II PR 566/68

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia M. Wilewski. Sędziowie: W. Glabisz, S. Rejman (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Romana P. przeciwko Kopalni Węgla Kamiennego "Z" o odszkodowanie, na skutek rewizji pozwanej Kopalni od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 4 lipca 1968 r.,oddalił rewizję.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki zasądził od pozwanej Kopalni na rzecz powoda 25.000 zł tytułem zadośćuczynienia za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną oraz rentę, poczynając od dnia 1.X.1967 r., a w pozostałym zakresie powództwo oddalił, umarzając postępowanie w sprawie renty za czas od 1.X.1966 r. do dnia 30.IX.1967 r.Rozstrzygnięcie to opiera się na następujących ustaleniach i wnioskach.Powód, pracując w pozwanej Kopalni, zachorował na krzemicę i w wyniku zaleceń lekarskich został przeniesiony na inne stanowisko pracy wolne od pyłu. Za obecny stan zdrowia powoda ponosi odpowiedzialność zakład pracy, który naruszył przepis art. 81 pr. górn. przez to, że nie stosował odpowiednich środków ochronnych przed pyłem kamiennym, unoszącym się przy mechanicznym wierceniu w skałach zawierających krzemionkę.Wobec tego że powód jest urodzony w 1919 r. i nie został zaliczony do żadnej z grup inwalidzkich, a także dlatego, że cierpi na krzemicę płuc bez zaburzeń wentylacji, Sąd Wojewódzki uznał, że kwota 25.000 zł jest odpowiednim dla niego zadośćuczynieniem.Uzasadnione jest także roszczenie o rentę, albowiem powód przed zachorowaniem zarabiał netto 4.296,25 zł, a po przeniesieniu do innej pracy osiąga przeciętne zarobki netto w wysokości 2.331 zł.Zarzut pozwanej Kopalni, że powodowi przysługuje tylko wyrównanie wynagrodzenia za okres 3 miesięcy w świetle art. 22 pkt 3 ustawy o bhp, jest chybiony. W sprawie ma zastosowanie art. 23 cyt. ustawy i dlatego strona pozwana obowiązana jest do pokrycia powodowi szkody w pełnej wysokości, bez ograniczenia czasowego do 3 miesięcy. Sąd Wojewódzki powołał się tu na art. 444 i 445 k.c.Wyrok ten zaskarżyła tylko pozwana Kopalnia, wnosząc o jego zmianę i oddalenie powództwa bądź o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Rewizja została oparta na zarzutach przewidzianych w art. 368 pkt 1,3 i 4 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy doszedł do następujących wniosków:Błędny jest zarzut naruszenia prawa materialnego. Skarżąca twierdzi, że skoro pozew został wniesiony w dniu 20.IV.1968 r., a Sąd wyrokował w dniu 4.VIII.1968 r., to powinien był stosować przepisy ustawy z dnia 23.I.1968 r. o świadczeniach pieniężnych w razie wypadków przy pracy (Dz. U. Nr 3, poz. 8). Rozporządzenie bowiem Rady Ministrów z dnia 18.VI.1968 r. w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy na choroby zawodowe (Dz. U. Nr 22, poz. 145) stanowi w § 10, że wchodzi ono w życie, jeżeli inwalidztwo lub śmierć pracownika nastąpiły wskutek krzemicy lub krzemogruźlicy, z mocą od dnia 1.I.1968 r. Prawidłowa wykładnia wchodzących w grę przepisów prowadzi do odmiennych wniosków.Jeżeli inwalidztwo w wyniku choroby zawodowej powstało przed dniem 1.I.1968 r., to podstawę prawną roszczeń odszkodowawczych stanowi art. 24 dekr. o p.z.e., przepisy prawa cywilnego i art. 124 ustawy o p.z.e. z 1968 r. Świadczenia z ubezpieczenia społecznego za czas do końca grudnia 1967 r. należą się poszkodowanemu według dekretu o p.z.e., a od 1.I.1968 r. - według ustawy o p.z.e. z 1968 r. Jeśli natomiast chodzi o górników, to ma zastosowanie ustawa z dnia 28.V.1967 r. o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin.Do rozpoznania tych spraw właściwe są sądy powszechne, które rozpoznają je w trybie art. 459-476 k.p.c., i to bez względu na datę wniesienia pozwu.W niniejszym więc wypadku sprawa powinna być rozpoznana na podstawie art. 24 dekr. o p.z.e. z 1954 r. w związku z art. 32 ustawy o p.z.e. z 1954 r. oraz w związku z art. 32 ustawy