VI KRN 219/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Szczepański (sprawozdawca). Sędziowie: W. Ochman, J. Nóżyński (sędzia SW deleg. do SN).Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Kabat.SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu sprawy Ryszarda O., oskarżonego z art. 137 ust. 1 pkt 1 dekretu z dnia 6 maja 1953 r. - prawo górnicze (Dz. U. z 1977 r. Nr 4, poz. 12), z powodu rewizji nadzwyczajnej wniesionej przez Prokuratora Generalnego PRL na niekorzyść oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w Wałbrzychu z dnia 24 marca 1978 r.uchylił powyższy wyrok i sprawę przekazał temuż Sądowi w celu ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneOrzeczeniem Kolegium do Spraw Wykroczeń przy Okręgowym Urzędzie Górniczym w W. z dnia 16 lutego 1978 . Ryszard O. uznany został za winnego tego, że w dniu 17 stycznia 1978 r. w W. na drugiej zmianie w przodku chodnika w pokładzie 309 poz. + 110 m umieścił, jako górnik przodowy, czujnik (filtr) metanomierza automatycznego na wysokości około 1 m poniżej miejsca wymaganego oraz tak, aby wąż ze sprężonym powietrzem zawieszony na ociosie nawiewał powietrze na ten czujnik, i za to wykroczenie skazany został na podstawie art. 173 ust. 1 pkt 1 prawa górniczego na karę miesiąca aresztu, z jednoczesnym podaniem tego orzeczenia do publicznej wiadomości na naradach poświęconych zagadnieniom bezpieczeństwa i higieny pracy.Na skutek skierowania sprawy - zgodnie z żądaniem Ryszarda O. - na drogę postępowania sądowego Sąd Rejonowy w Wałbrzychu wyrokiem z dnia 24 marca 1978 r. umorzył przeciwko oskarżonemu postępowanie karne na podstawie art. 26 k.k.Od tego wyroku rewizję nadzwyczajną na niekorzyść Ryszarda O. wniósł Prokurator Generalny PRL.Rewizja ta zarzucając: 1) obrazę prawa materialnego, polegającą na umorzeniu postępowania karnego w stosunku do oskarżonego Ryszarda O. na podstawie art. 26 k.k., mimo że postanowienia tego przepisu nie mają zastosowania do wykroczeń, 2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, popełniony przez niesłuszne uznanie, że czyn zarzucony oskarżonemu zawiera znikomy stopień społecznego niebezpieczeństwa, w konkluzji wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Wałbrzychu w celu ponownego rozpoznania.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Wyrok powyższy zapadł z oczywistą obrazą prawa materialnego będącą następstwem wadliwego poglądu Sądu Rejonowego, że art. 26 k.k. ma zastosowanie do wykroczeń.Przepisy części ogólnej kodeksu wykroczeń - wprowadzonego w życie ustawą z dnia 20 maja 1971 r. (Dz. U. Nr 12, poz. 114) - mają charakter samodzielny i nie odwołują się do unormowań kodeksu karnego, w związku z czym art. 26 k.k. nie może być pomocniczo stosowany wobec sprawców wykroczeń. Stwierdzić ponadto należy, że kodeks wykroczeń nie zawiera w swej części ogólnej (art. 1-48 k.w.) takiego odpowiednika art. 26 k.k., który dawałby możliwość umorzenia postępowania w sprawach o wykroczenia z powodu znikomości społecznego niebezpieczeństwa czynu.W tych warunkach umorzenie przez Sąd Rejonowy w Wałbrzychu na podstawie art. 26 k.k. postępowania karnego przeciwko Ryszardowi O., oskarżonemu o popełnienie wykroczenia przewidzianego w art. 137 ust. 1 pkt 1 prawa górniczego, nie było dopuszczalne.Na marginesie należy wskazać, że na błędnych przesłankach oparty został pogląd sądu, jakoby popełniony przez oskarżonego czyn charakteryzował się znikomym społecznym niebezpieczeństwem. Właściwa i zgodna z treścią art. 357 oraz 3 k.p.k. analiza ujawnionych w toku rozprawy okoliczności, świadczących o rażącym naruszeniu przez oskarżonego podstawowych przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzi do całkowicie odmiennych wniosków.Oskarżony swoim działaniem, polegającym na umieszczeniu czujnika metanomierza automatycznego na wysokości 1 m poniżej miejsca wymaganego przepisami w taki sposób, aby wąż ze sprężonym powietrzem nawiewał je na czujnik, spowodował niewykazywanie przez metanomierz rzeczywistego stężenia metanu, co w wypadku zagrożenia metanowego mogło doprowadzić do tragicznych następstw.Na skutek zaniedbań ze strony oskarżonego nie ujawniona została we właściwym czasie faktyczna zawartość metanu na wyrobisku węglowym, przekraczająca - według prawidłowych pomiarów - 2%, która stosownie do treści przepisu § 101 pkt 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 sierpnia 1969 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz bezpieczeństwa pożarowego w podziemnych zakładach górniczych (Dz. U. Nr 24, poz. 176) zobowiązywała kierownictwo zakładu do wycofania załogi z zagrożonego wyrobiska oraz wyłączenia prądu elektrycznego.Te okoliczności, a ponadto fakt, że podstawowym środkiem umożliwiającym wykrycie w porę groźnego dla życia górników stężenia metanu w powietrzu oraz uniknięcia niebezpieczeństwa jego wybuchu jest prawidłowe posługiwanie się przez upoważnionych do tego pracowników (do których należał również i oskarżony) urządzeniami pomiarowymi, w tym zwłaszcza metanomierzami, prowadzą do wniosku, że czyn Ryszarda O., polegający na ignorowaniu obowiązujących w tym zakresie przepisów, zawierał znaczny stopień społecznego niebezpieczeństwa. (...).