VII KZP 48/77

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Grzebuła (sprawozdawca). Sędziowie: C. Gajewski, W. Żebrowski.Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Danuty K. i innych, oskarżonych z art. 47 § 1 u.k.s. w związku z art. 70 § 2 u.k.s. i art. 266 § 1 k.k. w związku z art. 58 i 10 § 2 k.k., po rozpoznaniu przedstawionego w trybie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Gdańsku postanowieniem z dnia 9 listopada 1977 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:1. Czy pracownik zatrudniony w charakterze kasjera walutowego w Polskim Biurze Podróży "Orbis" i uprawniony do sprzedaży dewiz, który - przekraczając swoje uprawnienia - sprzedaje dewizy osobom nieuprawnionym do ich nabycia lub wbrew warunkom zezwolenia w większych, niż opiewa zezwolenie ilościach, a jednocześnie w rejestrach sprzedaży podaje niezgodne ze stanem faktycznym dane co do ilości dewiz oraz osób nabywających je, dopuszcza się:a) zgodnie z art. 6 § 1 u.k.s. przestępstwa określonego w art. 246 § 1 lub 2 k.k. (przekroczenia uprawnień w celu przysporzenia korzyści innej osobie), art. 47 § 1 u.k.s. (sprzedaży zagranicznych środków płatniczych wbrew warunkom zezwolenia) oraz art. 265 § 1 lub art. 266 § 1 k.k. (podanie i poświadczenie nieprawdy w raportach);b) przestępstwa określonego w art. 246 § 1 lub 2 i art. 265 § 1 albo art. 266 § 1 k.k. w związku z art. 10 § 2 k.k. (tylko przekroczenia uprawnień w celu przysporzenia innej osobie korzyści i podania oraz poświadczenia nieprawdy w raportach)?2. Czy sprzedanie większej ilości dewiz nabywcy zagranicznych środków płatniczych bez zezwolenia lub wbrew jego warunkom przez pracownika Polskiego Biura Podróży "Orbis" jest działaniem w celu przysporzenia korzyści majątkowej innej osobie (art. 120 § 3 k.k.) - nabywcy, odpowiadającemu na podstawie art. 47 § 1 u.k.s.?3. Czy nabywca dewiz bez zezwolenia lub wbrew jego warunkom - na skutek nakłonienia do takiej sprzedaży pracownika Polskiego Biura Podróży "Orbis" - dopuszcza się tylko czynu określonego w art. 47 § 1 u.k.s., czy też działanie jego - w związku z art. 5 § 1 u.k.s. - wyczerpuje dyspozycje art. 18 § 1 k.k. w związku z art. 246 § 1 lub 2 i art. 265 § 1 lub art. 266 § 1 k.k. i art. 47 § 1 u.k.s.?i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneI. Przestępstwo określone w art. 47 § 1 u.k.s. polega na kupnie lub sprzedaży zagranicznych środków płatniczych albo złota lub platyny w postaci nie stanowiącej wyrobu użytkowego bez wymaganego zezwolenia lub wbrew jego warunkom.Na tle powołanego przepisu Sąd Wojewódzki podnosi między innymi wątpliwość, czy oskarżone, jako działające nie we własnym imieniu, lecz w imieniu Polskiego Biura Podróży "Orbis", i sprzedające nie własne dewizy, lecz dewizy tego przedsiębiorstwa, mogą odpowiadać na podstawie art. 47 § 1 u.k.s.Przepis art. 47 u.k.s. nie zawiera ograniczeń wskazujących na to, że zawarte w nim określenie: "kupuje lub sprzedaje" należy rozumieć inaczej niż pojęcie: kupno-sprzedaż w rozumieniu art. 535 k.c.Brak przeto przesłanek, że art. 47 u.k.s. dotyczy tylko tych osób, które, działając we własnym imieniu, sprzedają własne zagraniczne środki płatnicze albo złoto lub platynę w postaci nie stanowiącej wyrobu użytkowego. Oznacza to, że przestępstwa określonego w tym przepisie dopuszcza się również osoba, która - działając w imieniu przedsiębiorstwa uspołecznionego - sprzedaje wyżej wymienione wartości stanowiące własność tego przedsiębiorstwa, jeżeli następuje to bez wymaganego zezwolenia lub wbrew jego warunkom.Jeżeli zaś wymieniony sprawca przerabia przy tym rejestr sprzedaży lub poświadcza w nim nieprawdę co do okoliczności mających znaczenie prawne, to - zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 6 § 1 u.k.s. - jego czyn stanowi przestępstwa określone w art. 47 u.k.s. i w art. 265 lub 266 k.k. Sąd skazuje takiego sprawcę i wymierza mu karę odrębnie za przestępstwo określone w art. 47 u.k.s. i odrębnie za przestępstwo określone w art. 265 lub 266 k.k., z zaliczeniem kary łagodniejszej na poczet kary surowszej - zgodnie z dyrektywami wynikającymi z § 2-4 art. 6 u.k.s. (por. uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 19 kwietnia 1977 r. - VII KZP 4/77, OSNKW 1977, z. 6, poz. 55).II. Osoba, która w podanych wyżej okolicznościach kupuje zagraniczne środki płatnicze, dopuszcza się także przestępstwa określonego w art. 47 u.k.s. Jeżeli osoba ta ponadto nakłania kasjera walutowego Polskiego Biura Podróży "Orbis" do przerobienia rejestru sprzedaży lub poświadczenia nieprawdy co do okoliczności mającej znaczenie prawne, to jej czyn stanowi przestępstwa określone w art. 47 u.k.s. i art. 18 § 1 k.k. w związku z art. 265 k.k. lub art. 266 k.k. w związku z art. 6 § 1 u.k.s., co pociąga za sobą wskazane wyżej następstwa (odrębne skazanie za każde przestępstwo i odrębne ukaranie).III. Przepis art. 246 k.k. ma charakter bezwzględnie subsydiarny, co wyłącza możliwość jego zastosowania w zbiegu z innymi przepisami.Okoliczność, czy sprawca działa w celu przysporzenia korzyści majątkowej sobie lub innej osobie (art. 120 § 3 k.k.), uzależniona jest od ustaleń faktycznych.