II KR 93/67

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia K. Wagner.Sędziowie: I. Kazimierczak, W. Ostrowski (sprawozdawca).Prokurator Prokuratury Generalnej: H. Furmankiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie: 1. Ryszarda Zenona O., oskarżonego z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. b) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11) oraz art. 293 w związku z art. 290 § 2 k.k., 2. Józefa K. i 3. Henryka O., oskarżonych z art. 27 k.k. w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) i 4. Feliksa O., oskarżonego z art. 286 § 1 k.k. i art. 293 w związku z art. 287 § 2 k.k., po rozpoznaniu rewizji założonej przez prokuratora co do oskarżonych Ryszarda Zenona O., Józefa K. i Henryka O. oraz rewizji założonych przez oskarżonych Ryszarda Zenona O., Feliksa O. i Henryka O. od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 22 grudnia 1966 r., na podstawie art. 375, 383 pkt 2 i 3, 384 pkt 2, 387, 388 § 1 k.p.k.1. zmienił zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonego Ryszarda Zenona O. w części dotyczącej kary łącznej oraz kary wymierzonej za czyn opisany w punkcie I sentencji tegoż wyroku - w ten sposób, że za czyn ten oraz łącznie skazał oskarżonego Ryszarda Zenona O. na karą 10 lat więzienia i karę grzywny w kwocie 80.000 zł z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na więzienie zastępcze, przyjmując dzień więzienia za równoważnik 100 zł grzywny, orzekł utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 4 lat oraz częściowy przepadek majątku oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa w postaci adaptera "Karolinka", aparatu fotograficznego marki "Fed" i radia marki "Szarotka", opisanych pod pozycjami 3, 4 i 6 protokołu zabezpieczenia ruchomości sporządzonego przez Skarbowy Urząd Komorniczy Wydziału Finansowego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w L. w dniu 1 września 1965 r., oraz na poczet wymierzonej kary więzienia zaliczył oskarżonemu Ryszardowi Zenonowi O. okres tymczasowego aresztowania od dnia 26 sierpnia 1965 r. (...);2. uchylił zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonych Józefa K. i Henryka O.3. oskarżonego Józefa K., urodzonego dnia 19 marca 1921 r. w W., syna Stanisława i Marianny, uznał za winnego tego, że w czasie od lipca 1964 r. do czerwca 1965 r. w L. udzielił pomocy Ryszardowi Zenonowi O. do zagarnięcia z powierzonego mu magazynu odzieży, obuwia roboczego, narzędzi i innych przedmiotów, stanowiących własność Polskich Kolei Państwowych, o wartości nie dającej się bliżej określić, lecz nie mniejszej niż 14.617 zł, w ten sposób, że wiedząc o tym, iż Ryszard Zenon O. jako zawiadowca Odcinka Zmechanizowanych Robót Drogowych PKP sprawował zarząd nad powierzonym mieniem i był odpowiedzialny za jego ochronę, przechowanie i zabezpieczenie, wszedł z nim uprzednio w porozumienie, zapewniając mu zbyt przywłaszczonych przedmiotów, a następnie nabył pochodzące z tej kradzieży przedmioty, przedstawiające wartość co najmniej 14.617 zł, i za ten czyn z mocy art. 27 k.k. w związku z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) i art. 47 § 1 lit. c) k.k. skazał oskarżonego Józefa K. na karę 2 lat i 6 miesięcy więzienia, karę grzywny w kwocie 10.000 zł z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 100 dni więzienia zastępczego oraz na utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 3 lat;4. oskarżonego Henryka O., urodzonego 1 sierpnia 1924 r. w W., syna Feliksa i Weroniki, uznał za winnego tego, że w czasie od września 1964 r. do czerwca 1965 r. w L. udzielił pomocy Ryszardowi Zenonowi O. do zagarnięcia z powierzonego mu magazynu odzieży, obuwia roboczego, narzędzi i innych przedmiotów, stanowiących własność Polskich Kolei Państwowych, o wartości nie dającej się bliżej określić, jednakże nie mniejszej od 34.330 zł, w ten sposób, że wiedząc o tym, iż Ryszard Zenon O. jako zawiadowca Odcinka Zmechanizowanych Robót Drogowych PKP sprawował zarząd nad powierzonym mieniem i był odpowiedzialny za jego ochronę, przechowywanie i zabezpieczenie, wszedł z nim uprzednio w porozumienie, zapewniając mu zbyt przywłaszczonych przedmiotów, a następnie nabył pochodzące z tej kradzieży przedmioty, przedstawiające wartość