II PR 308/63

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Tekstylno-Odzieżowego w Olsztynie przeciwko Stanisławowi P. i Julianowi K. o odszkodowanie na skutek rewizji pozwanego Juliana K. od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Olsztynie z dnia 27 grudnia 1962 r. zaskarżony wyrok w części uwzględniającej powództwo w stosunku do pozwanego Juliana K. uchylił i w tym zakresie sprawę przekazał do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktycznePowodowe przedsiębiorstwo wnosiło o zasądzenie od pozwanych solidarnie 81.810,05 zł na pokrycie niedoboru w magazynie nr 1 Hurtowni Odzieżowej w Ostródzie, w którym pozwani byli materialnie odpowiedzialnymi magazynierami.Pozwany K. zarzucił, iż każdy z pozwanych, mimo podpisania umowy o wspólnej odpowiedzialności, prowadził oddzielny magazyn, to też obydwa magazyny poprzednio odrębnie prowadzone nadal były otwierane i zamykane przez jednego magazyniera i żaden z nich nie sprawował pieczy nad drugim magazynem. Pozwany K. twierdził też, że w jego magazynie (konfekcji ciężkiej) nie było niedoboru.Sąd Wojewódzki zasądził na rzecz strony powodowej od każdego z pozwanych po 40.905,03 zł. Sąd Wojewódzki uznał, że niezależnie od tego, w jaki sposób pozwani po podpisaniu umowy o wspólnej odpowiedzialności pracowali, odpowiadają oni za niedobór zgodnie z tą umową w częściach równych. Sam sposób ułożenia między nimi pracy był kwestią ich wewnętrznego porozumienia się, natomiast odpowiedzialność za szkodę obciąża obydwu pozwanych jednakowo, zgodnie ze wspomnianą umową.Pozwany K. w rewizji zarzucił sprzeczność ustaleń Sądu Wojewódzkiego z zebranymi w sprawie materiałem przez pominięcie faktu, iż po podpisaniu przez obu pozwanych umowy o wspólnej odpowiedzialności nic się w ich pracy nie zmieniło, nadal każdy z nich prowadził oddzielnie swój magazyn, a w magazynie prowadzonym przez skarżącego niedoboru nie było, zaczem szkodę wyrządził wyłącznie pozwany P.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje:W umowie o odpowiedzialności wspólnej obaj pozwani przyjęli odpowiedzialność za wszelkie szkody w częściach równych. Przesłanką ich odpowiedzialności wspólnej jest powierzanie im przy przejmowaniu magazynu towarów i innych składników majątkowych. Mimo przyjęcia odpowiedzialności wspólnej pracownicy odpowiadają tylko za niedobór zawiniony. Umowa o odpowiedzialności wspólnej nie zmienia bowiem podstawy ich odpowiedzialności. Jeżeli więc manko w całości lub w części jest rezultatem okoliczności, za które pracownik nie odpowiada, to w takim zakresie jest on od odpowiedzialności wolny w myśl art. 239 k.z. Przyczynienie się pracodawcy do manka lub spowodowanie manka wyłącznie przez jednego czy niektórych pracowników objętych umową o odpowiedzialności wspólnej, np. przy udowodnieniu przywłaszczenia pewnej kwoty pieniężnej, wyłącza również odpowiedzialność pracownika w zakresie, w jakim udowodniono brak jego winy (art. 158 § 2 i 239 k.z.). Ustawa o odpowiedzialności wspólnej (Dz. U. z 1959 r. Nr 36, poz. 223) w art. 11 wymienia także okoliczności mogące mieć wpływ na zakres odpowiedzialności pracownika w procesie o odszkodowanie, pozostawiając sądowi ustalenie, czy okoliczności te w konkretnym wypadku mogą mieć wpływ na wyłączenie albo zmniejszenie odpowiedzialności.Skutki te w myśl art. 11 ustawy pociąga za sobą również utrudnienie pracownikowi wykonywania praw określonych w art. 3 § 2 tejże ustawy, tzn. utrudnienie pracownikowi odpowiedzialnemu wglądu w rachunkowość lub brania udziału w przyjmowaniu towarów. Sąd Wojewódzki przypisał pozwanemu odpowiedzialność wyłącznie na podstawie podpisania przez pozwanego K. umowy o odpowiedzialności wspólnej oraz na podstawie stwierdzenia niedoboru. Nie rozważył natomiast zarzutów pozwanego podanych już w odpowiedzi na pozew, że niedobór powstał wyłącznie z winy pozwanego P., że towaru z magazynu nr 18 nie przyjmował, że nie miał nad nim pieczy, gdyż nie otrzymał kluczy od tego magazynu i nie przyjmował towarów do tego magazynu, ani też nie wydawał z niego towarów. Czy i dlaczego praca w magazynach była w ten sposób zorganizowana i kto za to ponosi odpowiedzialność, tego Sąd Wojewódzki nie wyjaśnił, mimo iż może to mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co do pozwanego K., który z tych przyczyn zmierza do uwolnienia się od odpowiedzialności. Sąd Wojewódzki uchybił więc art. 218 § 1, art. 242 § 1 i art. 326 k.p.c. przez wydanie co do tego pozwanego wyroku mimo niewyjaśnienia sprawy do stanowczego rozstrzygnięcia. Należało więc z mocy art. 384 k.p.c. uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania.