I PZP 38/78

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia SN S. Perestaj. Sędziowie SN: J. Wasilewski, Z. Zaziemski (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy z udziałem Prokuratora Prokuratury Generalnej PRL, E. Wiśniewskiej, w sprawie z wniosku Danuty W. przeciwko Instytutowi Gruźlicy w W. o zapłatę po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie postanowieniem z dnia 30.X.1978 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy dopuszczalne jest dochodzenie przez pracownika odszkodowania z tytułu nieotrzymania renty inwalidzkiej za okres poprzedzający wydanie decyzji inspektora sanitarnego i istnieniu choroby zawodowej - w wypadku zaniedbania zakładu pracy obowiązków wynikających z przepisu § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 listopada 1974 r. w sprawie chorób zawodowych?"po zapoznaniu się z poglądem Centralnej Rady Związków Zawodowych powziął następującą uchwałę:Uspołeczniony zakład pracy odpowiada na podstawie przepisów prawa cywilnego w związku z art. 300 k.p. za szkodę pracownika wynikłą z nieuzyskania renty inwalidzkiej z powodu choroby zawodowej na skutek niedopełnienia przez ten zakład ciążących na nim obowiązków w zakresie wykonywania czynności związanych z uzyskaniem tego świadczenia przez pracownika.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawczyni domagała się zasądzenia od pozwanego Instytutu odszkodowania w kwocie 104.647 zł. Twierdziła, że za okres od 5.VII.1975 r. do 16.II.1977 r. nie otrzymała w związku z chorobą zawodową renty inwalidzkiej z winy pozwanego Instytutu, który nie nadał biegu złożonemu przez nią wnioskowi o przyznanie tej renty.Terenowa Komisja Rozjemcza Warszawa-Wola orzeczeniem z dnia 25.IX.1978 r. oddaliła wniosek.Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, rozpoznając sprawę na skutek odwołania wnioskodawczyni, przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne powołane w treści uchwały (art. 66 § 1 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych).Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 listopada 1974 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 45, poz. 271) wprowadzają m.in. szereg obowiązków ciążących na zakładzie pracy. Z mocy § 3 ust. 1 wymienionego rozporządzenia każde podejrzenie o chorobę zawodową powinno być niezwłocznie zgłoszone na piśmie do właściwego państwowego inspektora sanitarnego - uprawnionego do wydania decyzji stwierdzającej chorobę zawodową (§ 2 rozporządzenia).Obowiązek takiego zgłoszenia obciąża również zakład pracy w wypadku skarg pracownika lub istnienia innych danych mogących nasuwać podejrzenie o chorobę zawodową (§ 4 ust. 1 pkt 1 powyższego rozporządzenia).Z akt sprawy wynika, że w dniu 5.V.1975 r. wnioskodawczyni złożyła w pozwanym Instytucie wniosek o przyznanie jej renty inwalidzkiej, dołączając do niego dwa zaświadczenia lekarskie stwierdzające, iż pozostaje od kilku lat w leczeniu z powodu komplikacji popromiennych z rozpoznaniem białaczki limfatycznej.Jak twierdzi wnioskodawczyni, pozwany Instytut nie nadał właściwego biegu temu wnioskowi przez okres dwóch lat, przez co poniosła ona szkodę równającą się należnej rencie inwalidzkiej z tytułu choroby zawodowej za ten okres. Dopiero decyzją z dnia 18.IV.1977 r. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny dla woj. st. warszawskiego - na podstawie rozpoznania klinicznego choroby zawodowej z dnia 5.IV.1977 r. zgłoszonego przez specjalistyczny Przemysłowy Zespół Opieki Zdrowotnej - stwierdził u wnioskodawczyni chorobę zawodową, co dało jej podstawę do otrzymania renty inwalidzkiej II grupy z powodu choroby zawodowej od dnia 16.II.1977 r.Przepisy prawa pracy nie normują we własnym zakresie kwestii odszkodowania za szkodę pracownika wynikłą z nieuzyskania renty inwalidzkiej z powodu choroby zawodowej na skutek niedopełnienia przez uspołeczniony zakład pracy ciążących na nim obowiązków w zakresie wykonywania czynności związanych z uzyskaniem tego świadczenia przez pracownika. Dlatego w sprawach nie unormowanych przepisami prawa pracy stosuje się - na podstawie art. 300 k.p. - odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego, jeżeli nie są one sprzeczne z zasadami prawa pracy.Podstawą odpowiedzialności pozwanego Instytutu jako jednostki organizacyjnej Skarbu Państwa będzie w takim przypadku art. 417 k.c., który jest samodzielną podstawą odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez zawinione działanie lub zaniechanie funkcjonariusza państwowego przy wykonywaniu powierzonej mu czynności (por. uchwałę całej Izby Cywilnej Sądu Najwyższego III CZP 33/70 z dnia 15.II.1971 r. zawierającą wytyczne wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawie odpowiedzialności Skarbu Państwa oraz państwowych osób prawnych za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy państwowych - OSNCP 1971, poz. 59).Nie jest zatem usprawiedliwiona wątpliwość Okręgowego Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wynikająca z uzasadnienia przedstawionego pytania prawnego, że na przeszkodzie dochodzeniu przedmiotowego roszczenia przez wnioskodawczynię może stać uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16.II.1978 r. V PZP 8/77 (OSNCP 1978, poz. 81).Przedmiotem bowiem wymienionej uchwały jest stwierdzenie, że z tytułu choroby spowodowanej złymi warunkami pracy przysługuje poszkodowanemu pracownikowi jedynie świadczenie z tytułu ubezpieczenia społecznego. Natomiast przedmiotem niniejszej sprawy jest roszczenie odszkodowawcze nie z tytułu takiej choroby, lecz z tytułu zaniedbania uspołecznionego zakładu pracy polegającego na niedokonaniu czynności koniecznych do otrzymania przez wnioskodawczynię świadczenia z ubezpieczenia społecznego, z powodu którego to zaniedbania wnioskodawczyni za okres objęty wnioskiem świadczenie to utraciła.Wymieniona więc wyżej uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego nie ma zastosowania w stanie faktycznym sprawy.Kwestia właściwości komisji rozjemczej oraz okręgowego sądu pracy i ubezpieczeń społecznych do rozpoznania powyższej sprawy, jako sprawy ze stosunku pracy w rozumieniu art. 242 k.p., została wyjaśniona w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 31.XII.1976 r. I PZP 55/76 (OSNCP 1977, poz. 87). W świetle przytoczonej wykładni na przedstawione pytania Sąd Najwyższy zgodnie z poglądem Centralnej Rady Związków Zawodowych i przedstawiciela Prokuratury Generalnej Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej orzekł jak w sentencji uchwały.