co najmniej 34.330 zł, i za ten czyn z mocy art. 27 k.k. w związku z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) i art. 47 § 1 lit. c) k.k. skazał oskarżonego Henryka O. na karę 3 lat więzienia, karę grzywny w kwocie 25.000 zł z zamianą w razie nieuiszczenia w terminie na 250 dni więzienia zastępczego oraz na utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 3 lat.5. na poczet wymierzonych kar więzienia zaliczył oskarżonym okres tymczasowego aresztowania: Józefowi K. - od dnia 6 września 1965 r. i Henrykowi O. - od dnia 9 września 1965 r.;6. poprawił błędną kwalifikację prawną czynu przypisanego oskarżonemu Feliksowi O. w punkcie VII lit. b sentencji zaskarżonego wyroku na art. 293 w związku z art. 287 § 1 k.k., a poza tym utrzymał w mocy tenże wyrok co do oskarżonego Feliksa O.;7. przyjął, że za zasądzoną od oskarżonego Ryszarda Zenona O. w trybie art. 3311 § 1 i 6 k.p.k. kwotę 227.321 zł na rzecz Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w W. odpowiadają solidarnie z nim oskarżeni: Józef K. do kwoty 14.617 zł, oskarżony zaś Henryk O. do kwoty 34.330 zł, obaj z 8 % od dnia 28 maja 1966 r., a za zasądzoną od oskarżonego Ryszarda Zenona O. sumę wpisu 12.540 zł odpowiadają solidarnie z nim oskarżeni: Józef K. do kwoty 768,50 zł, Henryk O. zaś do kwoty 1.852 zł (...).Uzasadnienie faktyczneA. Sąd Wojewódzki we Wrocławiu wyrokiem z dnia 22 grudnia 1966 r., po rozpoznaniu sprawy:1)Ryszarda Zenona O. oskarżonego o to, że:I. w okresie od stycznia 1964 r. do czerwca 1965 r. w L. jako zawiadowca Odcinka Zmechanizowanych Robót Drogowych PKP zagarnął na szkodę PKP odzież i obuwie robocze, narzędzia i inne przedmioty wartości łącznej 227.321 zł, tj. o przestępstwo z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. b) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4. poz.),II. w czerwcu 1965 r. w L. nakłonił członka Komisji kasacyjnej dla przedmiotów nietrwałych DOKP w W. Wacława O. do przyjęcia kwoty 1.050 zł oraz poczęstunku alkoholem w zamian za podpisanie przez niego oraz spowodowanie podpisania przez magazyniera kasacyjnego i pozostałych członków komisji - a przez to potwierdzenie skasowania przedmiotów - fikcyjnego wniosku kasacyjnego obejmującego przedmioty nietrwałe wartości łącznej 137.633,50 zł, tj. o przestępstwo z art. 293 k.k. w związku z art. 290 § 2 k.k.;2)Józefa K. oskarżonego o to, że:III. w okresie od stycznia 1964 r. do czerwca 1965 r. w L. nabył od Ryszarda O. odzież i obuwie robocze oraz inne przedmioty nietrwałe wartości nie niższej aniżeli 100.000 zł, wiedząc o tym, że przedmioty te zagarnięte zostały na szkodę Polskich Kolei Państwowych, tj. o przestępstwo z art. 4 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228);3)Henryka O. oskarżonego o to, że:IV. w okresie od stycznia 1964 r. do czerwca 1965 r. w L. nabył od Ryszarda O. odzież i obuwie robocze oraz inne przedmioty nietrwałe wartości nie niższej aniżeli 100.000 zł, wiedząc o tym, że przedmioty te zagarnięte zostały na szkodę Polskich Kolei Państwowych, tj. o przestępstwo z art. 4 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228);4)Feliksa O. oskarżonego o to, że:V. w okresie od maja 1964 r. do czerwca 1965 r. w L. jako naczelnik miejscowego Oddziału Drogowego PKP, wiedząc o tym, że podległy mu służbowo zawiadowca Odcinka Zmechanizowanych Robót Drogowych jego syn, Ryszard Zenon O., spowodował brak przedmiotów nietrwałych, nie dopełnił obowiązku zgłoszenia o powyższym władzom śledczym, w wyniku czego przyczynił się do spowodowania straty w wysokości 227.321 zł na szkodę tegoż Oddziału Drogowego, tj. o przestępstwo z art. 286 § 1 k.k.,VI. w okresie od maja do sierpnia 1965 r. w L., działając w tym samym charakterze jak w punkcie V konkluzji, wykorzystując swoje stanowisko i wpływ na podległych mu służbowo zawiadowców odcinków drogowych, działając w zamiarze ukrycia spowodowanych przez Ryszarda Zenona O. w Odcinku Zmechanizowanych Robót Drogowych braków, nakłonił Stanisława K., Wiktora R. oraz Edwarda K. do stwierdzenia podpisem na fikcyjnych dowodach rozchodowych, wystawionych przez tegoż Ryszarda Zenona O., odbioru wymienionych na tych dowodach przedmiotów, tj. o przestępstwo z art. 293 k.k. w związku z art. 287 § 2 k.k. -1. oskarżonego