III CR 326/65

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Błahuta. Sędziowie: S. Gross, R. Czarnecki (sprawozdawca).SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z wniosku Marianny G. i innych o dział spadku po Czesławie M., na skutek rewizji nadzwyczajnej Ministra Sprawiedliwości od postanowienia Sądu Powiatowego w Makowie Mazowieckim z dnia 18 czerwca 1963 r.,uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Powiatowemu w Makowie Mazowieckim do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSkarb Państwa wystąpił na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 grudnia 1958 r. o szczególnym trybie ściągania zaległości z tytułu niektórych zobowiązań właścicieli nieruchomości wobec Państwa (Dz. U. Nr 77, poz. 398; zmiana: Dz. U. z 1962 r. Nr 38, poz. 166) o przejęciu na własność Państwa 10,50 ha gruntu z nieruchomości Czesławy M. Sąd Powiatowy prawomocnym postanowieniem z 1961 r. orzekł przejęcie wyżej wspomnianej części nieruchomości, stanowiącej równowartość długu w sumie 102.254 zł.W 1962 r. wszyscy trzej spadkobiercy Czesławy M. złożyli zgodny wniosek o dział spadku, przy czym nie podali, że z nieruchomości o powierzchni 22,39 ha zostało przyjęte na własność Państwa 10,50 ha. Sąd Powiatowy postanowieniem, które w dniu 25 lipca 1963 r. stało się prawomocne, dokonał działu spadku, w skład którego wchodzi nieruchomość o powierzchni 22,39 ha.W dniu 2 października 1965 r. Minister Sprawiedliwości założył od tego postanowienia rewizję nadzwyczajną.Uzasadnienie prawneSąd Najwyższy zważył, co następuje.Z chwilą uprawomocnienia się przewidzianego w art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 21 grudnia 1958 r. postanowienia sądu o przejęciu części nieruchomości dłużnika, własność części tej nieruchomości przechodzi na Państwo. Art. 3 ust. 6 powołanej ustawy nie wprowadza w tej materii wyjątku, a jedynie głosi, że jeżeli dłużnik zapłaci należność w okresie wskazanym w tym przepisie, to sąd uchyli postanowienie o przejęciu nieruchomości. W wypadku zatem, gdy postanowienie uprawomocniło się, jego uchylenie sprawia, że własność części nieruchomości przechodzi z powrotem na byłego dłużnika. W braku takiego postanowienia Państwo pozostaje właścicielem, dla kwestii zaś tej własności obojętne jest, czy postanowienie o przejęciu zostało wykonane.W sprawie nie nastąpiło uchylenie postanowienia o przejęciu części nieruchomości. Skoro Państwo było właścicielem 10,50 ha gruntu, to odpowiadająca tej powierzchni cześć nieruchomości nie ulegała podziałowi pomiędzy spadkobierców. Sąd Powiatowy więc dokonując podziału pomiędzy spadkobierców, m.in. przedmiotu własności Państwa, dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Orzeczenie Sądu Powiatowego narusza również interes PRL.Z tych względów orzeczono jak w sentencji.