III CZP 16/72

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia J. Majorowicz. Sędziowie: R. Czarnecki, J. Ignatowicz (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Władysława S. przeciwko 1) Młodzieżowej Spółdzielni Mieszkaniowej "Pojezierze" w O., 2) Cecylii-Anieli S. o nakazanie dokonania przydziału lokalu i o dopuszczenie do korzystania z lokalu, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym przekazanego przez Sąd Wojewódzki w Olsztynie postanowieniem z dnia 3 lutego 1972 r. do rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c. zagadnienia prawnego:"Czy w wypadku gdy spółdzielcze prawo do lokalu w spółdzielni mieszkaniowej stanowiło, jako dorobek małżonków, przedmiot ich wspólnego majątku w rozumieniu art. 31 k.r.o., a przydział lokalu został wydany na jednego z małżonków, który był członkiem spółdzielni, i ten małżonek z wyłączeniem pozostałego zajął to mieszkanie, drugi z małżonków może w świetle art. 206 k.c. i wytycznych Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 28 września 1963 r. III CO 33/62 skutecznie domagać się dopuszczenia go do współposiadania i korzystania z lokalu, jeżeli tymczasem małżeństwo zostało prawomocnie rozwiązane przez rozwód",uchwalił:Małżonek, który nie zamieszkuje w mieszkaniu stanowiącym przedmiot spółdzielczego prawa do lokalu wchodzącego w skład wspólności ustawowej, nie może od chwili rozwodu domagać się na podstawie art. 206 k.c. dopuszczenia do współposiadania tego mieszkania z drugim małżonkiem; swoich praw z tytułu wspólności lokalu może dochodzić w postępowaniu o podział majątku wspólnego.Uzasadnienie faktyczneZgodnie z przyjętym w orzecznictwie poglądem (por. orz. SN z dnia 7 maja 1965 r. II CR 174/65, OSNCP 1966, poz. 69) - w wypadku wspólności małżeńskiej ma odpowiednie zastosowanie do stosunków między małżonkami art. 206 k.c., a zwłaszcza wynikające z tego przepisu założenie, że współwłaścicielowi przysługuje w zasadzie względem drugiego współwłaściciela roszczenie o dopuszczenie go do współposiadania. Roszczenie takie może być w szczególności dochodzone, gdy chodzi o dopuszczenie do współposiadania lokalu mieszkalnego stanowiącego przedmiot wspólnego dla małżonków spółdzielczego prawa do lokalu, wykonywanie bowiem posiadania lokalu mieszkalnego przez współuprawnionego nie wymaga współdziałania innego współuprawnionego (por. wytyczne SN z dnia 28 września 1963 r. III CO 33/62 w sprawie stosowania przepisów art. 78, 82 i 90 pr. rzecz., OSNCP 1964, poz. 22). W konsekwencji więc tych założeń przyjąć należy, że małżonek wyzuty ze współposiadania wspólnego lokalu spółdzielczego może dochodzić dopuszczenia go do współposiadania na podstawie art. 206 k.c.Taki stan prawny ulega jednak zmianie z chwilą orzeczenia rozwodu, od tej bowiem chwili na przeszkodzie dopuszczeniu małżonka do wspólnego posiadania lokalu spółdzielczego z drugim małżonkiem stoi okoliczność, że małżonkowie stali się w świetle prawa ludźmi sobie obcymi, a z reguły pozostają nawet we wrogich lub niechętnych stosunkach. Doprowadzenie więc do tego, aby na powrót ze sobą - pomimo że faktycznie już się rozeszli - zamieszkiwali, nie dałoby się pogodzić z powszechnie przyjętym poglądem na wzajemne stosunki byłych małżonków po rozwodzie.Nie oznacza to, oczywiście, bezradności małżonka, który w drodze faktycznego układu stosunków utracił możność korzystania ze wspólnego lokalu spółdzielczego. Zawsze bowiem może on wystąpić o podział majątku wspólnego, a w tym postępowaniu jego prawa do wspólnego lokalu zostaną uwzględnione, po rozważeniu interesów całej rodziny. W szczególności w grę wchodzi m.in. przydzielenie całego lokalu małżonkowi wyzutemu z posiadania, co łączyłoby się z nakazaniem wydania mu tego lokalu (art. 624 k.p.c.), oraz przydzielenie - przy współudziale spółdzielni - każdemu z małżonków odrębnego mniejszego lokalu (por. uchwałę SN z dnia 13 października 1967 r. III CZP 68/67, OSNCP 1968, poz. 83).Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.