Ryszarda Zenona O. uznał za winnego popełnienia czynu opisanego w punkcie I sentencji wyroku i za to z mocy art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228) w związku z art. 1 § 1 lit. b) ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11) i art. 47 § 1 lit. c) k.k. skazał go na karę 8 lat więzienia i karę grzywny w kwocie 80.000 zł z zamianą w razie nieuiszczenia jej w terminie na zastępczą karę więzienia, przyjmując dzień więzienia za równoważnik 100 zł grzywny, oraz orzekł utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 4 lat. Z mocy art. 2 § 1 ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11) orzekł przepadek majątku w całości;2. oskarżonego Ryszarda Zenona O. uznał za winnego popełnienia czynu opisanego w punkcie II sentencji wyroku i za to z mocy art. 293 k.k. w związku z art. 290 § 2 k.k. skazał go na karę 2 lat więzienia;3. z mocy art. 31 § 1-2 k.k. wymierzył oskarżonemu Ryszardowi Zenonowi O. za zbiegające się przestępstwa w zakresie kary pozbawienia wolności łączną karę 8 lat więzienia;4. z mocy art. 3311 § 1 k.p.k. zasądził z urzędu od oskarżonego Ryszarda Zenona O. na pokrycie wyrządzonej szkody odszkodowanie pieniężne na rzecz Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych we Wrocławiu kwotę 227.321 zł z 8% od dnia 28 maja 1966 r.;5. oskarżonego Józefa K. uznał za winnego popełnienia tego, że w czasie od lipca 1964 r. do czerwca 1965 r. w L. działając w warunkach czynu ciągłego, udzielił pomocy Ryszardowi Zenonowi O. w zagarnięciu przez niego odzieży, obuwia roboczego, narzędzi i innych przedmiotów nietrwałych, stanowiących własność Polskich Kolei Państwowych, wartości nie wyższej niż 50.000 zł, w ten sposób, że wszedł uprzednio w porozumienie z oskarżonym Ryszardem Zenonem O., zapewniając mu zbyt tych przedmiotów, tj. czynu przewidzianego z art. 27 k.k. w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), i za to z mocy tego przepisu skazał go na karę 3 lat więzienia i grzywny w kwocie 30.000 zł z zamianą w razie nieuiszczenia jej w terminie na karę zastępczą więzienia, przyjmując dzień więzienia za równowartość 100 zł grzywny;6. oskarżonego Henryka O. uznał za winnego popełnienia tego, że w okresie od września 1964 r. do czerwca 1965 r. w L., działając w warunkach czynu ciągłego, udzielił pomocy Ryszardowi Zenonowi O. w zagarnięciu przez niego odzieży, obuwia roboczego i innych przedmiotów nietrwałych, stanowiących własność Polskich Kolei Państwowych, wartości nie wyższej niż 50.000 zł, w ten sposób, że wszedł uprzednio w porozumienie z oskarżonym Ryszardem Zenonem O., zapewniając mu zbyt tych przedmiotów, tj. czynu przewidzianego w art. 27 k.k. w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), i za to z mocy tego przepisu skazał go na karę 3 lat więzienia i na grzywnę w kwocie 30.000 zł z zamianą w razie nieuiszczenia jej w terminie na zastępczą karę więzienia, przyjmując dzień więzienia za równoważnik 100 zł grzywny;7. oskarżonego Feliksa O. uznał za winnego popełnienia czynów opisanych w punkcie V i VI sentencji wyroku i za to skazał go.a) za czyn opisany w punkcie V - z mocy art. 286 § 1 k.k. na karę 1 roku więzienia,b) za czyn opisany w punkcie VI - z mocy art. 293 § 2 k.k. w związku z art. 287 § 2 k.k. na karę 1 roku więzienia;VIII. z mocy art. 31 § 1-2 k.k. wymierzył oskarżonemu Feliksowi O. za zbiegające się przestępstwa łączną karę 1 roku i 6 miesięcy więzienia;IX. z mocy art. 61 § 1 k.k. zawiesił oskarżonemu Feliksowi O. warunkowo wykonanie orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności na okres 3 lat.B. Od tego wyroku założył rewizję prokurator co do oskarżonych Ryszarda Zenona O., Józefa K. i Henryka O. oraz złożyli rewizję oskarżeni Ryszard O., Feliks O. i Henryk O.I. Rewizja prokuratora, wnosząc o zmianę wyroku w części dotyczącej osk. Ryszarda Zenona O. przez wymierzenie temu oskarżonemu za przestępstwo określone w punkcie I sentencji wyroku (z art. 2 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. w związku z art. 1 § 1 lit. b ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r.) znacznie surowszej kary oraz o uchylenie wyroku w części dotyczącej oskarżonych Józefa K. i Henryka O., uznanie każdego z nich za winnego nabycia od Ryszarda Zenona O. zagarniętych