I PZP 46/76

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia E. Brzeziński (sprawozdawca). Sędziowie: A. Filcek, Z. Zaziemski.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Bożeny W. przeciwko Zespołowi Opieki Zdrowotnej w P. o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym zagadnienia prawnego przekazanego przez Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie postanowieniem z dnia 26 lutego 1976 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 66 ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych:"Czy zachowanie przez kierownika zakładu pracy trybu konsultacji wypowiedzenia stosunku pracy z radą zakładową, przewidzianego w art. 38 § 1, może być dowodzone zeznaniami świadków, czy też powinno być udokumentowane na piśmie w postaci potwierdzenia (przez radę zakładową) przyjęcia pisma powiadamiającego o zamiarze i przyczynach wypowiedzenia i przy jednoczesnym wskazaniu daty dokonania tej czynności?"powziął następującą uchwałę:Fakt i data zawiadomienia na piśmie rady zakładowej o zamiarze wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę zawartej na czas nie określony, w rozumieniu art. 38 § 1 kodeksu pracy, mogą być dowodzone w postępowaniu przed komisją odwoławczą do spraw pracy lub okręgowym sądem pracy i ubezpieczeń społecznych za pomocą wszelkich dowodów, nie wyłączając dowodu z zeznań świadków.Uzasadnienie faktyczneWnioskodawczyni zatrudniona była w Gminnym Ośrodku Zdrowia w S. na stanowisku asystenta-pielęgniarki. W dniu 23.X.1975 r. Zespół Opieki Zdrowotnej w P. skierował do miejscowej rady zakładowej pismo zawiadamiające radę o zamiarze wypowiedzenia wnioskodawczyni warunków pracy z podaniem przyczyn zamierzonego wypowiedzenia, a w dniu 29.X.1975 r. wystosował do wnioskodawczyni pismo wypowiadające jej "warunki pracy". W aktach osobowych wnioskodawczyni brak jest pisemnego potwierdzenia przez radę zakładową odbioru wspomnianego wyżej pisma z dnia 23.X.1975 r.W związku z odwołaniem wnioskodawczyni Okręgowy Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne, przytoczone w części wstępnej niniejszej uchwały.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:Zmiany ustawodawcze, zachodzące po drugiej wojnie światowej w naszym prawie, zarówno materialnym, jak i procesowym, wskazują na charakterystyczne dla państw typu socjalistycznego dążenie ustawodawcy do ograniczenia formalizmu na korzyść rozwiązań umożliwiających rozstrzyganie spraw zgodnie z prawdą obiektywną.Zasada tzw. formalizmu procesowego jest wprawdzie nadal jedną z zasad naszego postępowania cywilnego, ma jednak na celu tylko zachowanie niezbędnej jednolitości postępowania przed organami powołanymi do wymiaru sprawiedliwości. W żadnym zaś razie nie upoważnia do rozbudowywania, w drodze wykładni, instytucji mogących utrudniać realizację podstawowego zadania tych organów, jakim jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy na podstawie zgodnego z rzeczywistością stanu faktycznego (por. art. 3 § 2 k.p.c.).Przepisy kodeksu pracy, ustawy z dnia 24 października 1974 r. o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych, a także rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 października 1974 r. w sprawie komisji rozjemczych oraz komisji odwoławczych do spraw pracy stanowią kolejny, dalszy etap tego kierunku rozwoju naszego prawa.Artykuł 245 k.p. w pierwszej kolejności nakazuje komisjom rozjemczym, komisjom odwoławczym do spraw pracy oraz sądom pracy i ubezpieczeń społecznych dążyć do wszechstronnego zbadania wszystkich okoliczności sprawy. Obowiązek okręgowych sądów pracy i ubezpieczeń społecznych dążenia z urzędu do "wszechstronnego wyjaśnienia sprawy" podkreśla także art. 55 ustawy o okręgowych sądach pracy i ubezpieczeń społecznych, a podobny obowiązek komisji rozjemczych i komisji odwoławczych - § 32 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 października 1974 r. w sprawie komisji rozjemczych oraz komisji odwoławczych do spraw pracy, przy czym ostatnio powołany przepis bezpośrednio wyjaśnia, że "w tym celu komisja może dopuszczać wszelkie dowody".W świetle przytoczonych przepisów brak jest podstaw do ograniczenia możliwości dowodzenia w postępowaniu przed komisjami odwoławczymi i okręgowymi sądami pracy i ubezpieczeń społecznych za pomocą wszelkich dostępnych dowodów, nie wyłączając dowodu z przesłuchania świadków, że kierownik zakładu pracy zadośćuczynił wymaganiom przewidzianym w art. 38 § 1 k.p., zawiadamiając w określonej dacie na piśmie radę zakładową o zamiarze wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę zawartej na czas nie określony. Skutek prawny, przewidziany w przepisie art. 38 k.p., w szczególności rozpoczęcia biegu pięciodniowego terminu, w ciągu którego rada zakładowa może złożyć kierownikowi zakładu umotywowane zastrzeżenia, wywołuje - z mocy samego prawa - fakt doręczenia radzie zakładowej pisma kierownika zakładu pracy zawierającego zawiadomienie o zamiarze wypowiedzenia pracownikowi umowy o pracę zawartej na czas nie określony z podaniem przyczyny uzasadniającej rozwiązanie umowy.Skutek ten powstaje bez względu na to, czy rada zakładowa wspomniane pismo pokwituje, a nawet bez względu na to, czy z pismem tym się zapozna. Są to okoliczności nie mające znaczenia z punktu widzenia biegu rozważanego terminu. To prawda, że potwierdzenie przez radę zakładową otrzymania pisma kierownika zakładu pracy ze wskazaniem daty otrzymania mogłoby uprościć i przyspieszyć postępowanie przed komisją odwoławczą lub okręgowym sądem pracy i ubezpieczeń społecznych i jest z tego względu ze wszech miar pożądane. Jak już jednak zostało wyżej wskazane, ani zasada tzw. formalizmu procesowego, ani wiążący się z tą zasadą postulat dążenia do jak najszybszego i bez zbędnych kosztów kończenia postępowania, ani żadne inne względy nie upoważniają - de lege lata - do ograniczenia postępowania dowodowego w tym zakresie wyłącznie do dowodów pisemnych.W konsekwencji należało na przedstawione Sądowi Najwyższemu pytanie odpowiedzieć jak w sentencji niniejszej uchwały.