Rw 724/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia płk J. Badecki.Sędziowie: płk A. Kruszka (sprawozdawca), ppłk C. Lipski.Prokurator: ppłk J. Bilicki.SentencjaSąd Najwyższy rozpoznał na posiedzeniu niejawnym, na skutek skargi rewizyjnej obrońcy, sprawę Stanisława K., skazanego wyrokiem Sądu Marynarki Wojennej w Gdyni z dnia 3 sierpnia 1965 r. za przestępstwo z art. 144 § 1 k.k.W.P. na karę 10 miesięcy więzienia z zawieszeniem jej wykonania na okres 3 lat oraz na karę utraty prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych przez 2 lata za to, że "jako kierowca samochodu ciężarowego marki "Star-25", w dniu 25.IV.1965 r., wbrew § 8 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej Nr 25/MON z dnia 18.IV.1961 r. w sprawie przewozu osób i ładunków transportem samochodowym oraz obowiązkach kierowców i użytkowników wojskowych pojazdów mechanicznych, będąc w stanie nietrzeźwym (1,7‰ alkoholu we krwi), prowadził samochód, w którym znajdowało się 10 osób, co mogło spowodować nieszczęśliwy wypadek z ludźmi".Obrońca oskarżonego zaskarżył wyrok z powodu orzeczenia niewspółmiernej kary i wnosił o uchylenie kary utraty prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych.Sąd Najwyższy postanowił zmienić wyrok Sądu Marynarki Wojennej w Gdyni z dnia 3 sierpnia 1965 r. w sprawie Stanisława K. przez: 1) poprawienie kwalifikacji prawnej czynu z art. 144 § 1 k.k.W.P. na art. 28 § 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu i przyjęcie, że przestępstwa określonego w tym przepisie oskarżony dopuścił się przez to, że 25 kwietnia 1965 r. wprawił się na skutek nadużycia alkoholu w stan nietrzeźwości i w tym stanie przewoził 10 osób powierzonym mu samochodem ciężarowym "Star-25" oraz przez 2) złagodzenie kary 10 miesięcy więzienia do kary 10 miesięcy aresztu oraz przyjęcie za podstawę jej wymiaru art. 28 § 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu - i z powyższymi zmianami zaskarżony wyrok utrzymać w mocy, pozostawiając skargę rewizyjną obrońcy bez uwzględnienia.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd:I. Obrońca nie kwestionuje w rewizji ustaleń faktycznych wyroku i prawnej oceny czynu oskarżonego, podnosi jednak, że "oskarżony (...) w czasie jazdy do chwili zatrzymania go przez funkcjonariusza Milicji Drogowej panował zupełnie nad pojazdem i pewnie go prowadził".Instancja rewizyjna w związku z tym stwierdza z urzędu, że zastosowana w wyroku kwalifikacja prawna czynu oskarżonego jest błędna. Nie uzasadnia w szczególności zastosowania art. 144 § 1 k.k.W.P. zawarta w wyroku argumentacja, że "jakkolwiek żadne skutki nie zaistniały, to jednak mając na uwadze, że oskarżony był kierowcą samochodu, w którym znajdowało się 10 osób, i był w stanie nietrzeźwości, mógł spowodować wypadek bardzo brzemienny w skutki".Samo stwierdzenie prowadzenia samochodu przez kierowcę będącego w stanie nietrzeźwości nie wystarcza do zasadnego dopatrywania się w tym fakcie przyczyny mogącej spowodować wypadek, o którym mowa w art. 144 § 1 k.k.W.P.Możliwość powstania wypadku jest elementem ustawowej istoty przestępstwa, który może być uznany za ustalony tylko wówczas, gdy zostanie udowodniony. Możliwość ta to nie pojęcie abstrakcyjne i teoretyczne, lecz konkretna, praktyczna rzeczywistość, determinowana przez rodzaj naruszenia zasad prowadzenia pojazdów na drogach publicznych i przez okoliczności, w jakich to naruszenie nastąpiło (por. postanowienie NSW z 22.X.1956 r. 1000/56, Zb. Orz. z 1960 r., str. 192).Sam fakt prowadzenia samochodu przez oskarżonego będącego w stanie nietrzeźwości nie wystarcza do stwierdzenia, że stwarzał on przez to konkretną możliwość nastąpienia wypadku. Znane są wypadki, że niekiedy kierowcy po użyciu alkoholu prowadzą pojazdy ze zwiększoną ostrożnością i w ten sposób zapobiegają niebezpieczeństwu powstania wypadku. Oczywiście, również i wtedy dopuszczają się oni działania zabronionego przez prawo karne, nie można im jednak przypisywać winy stworzenia stanu mogącego doprowadzić do wypadku, skoro dowody na to nie pozwalają.Przewód sądowy w niniejszej sprawie nie wykazał, by oskarżony na skutek znajdowania się w stanie nietrzeźwości prowadził powierzony mu pojazd w sposób uzasadniający prawdopodobieństwo spowodowania wypadku w rozumieniu art. 144 § 1 k.k.W.P.Sam fakt prowadzenia samochodu po wprawieniu się w stan nietrzeźwości, ustalony w toku rozprawy, uzasadnia uznanie odpowiedzialności oskarżonego w ramach art. 28 § 1 ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. o zwalczaniu alkoholizmu. W tym też zakresie podlega zmianie zastosowana w wyroku kwalifikacja prawna czynu oskarżonego.II. Chybiony jest wniosek obrońcy o uchylenie kary pozbawienia oskarżonego prawa prowadzenia pojazdów mechanicznych.Zgodnie z art. 31 § 1 cytowanej ustawy z dnia 10 grudnia 1959 r. kara ta jest represją obligatoryjnie stosowaną za przestępstwa pozostające w związku z naruszeniem w stanie nietrzeźwości obowiązków prowadzącego pojazd mechaniczny, a zatem i za przestępstwo przypisane oskarżonemu.Wymiar tej dodatkowej kary, zastosowanej zgodnie z prawem do oskarżonego, jest współmierny do stopnia społecznego niebezpieczeństwa jego czynu, zwłaszcza jeśli się zważy, że oskarżony wypił znaczną ilość alkoholu (1,7‰ alkoholu we krwi) mimo i wbrew zakazom przełożonych, i to wówczas, gdy miał wykonywać odpowiedzialne zadanie przewiezienia grupy młodzieży. Oskarżony wykazał swym czynem poważny brak poczucia odpowiedzialności za wykonanie tego zadania, a także znaczną dozę lekceważenia zasad obowiązujących go jako kierowcę. Wobec tych ujemnych, groźnych przy sprawowaniu funkcji kierowcy cech oskarżonego, wymierzonej mu kary dodatkowej nie można uznać za niewspółmierną nawet wówczas, gdy się uwzględni podniesione w rewizji okoliczności, np. tę, że oskarżony kończy już służbę wojskową i że po zwolnieniu z niej nie będzie mógł podjąć pracy w zawodzie kierowcy.