I KR 201/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia S. Kotowski. Sędziowie: W. Ochman (sprawozdawca), T. Rybicki.Prokurator Prokuratury Generalnej: Z. Śliwiński. SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Tadeusza P. i innych, oskarżonych z art. 83 § 2 i art. 76 § 2 u.k.s. w związku z art. 58 k.k., z powodu rewizji, wniesionych przez obrońców oskarżonych od wyroku Sądu Wojewódzkiego w W. z dnia 21 grudnia 1979 r., uchylił tenże wyrok w zaskarżonej części i sprawę w tym zakresie przekazał Sądowi Wojewódzkiemu w W. do ponownego rozpoznania. Uzasadnienie faktyczneTadeusz P. oskarżony został o to, że w okresie od sierpnia 1978 r. do dnia 28 grudnia 1978 r. w W., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, nie mając pozwolenia na przewóz i uchylając się od powinności celnej wprowadził z zagranicy na polski obszar celny 450 zegarków elektronicznych z bransoletkami różnych marek o łącznej wartości 1.350.000 zł, które następnie sprzedał, i przez to naraził interesy gospodarcze PRL na szkodę w wysokości 584.500 zł (...).Sąd Wojewódzki w W. - wyrokiem z dnia 21 grudnia 1979 r. - Tadeusza P. uznał za winnego tego, że w okresie od sierpnia 1978 r. do grudnia 1978 r. w W. pomógł Sylwestrowi S. w zbyciu 260 zegarków elektronicznych wartości łącznej 780.000 zł w ten sposób, że przyjął tę liczbę zegarków do sprzedaży, a następnie przeprowadził sam lub za pośrednictwem innych osób sprzedaż 257 tych zegarków, wiedząc, iż zegarki te wwiezione zostały na polski obszar celny w ukryciu przed władzami kontroli celnej, a tym samym ich przewoźnik uchylił się od uiszczenia cła oraz opłat przewozowych wynoszących 337.500 zł - i za to na podstawie art. 76. § 2 w związku z art. 83 § 3 u.k.s. skazał go na karę 2 lat pozbawienia wolności i 150.000 zł grzywny (...).Wyrok Sądu Wojewódzkiego w N. zaskarżył obrońca oskarżonego Tadeusza P. (...). Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje: (...).Co do rewizji obrońcy oskarżonego Tadeusza P. słusznie zarzuca się w niej, że Sąd Wojewódzki nie ujawnił na rozprawie wszystkich wyjaśnień współoskarżonego Sylwestra S. złożonych w postępowaniu przygotowawczym, w których twierdził odmiennie w stosunku do wyjaśnień złożonych na rozprawie. Współoskarżony Sylwester S. bowiem składał w śledztwie wielokrotne wyjaśnienia i były to wyjaśnienia co do oskarżonego Tadeusza P. odmienne, a więc nie były jednolite i konsekwentne, jeżeli chodzi o tę ich część, w której obciążał tego oskarżonego. Sąd Wojewódzki natomiast ograniczył ujawnienie wyjaśnień współoskarżonego Sylwestra S. do części jego wyjaśnień ze śledztwa z dnia 29 grudnia 1978 r., pomijając wiele innych jego wyjaśnień, w których podawał inne, większe, niekiedy mniejsze liczby zegarków, jakie nabywał od niego oskarżony Tadeusz P., w stosunku do liczby przyjętej przez ten Sąd. Tak więc Sąd Wojewódzki nie ujawnił wyjaśnień współoskarżonego Sylwestra S. z dnia 1 grudnia 1978 r., w których podawał on okoliczności, w jakich oskarżony Tadeusz P. nabył od oskarżonego około 400 zegarków, podobnie jak i wyjaśnień z dnia 29 grudnia 1979 r., w których również podał liczbę 400 zegarków nabytych od niego przez oskarżonego Tadeusza P. Wprawdzie współoskarżony Sylwester S. - w częściowo ujawnionym przez Sąd Wojewódzki protokole przesłuchania z dnia 29 grudnia 1978 r. - zmienił swoje poprzednie wyjaśnienia co do liczby nabytych do niego przez Tadeusza P. zegarków: z 400 sztuk na 260 sztuki, a w kolejnych nie ujawnionych przez Sąd Wojewódzki w całości lub częściowo wyjaśnieniach również podał 260 sztuk zegarków nabytych od niego przez oskarżonego Tadeusza P., podobnie zresztą jak i na rozprawie, jednakże okoliczność ta nie zmienia istoty rzeczy, jeżeli chodzi o obowiązek sądu ujawnienia i odczytania na podstawie art. 334 § 1 k.p.k. złożonych uprzednio wyjaśnień odmiennych i dokonania oceny wszystkich tych wyjaśnień we wzajemnym ich związku z innymi dowodami w granicach uprawnień określonych w art. 4 § 1 k.p.k. Odczytanie przez sąd uprzednio złożonych przez oskarżonego w postępowaniu przygotowawczym wyjaśnień odmiennych od wyjaśnień złożonych na rozprawie dotyczy zarówno sytuacji, gdy wyjaśnienia te są dla oskarżonego korzystne, jak też sytuacji, gdy wyjaśnienia te są dla oskarżonego niekorzystne. Sytuacje te odnoszą się również odpowiednio do obowiązku odczytania tych wyjaśnień oskarżonego, które dotyczą współoskarżonych, co do których oskarżony złożył odmienne wyjaśnienia na rozprawie. Wyjaśnienia oskarżonego Sylwestra S. mają istotne znaczenie dla ustalenia stanu faktycznego czynu oskarżonego Tadeusza P., a zwłaszcza liczby nabytych przez niego zegarków, a w konsekwencji zakresu i rodzaju jego winy, a być może i kwalifikacji prawnej czynu. W związku z tym ocenie sądu powinny podlegać wszystkie wyjaśnienia współoskarżonego Sylwestra S. złożone zarówno w postępowaniu przygotowawczym, jak i na rozprawie, tym bardziej, że złożył on wyjaśnienia odmienne co do czynu oskarżonego Tadeusza P. Jeżeli więc podstawę wyroku może stanowić tylko całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej (art. 357 k.p.k.), to obowiązkiem sądu jest ujawnienie i odczytanie tych wyjaśnień oskarżonego złożonych uprzednio, które są odmienne od jego wyjaśnień złożonych na rozprawie (art. 334 § 1 k.p.k.), i dokonanie ich oceny w ramach swobodnej oceny dowodów (art. 4 § 1 k.p.k.) oraz wskazanie w uzasadnieniu, jakie fakty sąd uznał za udowodnione lub nie udowodnione, na jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych (art. 371 § 1 pkt 1 k.p.k.).W sytuacji prawnej oskarżonego Tadeusza P., po uchyleniu wyroku z powodu rewizji wniesionej tylko na jego korzyść, w razie ponownego rozpoznania sprawy na zastosowanie art. 408 k.p.k., co jednak nie stoi na przeszkodzie, by ustalenie faktyczne oraz zakres winy i kwalifikacja prawna czynu oskarżonego Tadeusza P. odpowiadały rzeczywistemu stanowi rzeczy i by podstawę wyroku stanowił całokształt okoliczności ujawnionych na rozprawie (...).