przez niego na szkodę PKP przedmiotów wartości nie niższej od 100.000 zł i skazanie ich za to na odpowiednie kary, zarzuca:1)rażącą łagodność kary wymierzonej oskarżonemu Ryszardowi Zenonowi O. za przypisane mu zagarnięcie mienia społecznego (pkt I sentencji wyroku) w stosunku do wysokości spowodowanej tym przestępstwem szkody i zuchwałego sposobu działania oskarżonego;2)błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku przez niesłuszne stwierdzenie, że oskarżonych Józefa K. i Henryka O. nie można obciążać przyjęciem przez każdego z nich od Ryszarda Zenona O. zagarniętych przez niego na szkodę PKP przedmiotów wartości nie mniejszej niż po 100.000 zł głównie z tego względu, że oskarżony Józef K., który według wyjaśnień Ryszarda Zenona O. był pierwszym z nabywców kradzionych przedmiotów, zaczął je nabywać dopiero od lipca 1964 r., to jest wówczas, gdy w magazynie Ryszarda Zenona O. istniał już brak na kwotę przeszło 80.000 zł, aczkolwiek - wobec stanowczego twierdzenia Ryszarda Zenona O., że jedynymi nabywcami zagarniętych przez niego z magazynu Odcinka Zmechanizowanych Robót Drogowych przedmiotów byli Józef K. a następnie Henryk O., oraz w świetle wyjaśnień oskarżonego Józefa K., że nabył on jedną parę butów filcowych od Ryszarda Zenona O., od której to transakcji rozpoczęły się ich przestępcze kontakty jeszcze przed lipcem 1964 r., a także w świetle zeznań świadka Stefanii S., że już w maju 1964 r. zauważyła brak w magazynie i wskazała na Józefa K. jako na prawdopodobnego nabywcę ginących z magazynu rzeczy - należało przyjąć, że każdy z wymienionych oskarżonych nabył od Ryszarda Zenona O. przedmioty o wartości nie niższej aniżeli 100.000 zł.II. Rewizja oskarżonych Ryszarda Zenona O. i Feliksa O., wnosząc o uchylenie wyroku co do oskarżonego Ryszarda Zenona O. w części orzekającej karę łączną i skazującej za zagarnięcie mienia społecznego (pkt I sentencji wyroku), o uznanie oskarżonego w tym zakresie za winnego niedopełnienia obowiązku prowadzenia należytej dokumentacji w podległym mu magazynie i spowodowania w ten sposób niedoboru w wysokości 227.321 zł oraz o wymierzenie mu za to na zasadzie art. 286 § 1 k.k. odpowiedniej kary i orzeczenie stosownej nowej kary łącznej, a co do oskarżonego Feliksa O. - o uchylenie wyroku w całości i uniewinnienie tego oskarżonego, zarzuca:1)co do oskarżonego Ryszarda Zenona O. - obrazę art. 8 k.p.k. przez nieuwzględnienie okoliczności przemawiających za oskarżonym, a zwłaszcza faktu, że w pierwszej fazie śledztwa i na rozprawie nie przyznawał się on do zaboru powierzonego mu mienia PKP oraz że przewód sądowy nie wykazał bez najmniejszych wątpliwości winy oskarżonego w tym zakresie, wobec czego należało uznać go za winnego jedynie przestępstwa z art. 286 § 1 k.k., polegającego na niewłaściwym prowadzeniu czy zabezpieczeniu dokumentacji magazynowej i spowodowaniu wskutek tego niedoboru magazynowego w wysokości 227.321 zł;2)co do oskarżonego Feliksa O.:a)błędną ocenę okoliczności faktycznych przyjętych za podstawę wyroku przez niesłuszne przypisanie oskarżonemu niedopełnienia obowiązku zgłoszenia władzom śledczym o spowodowaniu braków magazynowych przez Ryszarda Zenona O. (zarzut V aktu osk.), mimo że oskarżony od dnia 1 czerwca 1965 r. nie pełnił już obowiązków naczelnika oddziału drogowego, a inwentaryzacja stwierdzająca braki w magazynie zakończona została dopiero w sierpniu 1965 r., jak również nietrafne uznanie, że oskarżony nakłaniał Stanisława K., Wiktora M. i Edwarda K. do stwierdzenia podpisem na fikcyjnych dowodach wystawionych przez Ryszarda Zenona O. odbioru wymienionych w tych dowodach przedmiotów (zarzut VI aktu oskarżenia), chociaż oskarżony nie wiedział, iż przedmioty te faktycznie nie zostały im doręczone,b)obrazę prawa materialnego przez skazanie oskarżonego za czyn opisany w punkcie V aktu oskarżenia z art. 293 w związku z art. 287 § 2 k.k., aczkolwiek sprawca (bądź podżegacz lub pomocnik) urzędowego poświadczenia nieprawdy, który działa w celu ukrycia dokonanego już sprzeniewierzenia, odpowiada z art. 287 § 1 k.k., a nie z art. 287 § 2 k.k.III. Rewizja oskarżonego Henryka O., wnosząc o uchylenie wyroku i uniewinnienie oskarżonego, zarzuca obrazę art. 8, 320 i 339 § 1 k.p.k. oraz błędną ocenę