VI KZP 37/70

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski. Sędziowie: K. Czajkowski (sprawozdawca), H. Kempisty. Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Kazimierza K., oskarżonego z art. 28 § 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. (Dz. U. Nr 69, poz. 434), po rozpoznaniu przedstawionego na podstawie art. 390 § 1 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Koszalinie postanowieniem z dnia 20 kwietnia 1970 r. zagadnienia prawnego wymagającego zasadniczej wykładni ustawy:"Czy w wypadku skazania sprawcy po 1 stycznia 1970 r. za czyn z art. 28 § 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu (Dz. U. Nr 69, poz. 434) popełniony przed wejściem w życie kodeksu karnego należy orzec karę dodatkową utraty prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych przy zastosowaniu art. 2 § 1 k.k. na podstawie art. 31 § 1 cytowanej ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r., czy też karę dodatkową zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na podstawie przepisu art. 43 § 2 k.k. w związku z art. 44 § 1 k.k.?"i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneUstawa z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu (Dz. U. Nr 69, poz. 434) wprowadziła odpowiedzialność karną między innymi za przestępstwo polegające na prowadzeniu w stanie nietrzeźwości pojazdu mechanicznego służącego do komunikacji lądowej, wodnej lub powietrznej. Czyn ten, przewidziany w art. 28 § 1 powołanej ustawy, zagrożony został karą aresztu do lat 2 lub karą grzywny do 5.000 złotych albo obiema tymi karami łącznie.Niezależnie od tego ustawa ta ustanowiła w art. 31 obligatoryjną karę dodatkową utraty prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych na czas od 6 miesięcy do 10 lat w razie skazania za przestępstwo pozostające w związku z naruszeniem w stanie nietrzeźwości obowiązków prowadzącego pojazd mechaniczny. Kara dodatkowa przewidziana w art. 31 wymienionej wyżej ustawy nie znana była części ogólnej kodeksu karnego z 1932 r., została zaś wprowadzona ze względu na bezpieczeństwo w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym. Artykuł 31 powołanej ustawy uchylony został przez art. VII pkt 16 przepisów wprowadzających k.k. (Dz. U. z 1969 r. Nr 13, poz. 95), natomiast art 28 § 1 tej ustawy zachował swą moc także po wejściu w życie kodeksu karnego z modyfikacją przewidzianą w art. XIII pkt 1 i 3 przepisów wprowadzających k.k.W związku z wprowadzoną w ten sposób zmianą ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. powstało zagadnienie prawne przedstawione w pytaniu.Stosunek części ogólnej kodeksu karnego do ustaw szczególnych przewidujących odpowiedzialność karną za przestępstwa jest unormowany w każdym ze stosowanych systemów kodeksu karnego.Kodeks karny z 1932 r. stosunek ten unormował w art. 92, a k.k. z 1969 r. - w art. 121. Oba te artykuły przyjęły zasadę, że przepisy części ogólnej k.k. stosuje się do przestępstw przewidzianych w ustawach szczególnych, chyba że przepisy te zawierają odmienne unormowanie.W czasie obowiązywania k.k. z 1932 r. przepis art. 31 cytowanej ustawy miał zastosowanie - w razie skazania za przestępstwo z art. 28 § 1 tejże ustawy - na podstawie art. 92 k.k. z 1932 r., ponieważ art. 31 ustawy zawierał odmienne uregulowanie aniżeli k.k. z 1932 r.Po uchyleniu przez przepisy wprowadzające k.k. z 1969 r. art. 31 cytowanej ustawy, utrzymany w mocy art. 28 § 1 ustawy został automatycznie powiązany z częścią ogólną nowego k.k. poprzez art. 121 k.k. Na tej podstawie kara dodatkowa unormowana w art. 31 ustawy zastąpiona została takąż karą przewidzianą w art. 43 § 2 i 44 § 1 k.k. z 1969 r.Jednakże ten nowy stan prawny dotyczy, zgodnie z art. 1 k.k., czynów z art. 28 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. popełnionych po wejściu w życie kodeksu karnego z 1969 r. W razie zaś rozpatrywania sprawy o przestępstwo z art. 28 § 1 cytowanej ustawy popełnione przed 1 stycznia 1970 r. sąd, stosując w myśl art. 2 § 1 k.k. ustawę poprzednio obowiązującą, jako względniejszą dla sprawcy, orzeka za ten czyn karę zasadniczą na podstawie art. 28 § 1 ustawy z modyfikacją przewidzianą w art. XIII pkt 1 i 3 przepisów wprowadzających k.k., a karę dodatkową utraty prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych - na podstawie art. 31 tejże ustawy.Jak to już niejednokrotnie wyjaśniał Sąd Najwyższy (np. w wyroku z dnia 6 lipca 1970 r. III KR 102/70, OSNKW z 1970 r., z. 10, poz. 118), w razie kolizji czasowej ustaw (art. 2 § 1 k.k.) - w celu ustalenia, czy dawna ustawa jest względniejsza dla sprawcy w konkretnym wypadku - należy porównać stan prawny poprzednio obowiązujący ze stanem prawnym nowym, uwzględniając całokształt przepisów jednego i drugiego systemu przepisów prawa karnego. Wyjątki od zasady, że w myśl art. 2 § 1 k.k. sąd obowiązany jest zastosować bądź wszystkie wchodzące w grę w związku z konkretną sprawą przepisy dawnej ustawy, bądź także przepisy nowej ustawy karnej, mogą przewidywać przepisy przejściowe nowego kodeksu karnego. Należy przeto uznać, że jeżeli okoliczności konkretnego wypadku nakazują rozstrzygnąć sprawę o przestępstwo z art. 28 § 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. popełnione przed 1 stycznia 1970 r. przez zastosowanie kary zasadniczej z tego przepisu oraz kary dodatkowej, to zgodnie z art. 2 § 1 k.k. stanem prawnym względniejszym dla sprawcy jest cytowana ustawa z 1959 r., czyli jej przepisy art. 28 § 1 i 31. Wynika to z łagodniejszego zagrożenia karą dodatkową przewidzianą w art. 31 § 1 powołanej ustawy (od 6 miesięcy) oraz z przewidzianej w art. 31 § 4 i 5 tej ustawy możliwości przywrócenia skazanemu zdolności do uzyskania prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych w okresie wcześniejszym, niż przewiduje to nowy kodeks karny.