieniem nawet takich kar, które odrębnie nie kwalifikowałyby się do warunkowego zwolnienia, gdyż nie przekraczają 6 miesięcy.Uwzględniając przytoczone wnioski wypływające z unormowania zawartego w art. 91 § 3 k.k., a także mając na względzie dopuszczalność stosowania wykładni rozszerzającej na korzyść skazanego, dojść należy do wniosku, że przewidziane w wymienionym przepisie (art. 91 § 3 k.k.) sumowanie dwóch lub więcej nie podlegających łączeniu kar pozbawienia wolności może obejmować także karę (kary) pozbawienia wolności wymierzoną za przestępstwo i karę (kary) aresztu wymierzoną za wykroczenie.W uzupełnieniu przedstawionej na wstępie argumentacji wskazać należy, że przewidziana w kodeksie wykroczeń kara aresztu jest w istocie swej karą pozbawienia wolności, od której różni się w zasadzie tylko pod względem ilościowym, a nie jakościowym. Cele, jakie ma do spełnienia (art. 33 § 1 k.w.), są identyczne z celami, jakie ma do spełnienia w myśl kodeksu karnego kara pozbawienia wolności. Okoliczność, że kodeks wykroczeń nie przewiduje instytucji warunkowego przedterminowego zwolnienia, w rozważanej kwestii nie może mieć rozstrzygającego znaczenia, zwłaszcza w kontekście art. 91 § 1 k.k. (minimum kary 6 miesięcy) i art. 19 k.w. (maksimum kary aresztu 3 miesiące). W zbiegu jednak z karą pozbawienia wolności objęcie kary aresztu możliwością warunkowego przedterminowego zwolnienia nabiera sensu przede wszystkim ze względów penitencjarnych. Jeżeli bowiem istnieją materialne podstawy do warunkowego zwolnienia z odbywania kary pozbawienia wolności, trwającej najmniej 3 miesiące, a w myśl art. 91 § 1 k.k. przeszło 6 miesięcy, to nie byłoby racjonalnych powodów, by nie objąć tym zwolnieniem także kary aresztu i pozostawić skazanego w zakładzie karnym - w razie pomyślnej prognozy penitencjarnej - w celu odrębnego odbycia krótkotrwałej kary aresztu.Dodatkowo wskazać należy, że za przedstawionym rozwiązaniem przemawia również regulacja zawarta w § 3 art. 96 k.p.w. oraz art. 1 § 1 k.k.w.Pierwszy z wymienionych przepisów, stanowiący, że "Wykonanie kary aresztu następuje w trybie i na zasadach przewidzianych dla wykonania kary pozbawienia wolności w kodeksie karnym wykonawczym", jednocześnie podkreśla podniesioną tożsamość kary aresztu i pozbawienia wolności w fazie wykonawczej, co akcentuje również art. 1 § 1 k.k.w., odnosząc do wykonania orzeczeń zapadłych w postępowaniu w sprawach o wykroczenia te same przepisy co w wypadku wykonania orzeczeń zapadłych w postępowaniu karnym sądowym. Przytoczone unormowania przemawiają także przeciwko odrębnemu traktowaniu kary aresztu w zakresie jednej tylko instytucji, a mianowicie warunkowego przedterminowego zwolnienia.