okoliczności faktycznych sprawy przez:1)niesłuszne danie wiary tym wyjaśnieniom współoskarżonego Ryszarda Zenona O., w których obciążał on oskarżonego, z tego głównie względu, że Ryszard Zenon O. nie miał rzekomo interesu, aby niezgodnie z prawdą pomawiać oskarżonego o nabywanie kradzionych przedmiotów, oraz że wyjaśnienia te znajdują potwierdzenie w zeznaniach świadków J., B., U. - jakkolwiek Ryszard Zenon O. miał niewątpliwie interes w tym, żeby przerzucić część własnej winy na inne osoby chociażby ze względu na grożącą mu odpowiedzialność cywilną; świadek J. zeznał wprawdzie, że na targowisku w L. spotkał nie znanego mu przedtem oskarżonego Henryka O. i że ten miał mu oświadczyć, iż może dostarczyć każdą ilość sort mundurowych, które może otrzymać z magazynu PKP, jednakże stwierdzenie to jest nieprawdopodobne, skoro się zważy, że Henryk O. nie znał J. (który zresztą nie chciał nabywać tego rodzaju artykułów, gdyż sam je zbywał), a ponadto J. sam został skazany przez Sąd Powiatowy w G. za handel sortami mundurowymi, wobec czego nie można wyłączyć, że podał nazwisko Henryka O., chcąc zataić nazwiska faktycznych dostawców kradzionych przedmiotów; świadkowie zaś B. i U. nie wnoszą nic konkretnego do sprawy, zeznali bowiem tylko, że widywali oskarżonego na targowisku w L., i wyciągnęli stąd nieuzasadniony wniosek, że skoro tam się znalazł, to musiał chyba handlować;2)bezzasadne przyjęcie, że Ryszard Zenon O. dlatego odwołał swe obciążające oskarżonego wyjaśnienia, iż przebywając przez pewien czas z Henrykiem O. w jednej celi, uzgodnił z nim taktykę obrony, mimo że z pominiętych przez sąd zeznań świadka F., który przebywał w tej samej celi, wynika, iż stosunek Henryka O. do Ryszarda Zenona O. był wrogi;3)nieuwzględnienie, że Ryszard Zenon O. - gdy przyznawał się do winy i pomawiał Henryka O. - nie mówił prawdy, skoro podał, że przestępczą działalność rozpoczął dopiero od lipca 1964 r., a tymczasem nie budzi wątpliwości fakt, że w podległym mu magazynie już w czerwcu 1964 r. niedobór wynosił z górą 30.000 zł;4)nierozważenie, że niedobór stwierdzony w magazynie Ryszarda Zenona O. mógł powstać nie tylko w wyniku popełnionych przez niego kradzieży, ale również wskutek tego, że Ryszard Zenon O., znajdując się w stanie upojenia alkoholowego, przyjmował towar, a następnie stwierdzał niezgodność przychodu z fakturą, bądź też nie ujmował w dokumentacji magazynowej wydanego towaru, a nawet pozostawiał otwarty i nie zabezpieczony magazyn przez całą noc oraz oddawał klucze od magazynu niepowołanym osobom i wyręczał się w pracy podległym mu personelem;5)nieuwzględnienie, że nawet zakładając, iż oskarżony nabywał od Ryszarda Zenona O. zagarnięte przedmioty, można by mu było przypisać przestępstwo z art. 4 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), a nie pomocnictwo do zagarnięcia mienia społecznego, oraz określić wartość nabytych przedmiotów - zgodnie z wyjaśnieniami Ryszarda Zenona O. - na kwotę 17.500 zł, a nie, jak to przyjął Sąd, na kwotę "nie wyższą niż 50.000 zł".Uzasadnienie prawneC. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:I. Rewizja prokuratora słusznie podnosi, że Sąd I instancji wymierzając oskarżonemu Ryszardowi Zenonowi O. za przypisane mu zagarnięcie mienia społecznego łącznej wartości 227.321 zł najniższą przewidzianą w ustawie karę pozbawienia wolności, nie uwzględnił faktu, iż okoliczności przemawiające na niekorzyść oskarżonego, trafnie przez Sąd przytoczone w wyroku - takie zwłaszcza, jak wysokość wyrządzonej szkody, sposób popełnienia nadużyć, zachowanie się oskarżonego po popełnieniu przestępstwa, a szczególnie środki, za pomocą których starał się ukryć powstały niedobór oraz przeznaczanie przez niego znacznej części uzyskanych przestępczą drogą pieniędzy na alkohol - w decydującym stopniu przeważają nad okolicznościami łagodzącymi, do których można zaliczyć jedynie dotychczasowy nienaganny tryb życia oskarżonego i jego stosunki rodzinne. Te przeważające okoliczności obciążające musiały oczywiście znaleźć odpowiedni wyraz w wymierzeniu oskarżonemu odpowiednio surowszej kary. Należało tylko wymierzyć oskarżonemu częściowy przepadek majątku wobec orzeczenia stosunkowo wysokiej grzywny.Nie można natomiast podzielić tych wywodów