I CZ 80/64

SentencjaSąd Najwyższy po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 1965 r. na posiedzeniu jawnym sprawy z powództwa Rady Głównej Zrzeszenia w W. przeciwko Jerzemu M. i innym o 584.231 zł na skutek zażalenia powódki na postanowienie Sądu Wojewódzkiego w W. z 23 maja 1964 r. postanawia zaskarżone postanowienie uchylić.Uzasadnienie faktyczneRada Główna Zrzeszenia w W. w pozwie wniesionym do Sądu Wojewódzkiego w W. domagała się zasądzenia solidarnie od pozwanych kwoty 584.231 zł.Postanowieniem z dnia 23 maja 1964 r. Sąd Wojewódzki, uznając swoją niewłaściwość rzeczową, przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w W. według właściwości, przy czym w uzasadnieniu przytoczył, że powodowa Rada Główna Zrzeszenia nie jest podmiotem państwowego arbitrażu gospodarczego - a co za tym idzie - sprawa niniejsza nie należy w myśl przepisów art. 11 pkt 4 k.p.c. do właściwości sądu wojewódzkiego.W zażaleniu na powyższe postanowienie powódka zwalcza stanowisko Sądu Wojewódzkiego podnosząc, że skoro powódka jako organizacja społeczna otrzymała zezwolenie Ministra Finansów na prowadzenie działalności gospodarczej i działalność tę prowadzi w postaci wytwórni, produkujących sprzęt sportowy, to w świetle przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 17 lutego 1960 (Dz. U. z 1960 r. Nr 9, poz. 60) w zakresie tej działalności gospodarczej podlega orzecznictwu arbitrażowemu. Ponieważ dochodzone roszczenie wynika z umowy przedwstępnej, dotyczącej nabycia nieruchomości, przeznaczonej dla Zakładu Metaloplastyki w W., prowadzonego przez powódkę w ramach jej działalności gospodarczej, przeto zdaniem skarżącej właściwość sądu wojewódzkiego dla rozpoznania niniejszej sprawy uzasadniona jest przepisem art. 11 pkt 4 k.p.c.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Zażalenie jest uzasadnione.Stosownie do art. 11 pkt 4 k.p.c. właściwość Sądu Wojewódzkiego w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu przewyższa 100.000 zł, uzależniona jest od tego, czy jedną ze stron jest Skarb Państwa lub inny podmiot podlegający państwowemu arbitrażowi gospodarczemu. O tym, czy dany podmiot podlega arbitrażowi, decydują przepisy dekretu o państwowym arbitrażu gospodarczym (Tekst jednolity: Dz. U. z 1961 r. Nr 37, poz. 195) oraz rozporządzeń wydanych przez Radę Ministrów na podstawie decyzji zawartej w art. 3 wymienionego dekretu. Rozporządzenie takie z dnia 17 lutego 1960 r. (Dz. U. z 1960 r. Nr 9, poz. 60) przekazuje do postępowania arbitrażowego m.in. spory między organizacjami społecznymi, posiadającymi zezwolenie Ministra Finansów na wykonywanie działalności gospodarczej, w zakresie tej działalności.Jak to już wyjaśniał Sąd Najwyższy organizacja społeczna w zakresie objętej zezwoleniem Ministra Finansów działalności gospodarczej stanowi podmiot podlegający państwowemu arbitrażowi gospodarczemu w rozumieniu art. 11 pkt 4 k.p.c.Ze znajdującego się w sprawie materiału wynika, że Zrzeszenie pismem Ministerstwa Finansów z dnia 14 października 1960 r. otrzymało zezwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej w dziedzinie produkcji usług oraz eksploatacji ośrodków sportowo-turystycznych, campingowych i schronisk. Stosownie więc do wyżej przytoczonych przepisów Zrzeszenie powodowe w zakresie powyższej działalności gospodarczej jest podmiotem państwowego arbitrażu gospodarczego.Okoliczność, że zgodnie z powołanym pismem Ministra Finansów działalność gospodarcza prowadzona jest przez wyodrębnioną komórkę organizacyjną (tzw. Zarząd Działalności Gospodarczej), względnie organ powodowego Zrzeszenia (Radę Główną) - jest z omawianego tu punktu widzenia nieistotna, podmiotem prawa bowiem jest Zrzeszenie jako osoba prawna, a nie jego organ lub komórka organizacyjna.Ponieważ spór w sprawie niniejszej powstał na tle umowy przedwstępnej nabycia nieruchomości, zawartej z ramienia powodowego Zrzeszenia przez Zarząd Działalności Gospodarczej Zrzeszenia, a nieruchomość objęta umową przeznaczona była dla celów związanych z działalnością gospodarczą Zrzeszenia - trafnie podnosi skarżący w zażaleniu, że spór ten mieści się w granicach działalności gospodarczej, w zakresie której powodowe Zrzeszenie jest - jak to wyżej zostało wyjaśnione - podmiotem państwowego arbitrażu. W konsekwencji więc - wbrew odmiennemu zapatrywaniu Sądu Wojewódzkiego - sprawa niniejsza w myśl art. 11 pkt 4 k.p.c. podlega właściwości tego Sądu.Nie inaczej przedstawiałaby się powyższa kwestia po wejściu w życie kodeksu posterowania cywilnego z 1964 r. Art. 17 pkt 4 tego kodeksu odpowiadający przepisowi art. 11 pkt 4 k.p.c. dotychczasowego, wprowadził w miejsce terminów użytych w tym ostatnim przepisie określenie "jednostka gospodarki uspołecznionej".Nie ulega jednak wątpliwości, że organizacja społeczna prowadząca działalność gospodarczą na podstawie zezwolenia Ministra Finansów i zarejestrowana w Biurze Rejestru Przedsiębiorstw jest w zakresie tej działalności jednostką gospodarki uspołecznionej w rozumieniu art. 17 pkt 4 k.p.c. z 1964 r.W świetle powyższych rozważań należało więc zaskarżone postanowienie uchylić.