I PRN 117/80

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN A. Filcek. Sędziowie SN: A. Grymaszewski, M. Rafacz-Krzyżanowska (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, S. Trautsolta, po rozpoznaniu sprawy z wniosku Wandy R. przeciwko Przedsiębiorstwu Energii Cieplnej w C. o przywrócenie do pracy na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych od wyroku Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 17 kwietnia 1980 r.,oddalił rewizję nadzwyczajną.Uzasadnienie faktyczneTerenowa Komisja Odwoławcza przywróciła wnioskodawczynię na dotychczas zajmowane stanowisko oraz przyznała jej wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy zgodnie z obowiązującymi przepisami. Komisja stanęła na stanowisku, że brak było podstaw do uznania, że wnioskodawczyni porzuciła pracę (art. 64 k.p.).W związku z odwołaniem pozwanego zakładu pracy Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie.Sąd przyjął, że w świetle prawidłowych ustaleń komisji za słuszne należy uznać jej stanowisko, iż wnioskodawczyni pracy nie porzuciła, w związku z czym orzeczenie przywracające wnioskodawczynię do pracy jest prawidłowe.Sąd nie podzielił zarzutu pozwanego zakładu pracy, iż wnioskodawczyni nie przysługuje wynagrodzenie za okres pozostawania bez pracy, ponieważ w okresie od dnia 20.X.1979 r. prowadziła działalność handlową na podstawie zezwolenia nr 556 wydanego przez wydział finansowy. W tej sprawie Sąd oparł się na zeznaniach wnioskodawczyni, zgodnie z którymi nosiła się ona z zamiarem prowadzenia działalności handlowej, ale przeszkodziła temu ciężka choroba jej matki.Wyrok ten w części, w której oddalono odwołanie zakładu pracy dotyczące zasądzenia wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy, zaskarżył rewizją nadzwyczajną Minister Pracy, Płac i Spraw Socjalnych. Skarżący zarzuca naruszenie art. 47 § 2 k.p. Rewizja nadzwyczajna powołuje się na pismo Wydziału Finansowego Urzędu Miejskiego w Bydgoszczy z dnia 12.V.1980 r., z którego ma wynikać, że wnioskodawczyni w okresie od dnia 20.X.1979 r. do dnia 31.XII.1979 r. prowadziła handel warzywami, owocami i kwiatami i opłacała ustalony za ten okres ryczałt podatkowy, a ponadto że w tym okresie uzyskiwała miesięczny dochód w kwocie 3.404 zł, a więc wyższy od otrzymywanego przez nią wynagrodzenia za pracę, które wynosiło miesięcznie około 2.830 zł. W związku z powyższym skarżący wnosił o uchylenie wyroku w części utrzymującej orzeczenie Komisji Odwoławczej zasądzające na rzecz wnioskodawczyni wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy i oddalenie w tej części wniosku.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Mylnie zarzuca skarżący naruszenie art. 47 § 2 k.p. Powyższy przepis, jako zamieszczony w oddziale 4 rozdziału II działu drugiego kodeksu zatytułowanym "Uprawnienia pracownika w razie nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę przez zakład pracy", nie dotyczy sytuacji, gdy stosunek pracy wygasł na skutek porzucenia pracy (art. 65 k.p.). W takiej sytuacji i zgodnie z art. 67 k.p. w zakresie roszczeń przysługujących pracownikowi stosuje się odpowiednie przepisy oddziału 6 rozdziału II działu drugiego kodeksu, który jest zatytułowany "Uprawnienia pracownika w razie niezgodnego z prawem rozwiązania przez zakład pracy umowy o pracę bez wypowiedzenia". W tym oddziale 6 zbliżony treścią normatywną do art. 47 § 2 k.p. jest przepis art. 57 § 3 k.p. i co najwyżej naruszenie tego przepisu mogłoby wchodzić w grę.Dla uzasadnienia swych zarzutów rewizja nadzwyczajna powołuje się na treść pisma Wydziału Finansowego Urzędu Miejskiego w Bydgoszczy z dnia 12.V.1980 r., z którego ma wynikać, że wnioskodawczyni w okresie od dnia 20.X.1979 r. do dnia 21.XII.1979 r. prowadziła handel warzywami i owocami i opłaciła za ten okres odpowiedni ryczałt podatkowy. Skarżący nie dołączył jednak do rewizji nadzwyczajnej powyższego pisma, jak również nie znajduje się ono w aktach sprawy, ponieważ pismo to pochodzi z okresu po wydaniu wyroku przez Sąd.Pomijając przytoczone uchybienia rewizji nadzwyczajnej, istota zagadnienia sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy w świetle § 3 art. 57 k.p., jak również § 2 art. 47 k.p. należne pracownikowi wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy ulega zmniejszeniu tylko o wynagrodzenie ze stosunku pracy, nawiązanego przez pracownika w okresie pozostawania bez pracy, czy też również o korzyści uzyskane przez pracownika w tym okresie z innych tytułów prawnych niż stosunek pracy.Merytoryczna