rewizji prokuratora, które zmierzają do wykazania, że oskarżonym Józefowi K. i Henrykowi O. należało przypisać - zgodnie z zarzutami aktu oskarżenia - nabycie przez każdego z nich od Ryszarda Zenona O. przywłaszczonego przez niego mienia społecznego o wartości co najmniej 100.000 zł.Wprawdzie oskarżony Ryszard Zenon O. w czasie jednego z tych przesłuchań w śledztwie, w których przyznawał się do winy i obciążał oskarżonych Józefa K. i Henryka O., oświadczył, że Józef K. nabył u niego około połowy tego mienia, którego brakuje w magazynie, a resztę nabył Henryk O., to samo podtrzymywał podczas konfrontacji z Józefem K. i Henrykiem O., jednakże te wyjaśnienia Ryszarda Zenona O. nie mogą służyć za podstawę do przyjęcia bez żadnych wątpliwości, iż oskarżeni Józef K. i Henryk O. nabyli od niego towary wartości po co najmniej 100.000 zł. Przede wszystkim bowiem oskarżony Ryszard Zenon O., jak to wynika z jego wyjaśnień, nie pamięta dokładnie, kiedy i jaką ilość poszczególnych towarów wręczał Józefowi K. i Henrykowi O., następnie zaś nie można wyłączyć tego, że kradzione przedmioty zbywał on również i innym osobom, których z tych czy innych względów nie chce wymienić, na co wskazuje trafnie podniesiony przez Sąd Wojewódzki fakt, iż oskarżony Ryszard Zenon O. twierdzi, że przestępcze kontakty z Józefem K. i Henrykiem O. nawiązał dopiero w lipcu lub we wrześniu 1964 r., tj. wówczas gdy w powierzonym mu magazynie istniał niedobór przekraczający kwotę 80.000 zł, jak również okoliczność, że także w mieszkaniu Ryszarda Zenona O. znajdowały się przedmioty stanowiące własność PKP ogólnej wartości 765 zł. Nie bez znaczenia jest tu także fakt, że w czasie, gdy oskarżony Ryszard Zenon O. twierdził, iż Józef K. i Henryk O. nabyli od niego - każdy z nich oddzielnie - towary o wartości odpowiadającej 1/2 jego braku magazynowego, tj. w czasie od 31 sierpnia do 7 września 1965 r., przyznawał się on do zagarnięcia tych towarów na kwotę około 120.000 zł, gdyż taki w tym czasie miał postawiony zarzut, natomiast zarzut zagarnięcia towarów wartości około 229.000 zł został oskarżonemu Ryszardowi Zenonowi O. przedstawiony dopiero w dniu 15 lutego 1966 r. i wtedy nie przyznawał się już on do przywłaszczenia sobie towarów stanowiących własność PKP i zbywania ich Józefowi K. i Henrykowi O.W tej sytuacji, zachowując zasadę tłumaczenia wątpliwości na korzyść oskarżonego, za podstawę do obliczenia minimalnej wartości przedmiotów przyjętych przez oskarżonych Józefa K. i Henryka O. od Ryszarda Zenona O. należy przyjąć te ilości poszczególnych [przedmiotów, które zapamiętał on jako niewątpliwe w swych wyjaśnieniach złożonych w środkowej fazie śledztwa, słusznie zresztą uznanych przez Sąd I instancji za prawdziwe (o czym będzie mowa niżej przy rozważaniu zarzutów rewizji oskarżonego Ryszarda Zenona O.). Z wyjaśnień tych wynika, że oskarżony Józef K. nabył od Ryszarda Zenona O. co najmniej 12 par butów filcowych, 30 bluz drelichowych, 30 spodni drelichowych, 16 par butów gumowych do kolan, 3 siekiery, 2 młotki, 2 grzejniki benzynowe, 30 wierteł, 30 pilników, 2 wiertarki ręczne i 1 szlifierkę ręczną. Po przemnożeniu tych ilości przez wartość poszczególnych przedmiotów według wykazu cen otrzymujemy kwotę 14.617 zł. Wyjaśnienia oskarżonego Ryszarda Zenona O. co do oskarżonego Henryka O. wskazują, że Henryk O. nabył od niego co najmniej 50 par butów filcowych, 20 kurtek watowanych ("fufajek"), 20 par spodni watowanych i 1 kożuch ogólnej wartości 34.330 zł. Ze względu na to, że oskarżeni Józef K. i Henryk O. gwarantowali oskarżonemu Ryszardowi Zenonowi O. zbycie zagarniętych przez niego na szkodę PKP przedmiotów jeszcze przed przywłaszczeniem sobie przez niego tych przedmiotów, Sąd I instancji trafnie przyjął, że dopuścili się oni pomocnictwa do zagarnięcia mienia społecznego, a nie tylko paserstwa co do tegoż mienia, tak jak im to zarzucał akt oskarżenia. Niesłusznie jednak Sąd ten zastosował względem oskarżonych Józefa K. i Henryka O. kwalifikację z art. 27 k.k. w związku z art. 1 § 1 ustawy z dnia 18 czerwca 1959 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 228), a nie z art. 27 k.k. w związku z art. 2 § 1 tejże ustawy, skoro nie może ulegać wątpliwości, że obaj ci oskarżeni doskonale zdawali