o zaop. emeryt. górn. i ich rodzin w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1.I.1968 r. i art. 165 § 1 i 161 § 2 k.z., a nie - jak to błędnie powołał Sąd Wojewódzki - art. 444 i 445 k.c. W myśl bowiem art. XXVI przep. wpr. k.c. do stosunków prawnych powstałych przed wejściem w życie kodeksu cywilnego stosuje się prawo dotychczasowe, chyba że przepisy poniżej stanowią inaczej, co w danym wypadku nie ma miejsca. Błędne powołanie przepisów ustawy nie ma jednak wpływu na wynik sprawy.Wykładnią § 10 rozp. Rady Ministrów, na który powołują się skarżący w rewizji, zajmował się Sąd Najwyższy w składzie 7 sędziów, który w dniu 15.X.1968 r. w sprawie III PZR 51/68 uchwalił następującą zasadę prawną: "Osobom mającym prawo do górniczej renty inwalidzkiej lub rodzinnej, jeżeli inwalidztwo lub śmierć pracownika nastąpiły po dniu 31.XII.1967 r. wskutek krzemicy lub krzemogruźlicy, przysługują z mocy § 10 rozp. Rady Ministrów z dnia 18.VI.1968 r. w sprawie rozciągnięcia przepisów ustawy o świadczeniach pieniężnych przysługujących w razie wypadków przy pracy na choroby zawodowe (Dz. U. Nr 22, poz. 145) świadczenia określone w wymienionej ustawie - w zakresie i na warunkach ustalonych powołanym rozporządzeniem Rady Ministrów, zarówno przypadające z ubezpieczenia społecznego, jak i należne od zakładów pracy".Powodowi należy się więc zadośćuczynienie za cierpienia fizyczne i krzywdę moralną. Zasądzona z tego tytułu kwota 25.000 zł nie może uchodzić za tak wygórowaną, iżby zarzut naruszenia prawa materialnego czyniła uzasadnionym.Nietrafne są również wywody zamieszczone w rewizji a dotyczące wykładni przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy (Dz. U. z 1965 r. Nr 13, poz. 91).Art. 22 cyt. ustawy nie ma w sprawie zastosowania, gdyż jak to wynika z treści pkt 3, pracownikowi przeniesionemu czasowo do innej pracy przysługuje przez okres tego przeniesienia (jednak nie dłużej niż przez 3 miesiące) wynagrodzenie nie niższe od wynagrodzenia dotychczas pobieranego. Powód zaś - co jest w sprawie niesporne - nie został czasowo przeniesiony do innej pracy, ale na skutek zachorowania na krzemicę, która jest chorobą nieuleczalną, na stałe został pozbawiony możliwości pracy na poprzednim stanowisku. W tych warunkach ma zastosowanie art. 23 ustawy o bhp, który nie zawiera takiego ograniczenia jak art. 22. Stanowisko więc Sądu Wojewódzkiego, że powodowi należy się renta w wysokości różnicy między tym, co zarabiał przed zachorowaniem, a tym, co zarabia obecnie, jest zgodne z przepisami prawa materialnego.Wreszcie nieuzasadniony jest zarzut sprzeczności istotnych ustaleń z treścią materiału dowodowego ani też zarzut niewyjaśnienia wszystkich okoliczności, które były niezbędne do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.Pozwana Kopalnia twierdzi, że Sąd I instancji, przy określaniu średnich zarobków powoda na obecnie zajmowanym stanowisku, nie uwzględnił zasiłków chorobowych pobranych przez niego za miesiące: marzec, kwiecień, maj, sierpień, i grudzień 1967 r. Zarzut ten jest rezultatem niedostatecznego zapoznania się z uzasadnieniem zaskarżonego wyroku. Wynika z niego bowiem - i tak jest w rzeczywistości - że Sąd Wojewódzki dla ustalenia przeciętnych zarobków powoda na nowym stanowisku pracy wziął pod uwagę jego zarobki za czas od 1.X.1967 r. do 31.V.1968 r. W tym okresie chorował on jedynie w grudniu, i to tylko przez stosunkowo krótki czas. Wobec tego że wysokość renty z istoty rzeczy oparta jest na hipotezie, co by było, gdyby powód nie zachorował na krzemicę, wyliczenie jej z arytmetyczną dokładnością nie jest możliwe. Dlatego też i w tym zakresie zaskarżony wyrok odpowiada prawu.Zważywszy, że zarzuty rewizyjne okazały się nietrafne, nie ma zaś podstaw, które bierze się pod uwagę z urzędu, należało na mocy art. 387 k.p.c. oddalić rewizję i przyznać powodowi zwrot kosztów postępowania za drugą instancję (art. 98 § 1 k.p.c.).