VI KZP 1/69

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia A. Pyszkowski.Sędziowie: M. Budzianowski (sprawozdawca), K. Wagner (współsprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Mieczysława P., oskarżonego z art. 236 § 1 i 133 § 1 k.k. w związku z art. 60 § 1 k.k. i art. 1 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 152), po rozpoznaniu przedstawionej w trybie art. 390 k.p.k. przez Sąd Wojewódzki w Koszalinie postanowieniem z dnia 11 grudnia 1968 r. kwestii prawnej wymagającej zasadniczej wykładni ustawy:"Jaki rodzaj kary należy wymierzyć w wypadku, gdy w sprawie o przestępstwo z art. 236 § 1 lit. a) i 133 § 1 k.k. zachodzą równocześnie przesłanki przewidziane w art. 60 § 1 k.k. oraz art. 1 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 152), a także w art. 18 § 1 i 59 § 1 lit. c) k.k.?" i po wysłuchaniu wniosku prokuratorauchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrzedstawiona przez Sąd Wojewódzki wątpliwość dotyczy - jak to wynika z treści uzasadnienia - głównie tego, czy ze względu na zawarty w zdaniu drugim art. 60 § 1 k.k. zakaz wymierzania przy recydywie kary aresztu, jeśli ustawa daje sądowi możność wyboru między karą więzienia a karą aresztu, dopuszczalne jest stosowanie wobec recydywisty (w rozumieniu cytowanego wyżej przepisu) nadzwyczajnego złagodzenia kary w sposób przewidziany w art. 59 § 1 lit. c) k.k. i orzeczenie kary aresztu za występek zagrożony karą więzienia.W związku z tym należy wyjaśnić, co następuje:Zdanie drugie § 1 art. 60 k.k. dotyczy przepisów części szczególnej k.k. i innych ustaw karnych. Jeżeli sankcja przepisu karnego przewiduje zagrożenie alternatywne karą więzienia lub karą aresztu, to przy recydywie ustawowej z art. 60 § 1 k.k. kary aresztu wymierzyć nie wolno. Brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, aby ograniczenie powyższe rozciągało się na szczególny przepis art. 59 k.k. regulujący sposób nadzwyczajnego łagodzenia kary. Sytuacje, w których ustawa dopuszcza nadzwyczajne łagodzenie kary, są wyjątkowe. Gdyby do sytuacji takich miał się odnosić ogólny przepis o recydywie, to ustawa musiałaby zawierać co do tego wyraźną normę.Tymczasem jedynym ograniczeniem dotyczącym możności wymierzenia kary aresztu przy nadzwyczajnym łagodzeniu kary jest § 2 art. 59 k.k., wyłączający stosowanie kary aresztu za przestępstwo wynikłe z niskich pobudek. Ograniczenie to - zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1986 r. w sprawie VI KZP 26/66 (OSNKW z 1967 r., zesz. 4, poz. 33) - ma zastosowanie jedynie wtedy, gdy nadzwyczajne złagodzenie kary następuje w sposób określony w art. 59 § 1 lit. b) k.k., dającym sądowi możność orzeczenia bądź kary więzienia, bądź kary aresztu.W takich wypadkach jeżeli przestępstwo wynikło z niskich pobudek, a w sprawie istnieją przesłanki do nadzwyczajnego złagodzenia kary, sąd - mając do wyboru więzienie lub areszt - nie może wymierzyć kary aresztu.Sąd nie ma możliwości wyboru między karą więzienia a karą aresztu wtedy, gdy nadzwyczajne złagodzenie kary następuje w sposób określony w art. 59 § 1 lit. c) k.k., nie przewiduje bowiem tego powyższy przepis ustawy.Dlatego też Sąd Najwyższy w cytowanej wyżej uchwale wyjaśnił, że ograniczenie z art. 59 § 2 k.k. nie odnosi się do wypadków, w których sąd stosuje nadzwyczajne łagodzenie kary zgodnie z art. 59 § 1 lit. c) k.k. W tych więc wypadkach można orzec karę aresztu za występek zagrożony karą więzienia, mimo że wynikł on z niskich pobudek. Z tego względu ograniczenie z art. 59 § 2 k.k. nie znajdzie zastosowania w sytuacji opisanej w pytaniu, w której nadzwyczajne złagodzenie kary mogłoby nastąpić tylko w sposób przewidziany w art. 59 § 1 lit. c) k.k.Wiąże się to z drugą poruszoną w pytaniu kwestią dotyczącą chuligańskiego charakteru przestępstwa. Popełnienie czynu w warunkach określonych art. 1 ustawy z dnia 22 maja 1958 r. (Dz. U. Nr 34, poz. 152) nie może być formalną przeszkodą do zastosowania art. 59 § 1 lit. c) k.k. Gdyby nawet przestępstwo o charakterze chuligańskim wynikło z niskich pobudek (vide pkt 8 ust. III Wytycznych wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawie przestępstw o charakterze chuligańskim - OSNKW z 1966 r., zesz. 7, poz. 68), to i tak w myśl cytowanej uchwały Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1966 r. przepis art. 59 § 2 k.k. nie stanowiłby przeszkody do nadzwyczajnego łagodzenia kary na podstawie art. 59 § 1 lit. c) k.k. i wymierzenia kary aresztu.Wywody powyższe dotyczą oczywiście sytuacji, w której Sąd dojdzie do przekonania, że pomimo recydywy czy chuligańskiego charakteru przestępstwa przepisy o fakultatywnym nadzwyczajnym łagodzeniu kary powinny znaleźć zastosowanie.