sobie sprawę z tego, iż Ryszard Zenon O., któremu pomagali do zagarnięcia mienia PKP z tytułu zajmowanego stanowiska, sprawował zarząd nad tym mieniem i był odpowiedzialny za jego ochronę, zabezpieczenie i przechowanie.Wymierzając kary oskarżonym Józefowi K. i Henrykowi O. za nowe przypisane czyny, nie można było tracić z oczu faktu, że mimo uwzględnienia co do nich rewizji prokuratora została każdemu z nich przypisana szkoda niższa od tej, jaką przypisywał im wyrok Sądu pierwszej instancji. Toteż ta właśnie okoliczność - w zestawieniu z faktem, że czyny ich zostały zakwalifikowane z surowszego przepisu prawa - sprawiła, iż wymierzono każdemu z tych oskarżonych takie kary jak w sentencji wyroku.Należało również zasądzić na podstawie przepisu art. 3311 k.p.k. od oskarżonych Józefa K. i Henryka O. odpowiednie odszkodowanie na rzecz pokrzywdzonej instytucji, tj. Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w W.II. Rewizja oskarżonego Ryszarda Zenona O. nie zasługuje na uwzględnienie.Sąd Wojewódzki należycie uzasadnił, z jakich przyczyn przyjął, iż cały stwierdzony u /oskarżonego niedobór na sumę 227.321 zł powstał w wyniku przywłaszczenia sobie przez niego odzieży, butów, narzędzi i innych przedmiotów z powierzonego mu magazynu. Oskarżony, który początkowo w toku śledztwa nie przyznawał się do winy, przyznał się jednak następnie, będąc trzykrotnie przesłuchiwany, do popełnienia systematycznych kradzieży różnych towarów z magazynu, podając przy tym liczne szczegóły dotyczące zwłaszcza sprzedaży przez niego tych towarów współoskarżonym Józefowi K. i Henrykowi O.Tłumaczenie się oskarżonego na rozprawie, że braki w jego magazynie musiał spowodować Mieczysław O., który bardzo często zapraszał go na wódkę podczas pracy, przy czym oskarżony upijał się do nieprzytomności, a następnego dnia stwierdził nieład i szereg braków w magazynie, oraz że w śledztwie przyznał się do sprzedaży towarów, gdyż tak doradził mu Mieczysław O. utrzymując, że jeśli Ryszard Zenon O. przyzna się do sprzedawania towarów Józefowi K. i Henrykowi O., to zostanie wypuszczony na wolność, jest całkowicie nie do przyjęcia. Gdyby istotnie braki magazynowe u oskarżonego powstawały w takich okolicznościach, o jakich mówił on na rozprawie, to wówczas nie orientowałby się tak dokładnie o wysokości narastającego ciągle niedoboru, by ukryć potem braki na kwotę 86.537 zł za okres od 1 stycznia do 30 czerwca 1964 r. za pomocą nieobciążania się dowodami przychodowymi w wysokości odpowiadającej tej kwocie, a oraz |by usiłować ukryć dalszy niedobór, który powstał w kasie od 1 lipca 1964 r. do 30 czerwca 1965 r. w kwocie 227.321 zł, przez wystawienie fikcyjnego wniosku kasacyjnego na sumę 137.636,50 zł i fikcyjnych specyfikacji rozchodowych na sumę 102.423,04 zł, a więc na podstawie fikcyjnej dokumentacji na ogólną kwotę 240.059,54 zł, bardzo zbliżoną do łącznej wartości brakujących towarów. Twierdzenie oskarżonego, jakoby uwierzył w rzekomą radę Mieczysława O., by przyznać się do winy i obciążyć Józefa K. i Henryka O., a wówczas zostanie zwolniony z aresztu - jest tak naiwne, że musi być uznane za zupełnie niewiarygodne. Nie bez znaczenia jest tu wreszcie fakt, iż oskarżony przyznawał się do zagarnięcia powierzonego mu mienia nie tylko przed organami prowadzącymi śledztwo, ale również podczas prowadzonego przeciwko niemu dochodzenia służbowego.III. Rewizja oskarżonego Henryka O. również nie jest zasadna.Stanowisko Sądu I instancji, że oskarżony Ryszard Zenon O. nie miał interesu w tym, aby niesłusznie pomawiać o nabywanie od niego przywłaszczonych towarów przez oskarżonych Henryka O. i Józefa K. oraz że trudno przyjąć, aby zmyślił on sobie wszystkie te szczegóły, p których w związku z tym mówił w toku śledztwa - jest trafne.Nie ima podstaw do odmawiania wiary zeznaniom świadka Piotra J., który stwierdził, że widywał na targowisku w L. m. in. oskarżonego Henryka O., handlującego ubraniami i butami roboczymi, a więc takimi artykułami, jakie przywłaszczał sobie Ryszard Zenon O., oraz że Henryk O. mówił mu, iż ma znajomego magazyniera, od którego może dostawać "ciuchy". Wysuwany w tym względzie przez rewizję argument, że Piotr J. sam był skazany wyrokiem Sądu Powiatowego w G. za handel sortami mundurowymi, wobec