VI KZP 51/65

SentencjaSąd Najwyższy w Izbie Karnej na posiedzeniu niejawnym, po rozpoznaniu przedstawionej przez Sąd Wojewódzki w trybie art. 390 § 1 k.p.k. kwestii prawnej, a mianowicie:"Czy osoba, której rola w działalności przestępczej dewizowej ograniczyła się do pośredniczenia w nabyciu dewiz niezbędnych do późniejszego zawarcia z cudzoziemcem dewizowym transakcji kupna-sprzedaży, mającej za przedmiot towary zagraniczne, które miały być i zostały sprowadzone do kraju bez cła w sposób oszukańczy, popełnia tylko jedno przestępstwo z art. 45 § 1 u.k.s., czy też wobec kazuistyki przepisów u.k.s. występuje w charakterze współsprawcy, ewentualnie działa w zorganizowanej grupie, względnie pomocnika do wszystkich popełnionych przestępstw kwalifikowanych z art. 45, 49 i 66 u.k.s., jeżeli jednocześnie miała świadomość, że nabyte przy jej współudziale waluty mają służyć do zawarcia niedozwolonej transakcji z art. 49 u.k.s., a w konsekwencji do sprowadzenia towarów z zagranicy bez cła"postanowił odmówić udzielenia odpowiedzi na powyższe pytanie.Uzasadnienie faktyczneI. Ustawa karna skarbowa w art. 7 § 1 stanowi, że jeżeli czyn zagrożony karą podpada pod kilka przepisów tej ustawy, należy zastosować przepis przewidujący karą najsurowszą, co nie stoi na przeszkodzie stosowania kar dodatkowych lub środków zabezpieczających, przewidzianych w innych przepisach.Norma ta na gruncie ustawy karnej skarbowej stanowi odpowiednik art. 36 o analogicznym brzmieniu, ustawa karna skarbowa bowiem wprowadza jedynie odmienne zasady (art. 7 § 2 u.k.s.) dla czynów zagrożonych karą, podpadających pod przepisy tej ustawy i innych ustaw karnych, w tych bowiem wypadkach nakazuje stosować do czynu zarówno przepisy ustawy karnej skarbowej, jak i innych ustaw karnych.II. Z faktu, że art. 7 § 1 u.k.s. na gruncie ustawy karnej skarbowej stanowi odpowiednik art. 36 k.k. wynika, że zasady co do stosowania tego ostatniego przepisu odnoszą się również do stosowania art. 7 § 1 u.k.s., gdy czyn zagrożony karą podpada pod kilka przepisów ustawy karnej skarbowej.Zasady zastosowania art. 36 k.k. zostały wyjaśnione w postanowieniu zwykłego składu Sądu Najwyższego z dnia 21.III.1955 r. - Nr III KO 29/54 (Zbiór Orzeczeń r. 1955 nr 3, poz. 33) i w postanowieniu składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 15.II.1957 r. - Nr I KO 201/56 (Nowe Prawo z. 2/1959).W postanowieniach tych Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że wobec przepisu art. 36 k.k. w obowiązującym polskim prawie karnym, jeden czyn może stanowić jedno tylko przestępstwo. Działanie sprawcy, stanowiące jedynie środek służący do urzeczywistnienia określonego zamiaru sprawcy, jest częścią składową czynu, polegającego na owym urzeczywistnieniu. Jeśli wspomniane działanie, przedsięwzięte samoistnie, a przedstawiające się jako podrzędne względem czynu, którego popełnienie miało w konkretnym wypadku umożliwić, wyczerpuje znamiona przestępstwa zagrożonego surowszą od kary przepisanej za pochłaniający je w tym przypadku czyn nadrzędny, czyn ten, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 36 k.k. - zasadą zbiegu ustaw, przybiera postać przestępstwa zagrożonego wspomnianą karą surowszą.III. Przechodząc do rozważania kwestii przedstawionych w pytaniu Sądu Wojewódzkiego trzeba stwierdzić, że prawna ocena działań oskarżonych, a w szczególności, czy działania te wyczerpują znamiona jednego czy kilku przestępstw skarbowych, powinna nastąpić na podstawie art. 7 § 1 u.k.s. Ta jednak kwestia nie wymaga odpowiedzi wobec wyraźnego brzmienia ustawy. Udzielenie zaś dalej idącej odpowiedzi, jak tego domaga się Sąd Wojewódzki, nie jest możliwe, gdyż dla jej udzielenia byłaby konieczna ocena dokonanych przez Sąd I instancji ustaleń faktycznych i zamiaru oskarżonych, do czego Sąd Najwyższy, działając na podstawie art. 390 § 1 k.p.k., nie jest uprawniony.