treść przepisu § 2 art. 47 k.p., jak również § 3 art. 57 k.p. nie wykazuje istotnych różnic. Zgodnie z § 2 art. 47 k.p. wynagrodzenie pracownika za czas pozostawania bez pracy na skutek niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy, podlega zmniejszeniu o wynagrodzenie, które pracownik uzyskał, podejmując w tym czasie zatrudnienie w innym zakładzie pracy. Podobnie stosownie do § 3 art. 57 k.p. wynagrodzenie, które przysługuje pracownikowi za czas pozostawania bez pracy w związku z jego przywróceniem do pracy na skutek niezwłocznego rozwiązania stosunku pracy, podlega zmniejszeniu o wynagrodzenie za pracę, jakie pracownik uzyskał w tym czasie, podejmując zatrudnienie w innym zakładzie pracy.Zarówno § 2 art. 47 k.p., jak § 3 art. 57 k.p. posługują się określeniem "wynagrodzenie za pracę" uzyskane "w innym zakładzie pracy", a więc posługują się nomenklaturą występującą wyłącznie w stosunku pracy. Oba te określenia zostały bliżej sprecyzowane w przepisach kodeksu pracy, normujących stosunek pracy. Tak więc "zakładem pracy" jest w myśl art. 3 k.p. jednostka organizacyjna zatrudniająca pracowników, wynagrodzeniem za pracę zaś jest wzajemne świadczenie zakładu pracy na rzecz pracownika za pracę wykonywaną w ramach stosunku pracy (art. 78 i nast. k.p.). Łączenie tych dwóch pojęć z innymi stosunkami prawnymi nie jest uzasadnione, gdyż nie wynika to wyraźnie z treści przepisów.Przepis art. 47 § 2 k.p. i art. 57 § 3 k.p. posługuje się ponadto określeniem "zatrudnienia" w innym zakładzie pracy. Zatrudnieniem w rozumieniu kodeksu pracy jest wykonywanie pracy w ramach stosunku pracy. Świadczy o tym brzmienie szeregu przepisów kodeksu pracy, jak art. 2, 3, 22 § 1, 28, 36, 48, 66 § 2, 140 § 1, 143, 155 § 2, 156, 176, 178, 190, 191, 249 pkt 1, 301 § 2, 302. Zatrudnienie na innej podstawie niż stosunek pracy określa kodeks pracy jako "wykonywanie pracy na innej podstawie niż stosunek pracy" (art. 303 § 2) lub jako "wykonywanie pracy" ze wskazaniem konkretnego jej tytułu, innego niż stosunek pracy (art. 303 § 1, 304 § 4 pkt 2 i 3 k.p.).O tym, że wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy należne pracownikowi, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy, ulega zmniejszeniu o wynagrodzenie uzyskane w tym czasie z tytułu zatrudnienia tylko w ramach stosunku pracy, a nie w ramach innych tytułów, świadczy też § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 18 grudnia 1974 r. w sprawie obliczania wynagrodzenia za czas niewykonywania pracy, odszkodowań, dodatków wyrównawczych oraz niektórych innych należności ze stosunku pracy (Dz.U. Nr 51, poz. 334 z poźn. zm.).Przepis ten stanowi, że przy określaniu wynagrodzenia uzyskanego przez pracownika w innym zakładzie pracy, o którego kwotę zmniejsza się wynagrodzenie należne pracownikowi podejmującemu pracę w wyniku przywrócenia do pracy, stosuje się zasady obowiązujące przy ustalaniu ekwiwalentu pieniężnego za urlop. Te zaś zasady, określone w przepisach rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z dnia 21 października 1974 r. (Dz.U. Nr 43, poz. 259 z późn. zm.) przewidują ustalenie ekwiwalentu przede wszystkim na podstawie składników osobowego funduszu płac, występującego w zasadzie w stosunkach pracy unormowanych przepisami prawa pracy (por. § 4 ust. 1 pkt a i b uchwały nr 158 Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 1976 r. w sprawie składników funduszu płac - Mon. Pol. Nr 43, poz. 212). Również urlop jest świadczeniem występującym przede wszystkim w tych stosunkach.W tym stanie rzeczy należy stwierdzić, że wynagrodzenie należne pracownikowi przywróconemu do pracy, który podjął pracę (art. 47 § 2 i art. 57 § 3 k.p.) za czas pozostawania bez pracy, ulega zmniejszeniu o wynagrodzenie otrzymane przez pracownika w ramach stosunku pracy, nawiązanego przez niego w okresie pozostawania bez pracy. Brak jest natomiast podstaw do odliczenia od wynagrodzenia korzyści uzyskanych przez pracownika w tym czasie na podstawie innych tytułów prawnych niż stosunek pracy.Przytoczony pogląd reprezentowany jest w literaturze prawniczej (...).Ponieważ rewizja nadzwyczajna oparta została wyłącznie na zarzucie, że wnioskodawczyni w okresie pozostawania bez pracy uzyskała dochody w ramach prowadzonej działalności handlowej (a więc nie w ramach stosunku pracy) i że w związku z tym należne wynagrodzenie ulega zmniejszeniu na podstawie art. 47 § 2 k.p., a zarzut ten okazał się wadliwy, przeto Sąd Najwyższy oddalił rewizję nadzwyczajną jako nieuzasadnioną.