czego może wskazywać nazwisko Henryka O., aby zataić nazwiska faktycznych dostawców kradzionych rzeczy, jest o tyle chybiony, że Piotr J. wcale nie twierdzi, jakoby miał nabywać jakieś przedmioty od Henryka O. bądź Józefa K. Zeznania świadków U. i B. stwierdzają jednak, że Henryk O. - podobnie jak i Józef K. - bywali na targu w L. w celach handlowych.Nie wykazuje błędu rozumowanie Sądu I instancji, że na zmianę tych wyjaśnień współoskarżonego Ryszarda Zenona O., w których przyznawał się on do winy i obciążał Henryka O. oraz Józefa K., wpłynął następny jego pobyt w okresie od 24 września do 13 listopada 1965 r. w jednej celi wraz z oskarżonym Henrykiem O. Rozumowania tego nie podważa zeznanie świadka Lecha F. - który stwierdził, że w czasie gdy przebywał w jednej celi z Ryszardem Zenonem O. i Henrykiem O., to nie słyszał, aby mówili oni ze sobą o ich sprawie - skoro świadek ten przebywał razem z nimi przez okres tylko 5 tygodni, a oni byli ze sobą w więzieniu przez 8 tygodni.Podawanie przez rewizję w wątpliwość ustalenia Sądu Wojewódzkiego co do tego, że przyczyną braków w magazynie prowadzonym przez Ryszarda Zenona O. były popełnione przez niego kradzieże, nie zasługuje na uwzględnienie z przyczyn wskazanych przy rozważaniu analogicznego zarzutu rewizji oskarżonego Ryszarda Zenona O.Wreszcie jeśli chodzi o zakwalifikowanie działalności przestępczej oskarżonego Henryka O. jako pomocnictwa do zagarnięcia mienia społecznego oraz o określenie wartości przedmiotów, do przywłaszczenia których oskarżony ten przyczynił się na kwotę nie niższą od 34.350 zł, to zagadnienia te zostały już wyżej oświetlone przy rozważaniu zarzutów rewizji prokuratora.IV. Rewizja oskarżonego Feliksa O. zasługuje na uwzględnienie tylko w tej części, w której kwestionuje on trafność kwalifikacji drugiego z przypisanych oskarżonemu czynów z art. 293 k.k. w związku z art. 287 § 2 k.k. Zgodzić się należy ze stanowiskiem zajętym w rewizji w tej kwestii, że skoro oskarżony nakłaniał zawiadowców odcinków drogowych PKP do poświadczenia nieprawdy dla ukrycia dokonanych już poprzednio nadużyć, to działania takiego nie można uznać za czynność podjętą w celu osiągnięcia korzyści osobistej lub majątkowej, gdyż korzyść ta została już osiągnięta, wobec czego prawidłową kwalifikacją w takim wypadku jest kwalifikacja z art. 287 § 1 k.k.Nie są natomiast słuszne pozostałe zarzuty rewizji. Oskarżony już w czerwcu 1964 r. musiał się orientować, że podległy ʼmu służbowo jego syn, Ryszard Zenon O., popełnia nadużycia, skoro Stefania S. wtedy właśnie zawiadomiła go o swoich spostrzeżeniach w tym względzie i skoro Ryszard Zenon O. przyznał się wtedy do wymiany starych butów na nowe (zeznanie Stefanii S.), a obecny przy tej rozmowie świadek Józef K. stwierdził, że Feliks O. rozpłakał się wówczas i mówił, że za to grozi "kryminał".W tej sytuacji skoro ponadto oskarżony wiedział, że jego syn systematycznie nadużywał alkoholu, nie mógł on mieć również wątpliwości, że braki na kwotę około 100.000 zł, jakie stwierdzono w magazynie Ryszarda Zenona O., są przez niego zawinione. Zarządzenie przez oskarżonego przerwania w takich okolicznościach inwentaryzacji pod pretekstem przekazania magazynu C. (sam oskarżony przyznał, że w chwili przerwania remanentu sprawa przejęcia agend Ryszarda Zenona O. przez C. nie była jeszcze rozstrzygnięta), przy jednoczesnym podjęciu przez oskarżonego zabiegów w celu uzyskania fikcyjnych dokumentów dla pokrycia braków występujących u Ryszarda Zenona O., wskazuje w sposób oczywisty na to, że oskarżony wiedział o tym, iż syn jego popełniał nadużycia, lecz nie dopełnił obowiązku zawiadomienia o tym władz powołanych do ścigania przestępstw, natomiast usiłował te nadużycia ukryć. Zeznania świadków Stanisława K., Edwarda K. oraz Wiktora M. wskazują wyraźnie na to, że oskarżony Feliks O. domagał się od nich podpisania fikcyjnych dowodów odbioru od Ryszarda Zenona O. różnych przedmiotów w celu pokrycia braków powstałych w magazynie tego ostatniego oraz że oskarżony orientował się, iż przedmiotów tych Ryszard Zenon O. nie dostarczył K. i M.Kara wymierzona oskarżonemu Feliksowi O. nie przedstawia się jako rażąco surowa, zwłaszcza jeśli się zważy, że wykonanie jej zostało warunkowo zawieszone.