VI KZP 5/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia W. Żebrowski. Sędziowie: S. Pawelec (sprawozdawca), J. Szamrej.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Elżbiety B., oskarżonej z art. 200 § 1 k.k., po rozpoznaniu przekazanego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k., przez Sąd Rejonowy w G. - postanowieniem z dnia 9 lutego 1980 r. - zagadnienia wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:" Czy nie przekraczająca 2 lat kara pozbawienia wolności darowana na mocy amnestii stwarza podstawę do stosowania art. 111 § 2 k.k. w wypadku, gdy oprócz tej kary orzeczono grzywnę na podstawie art. 36 § 2 i 3 k.k.?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneTreść postanowienia, a zwłaszcza jego motywy wskazują, że wątpliwości Sądu Rejonowego w G. - jako odwoławczego - dotyczą dwóch kwestii: dopuszczalności stosowania art. 111 § 2 k.k. w wypadku, gdy obok kary pozbawienia wolności nie przekraczającej 2 lat orzeczono grzywnę, oraz sposobu ustalania w takiej sytuacji 5-letniego okresu zatarcia przewidzianego w art. 111 § 2 k.k.Z unormowania zawartego w art. 111 § 2 k.k. wynika, że na jego podstawie może nastąpić zatarcie skazania, którym orzeczona została kara pozbawienia wolności w wymiarze nie przekraczającym 2 lat. Wymienienie w cytowanym artykule tylko kary pozbawienia wolności nie oznacza jednak, że przewidziane w nim zatarcie skazania jest wyłączone, jeżeli obok tej kary orzeczona została kara grzywny. Ustawa bowiem nie zawiera zakazu stosowania w takiej sytuacji art. 111 § 2 k.k., wymagając jedynie, aby oprócz wspomnianego już skazania na karę nie przekraczającą 2 lat pozbawienia wolności upłynął od wykonania tej kary (darowania lub przedawnienia) okres 5 lat, w którym skazany przestrzegał porządku prawnego.Skoro zatem ustawa nie wyłącza możliwości zatarcia skazania na podstawie art. 111 § 2 k.k. z tego powodu, że obok wymienionej w nim kary pozbawienia wolności orzeczono grzywnę, to odmienne ustosunkowanie się do rozważanego problemu byłoby wyrazem niedopuszczalnej w prawie karnym wykładni rozszerzającej na niekorzyść sprawcy. W tych warunkach uznać należy, że nie przekraczająca 2 lat kara pozbawienia wolności stwarza podstawę do stosowania art. 111 § 2 k.k. także wówczas, gdy obok tej kary orzeczono grzywnę. Ustosunkowując się do poruszonego w postanowieniu wymienionego na wstępie drugiego zagadnienia, podnieść należy, że z treści art. 111 § 1 k.k. wynika wprost, iż bieg przewidzianego w nim okresu do zatarcia skazania liczyć należy do wykonania, darowania lub przedawnienia wykonania kary pozbawienia wolności. Sposób sformułowania powołanego przepisu jednoznacznie wskazuje, że unormowanie to odnosi się również do tych wypadków, w których obok kary nie przekraczającej 2 lat pozbawienia wolności orzeczono grzywnę. Wprawdzie w § 4 art. 111 k.k. przewidziane jest odstępstwo od powyższego sposobu ustalania okresu zatarcia skazania, jednakże nie odnosi się ono do grzywny, a jedynie do niektórych kar dodatkowych (wymienionych w art. 38 pkt 1-4 k.k.) oraz umieszczenia w ośrodku przystosowania społecznego.Słuszność takiego stanowiska wynika również z wywodów przytoczonych przy rozważaniu pierwszego z wymienionych na wstępie zagadnień, a ponadto z użytego w art. 111 § 1 i § 2 k.p.k. sformułowania: "zatarcie skazania", które wskazuje, że w wymienionych przepisach chodzi nie tylko o zatarcie konkretnej kary (np. pozbawienia wolności), lecz całego orzeczenia o karze, według zasad tam określonych, chyba że chodzi o kary dodatkowe wymienione w art. 111 § 4 k.k. oraz umieszczenie w ośrodku przystosowania społecznego.Zauważyć ponadto należy, że art. 111 § 3 k.k. nie dotyczy analizowanej problematyki, gdyż odrębność jego unormowania oraz kolejność wymienionych kar zasadniczych prowadzi do wniosku, że odnosi się on do kary grzywny samoistnej (art. 36 § 1 k.k.), a nie do kary grzywny orzeczonej obok kary pozbawienia wolności.