III PZP 28/73

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Wilewski. Sędziowie: A. Filcek, T. Kasiński, J. Knap, S. Rejman, Z. Stypułkowska, T. Szymanek (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Prokuratury Generalnej S. Dzwonkowskiego, po zapoznaniu się z poglądem Centralnej Rady Związków Zawodowych, rozpoznawszy na posiedzeniu niejawnym wniosek Prezesa Sądu Najwyższego, zgłoszony na podstawie art. 29 ust. 2 ustawy o Sądzie Najwyższym i skierowany przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego pod rozpoznanie składu siedmiu sędziów Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, o podjęcie uchwały zawierającej odpowiedź na następujące pytanie prawne:"Czy uprawnienia przewidziane w uchwale nr 13 Rady Ministrów z dnia 14 stycznia 1972 r. w sprawie bezpłatnych urlopów dla matek pracujących, opiekujących się małymi dziećmi (M.P. Nr 5, poz. 26), przysługują kobiecie opiekującej się dzieckiem, które przysposobiła?",uchwalił i postanowił wpisać do księgi zasad prawnych następującą zasadę prawną:Uprawnienia przewidziane w uchwale nr 13 Rady Ministrów z dnia 14 stycznia 1972 r. w sprawie bezpłatnych urlopów dla matek pracujących, opiekujących się małymi dziećmi (M.P. Nr 5, poz. 26), przysługują pracownicy opiekującej się dzieckiem, które przysposobiła.Uzasadnienie faktyczneUchwała nr 13 Rady Ministrów z dnia 14 stycznia 1972 r. (M.P. Nr 5, poz. 26) zmierza do polepszenia sytuacji socjalnej matek pracujących, opiekujących się małymi dziećmi. Jest ona rozwinięciem założeń programu socjalnego zawartego w uchwałach VI Zjazdu Partii i ze względu na cel społeczny powinna być zaliczona do ochronnych przepisów prawa pracy.Z racji tej ochronnej funkcji przepisów uchwały nr 13 Rady Ministrów należy przyjąć, że uprawnienia w niej przewidziane przysługują także kobiecie opiekującej się dzieckiem, które przysposobiła.Za taką wykładnią przepisów uchwały nr 13 Rady Ministrów przemawia art. 121 § 1 i 3 k.r.o., który stanowi, że między przysposobionym a przysposabiającym powstaje taki stosunek, jak między rodzicami a dziećmi, a równocześnie prawa i obowiązki przysposobionego wynikające z pokrewieństwa ustają.Jeżeli bowiem w wyniku przysposobienia powstał taki stosunek, jak między rodzicami a dziećmi, to kobieta pracująca opiekująca się dzieckiem, które przysposobiła, powinna mieć możliwość zapewnienia mu osobistej opieki - podobnie jak matka, która dziecko urodziła.Z takiego sformułowania przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego muszą wynikać określone konsekwencje w sferze uprawnień pracowniczych.W interesie zarówno społecznym, jak i indywidualnym przysposabiającej i przysposobionego małego dziecka leży taka właśnie wykładnia przepisów uchwały, by przysposabiającą traktować tak jak kobietę, która dziecko urodziła, jeżeli spełnia ona wymagania przewidziane w § 1 ust. 1 rozważanej uchwały.Nie osłabia tej wykładni zdanie zawarte w § 1 ust. 1 uchwały, stanowiące, że z wnioskiem o udzielenie urlopu bezpłatnego pracownica może wystąpić po zakończeniu urlopu macierzyńskiego.Zdanie to nie oznacza warunku, od którego spełnienia uzależnione jest udzielenie bezpłatnego urlopu, lecz jedynie stanowi podkreślenie, że urlop bezpłatny przysługuje niezależnie od urlopu macierzyńskiego i nie ma wpływu na jego ograniczenie. Podobny pogląd wypowiedział Komitet Pracy i Płac w piśmie z dnia 11.IX.1968 r. nr U. 056-8-91/68, stwierdzając, że do pracownic, które przysposobiły dziecko, stosuje się postanowienia uchwały nr 158 Rady Ministrów z dnia 24 maja 1968 r. w sprawie bezpłatnych urlopów dla matek pracujących, opiekujących się małymi dziećmi (M.P. Nr 24, poz. 154).Te same bowiem racje, które pod rządem uchwały nr 158 Rady Ministrów uzasadniały zrównanie pracownic wychowujących dziecko przez nie przysposobione z pracownicami wychowującymi dziecko przez nie urodzone, istnieją również pod rządem obecnie obowiązującej uchwały nr 13 Rady Ministrów, która jeszcze rozszerza uprawnienia przewidziane w przepisach poprzedniej uchwały.Z tych przyczyn należało na postawione na wstępie pytanie odpowiedzieć twierdząco.