VI KZP 44/75

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Cieślak. Sędziowie: R. Młynkiewicz, W. Żebrowski (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: A. Ferenc.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Anieli G., oskarżonej z art. 178 § 1 k.k., po rozpoznaniu przekazanego postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 25 listopada 1975 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy przepisy art. 1-2 ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) stosuje się do występków z oskarżenia prywatnego, popełnionych przed dniem 15 czerwca 1974 r., jeżeli występki te i ich sprawcy w dniu wejścia w życie tej ustawy nie byli znani zarówno organom powołanym do ścigania przestępstw, jak i osobom pokrzywdzonym (oskarżycielom prywatnym), jak też sprawcy tych występków do dnia 15 czerwca 1975 r. nie zgłosili się do organu powołanego do ścigania przestępstw i nie ujawnili istotnych okoliczności swoich czynów (art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o amnestii)?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzepisy ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o amnestii (Dz. U. Nr 27, poz. 159) wprawdzie nie różnicują wyraźnie zakresu stosowania tej ustawy do przestępstw ściganych z urzędu od przestępstw ściganych z oskarżenia prywatnego (z wyjątkiem tylko art. 2 ust. 3, który zresztą dotyczy kosztów postępowania), lecz nie oznacza to, że wszystkie przepisy ustawy jednakowo dotyczą wszystkich przestępstw, bez względu na tryb ich ścigania.Do przestępstw ściganych z oskarżenia prywatnego nie mogą odnieść się - powołane w przedstawionym zagadnieniu prawnym - przepisy art. 5 ust. 1 i 2 cytowanej ustawy o amnestii.Zakładając bowiem, że organem powołanym do ścigania przestępstw, o którym mowa w art. 5 ust. 1 i 2 powołanej ustawy o amnestii, jest organ powołany do ścigania przestępstw z urzędu, nie można zasadnie przyjąć, że stosowanie amnestii do przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego uzależniono od tego, czy sprawca tego przestępstwa był znany w dniu wejścia w życie ustawy (dnia 22 lipca 1974 r.) temu organowi. Organ ten bowiem - z wyjątkiem określonym w art. 50 k.p.k. - nie był uprawniony do działania. Z podobnych względów nie można też zasadnie przyjąć, aby sprawcy przestępstw ściganych z oskarżenia prywatnego zgłaszali się przed dniem 15 czerwca 1975 r. do takiego organu i ujawniali istotne okoliczności czynu oraz osoby, które z nimi współdziałały w popełnieniu tego przestępstwa. Przeciwko dopuszczeniu takiej możliwości przemawia dodatkowo treść pozostałych przepisów art. 5 powołanej ustawy o amnestii, a w szczególności przepisy ust. 3, które ze swej istoty nie odnoszą się do przestępstw ściganych z oskarżenia prywatnego.Przez organ powołany do ścigania przestępstw w rozumieniu art. 5 ust. 1 i 2 powołanej ustawy o amnestii nie można też rozumieć osoby pokrzywdzonej przestępstwem ściganym z oskarżenia prywatnego, choćby to była osoba prawna albo instytucja państwowa lub społeczna (art. 40 k.p.k.). Pokrzywdzony jako oskarżyciel prywatny może wnosić i popierać oskarżenie, a także przyłączyć się do toczącego się postępowania, podtrzymać oskarżenie jako prywatne, odstąpić od oskarżenia (art. 49 § 1 i 2, art. 50 § 4, art. 444 k.p.k.), czyli spełniać rolę oskarżyciela w zakresie tych przestępstw. Nie nadaje mu to jednak charakteru organu ścigania także dlatego, że nie ma obowiązku ścigania z urzędu (...).