II CR 213/62
PostanowienieIzba Cywilna1963-03-20
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy droga sądowa jest niedopuszczalna w sporze o prawa majątkowe pomiędzy urzędem państwowym a spółdzielnią, nawet jeśli po drugiej stronie występuje osoba fizyczna?Ratio decidendi
Sąd Najwyższy uznał, że droga sądowa jest niedopuszczalna w sporze o prawa majątkowe pomiędzy urzędami państwowymi a spółdzielniami, gdy podmioty te podlegają kompetencji państwowych komisji arbitrażowych. Okoliczność, że po stronie pozwanej występuje również osoba niepodlegająca orzecznictwu komisji arbitrażowej, nie ma wpływu na niedopuszczalność drogi sądowej między podmiotami arbitrażowymi. Zasada niedopuszczalności drogi sądowej dotyczy wszystkich spraw cywilnych, w tym pozwów interwencyjnych w postępowaniu egzekucyjnym.Stan faktyczny
Spółdzielnia Mieszkaniowa wniosła powództwo o zwolnienie od egzekucji 200 000 sztuk cegieł zajętych u pozwanego Józefa M. przez Wydział Finansowy Prezydium Powiatowej Rady Narodowej. Sąd Wojewódzki oddalił powództwo. Spółdzielnia wniosła rewizję, zarzucając naruszenie przepisów dotyczących zobowiązań podatkowych. Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę, uchylając wyrok Sądu Wojewódzkiego.Rozstrzygnięcie
Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, odrzucił pozew przeciwko Skarbowi Państwa i przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania w stosunku do pozwanego Józefa M.Pełny tekst orzeczenia
SentencjaSąd Najwyższy w sprawie z powództwa Spółdzielni Mieszkaniowej "Nasz Dom" w Ł. przeciwko1. Skarbowi Państwa (Wydz. Finans. Prez. Paw. Rady Narodowej w B.) i2. Józefowi M.o zwolnienie od egzekucji 200 000 szt. cegieł, na skutek rewizji powódki od wyroku Sądu Wojewódzkiego we Wrocławiu z dnia 2 października 1961 r., uchylił zaskarżony wyrok i w stosunku do pozwanego Skarbu Państwa odrzucił pozew, w stosunku do pozwanego Józefa M. przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.Uzasadnienie faktyczneSąd Wojewódzki oddalił powództwo, w którym powodowa Spółdzielnia domagała się zwolnienia od egzekucji 200 000 szt. cegieł zajętych u pozwanego M. przez Wydział Finansowy Prez. Pow. Rady Nar. w B.Uzasadnienie prawnePowódka w rewizji zarzuciła, że Sąd Wojewódzki naruszył art. 25 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1950 r. o zobowiązaniach podatkowych przyjmując, że wszystkie przedmioty znajdujące się na terenie przedsiębiorstwa wchodzą w skład tego przedsiębiorstwa. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: Z mocy art. 2 i 3 dekretu z dnia 5 sierpnia 1949 r. o państwowym arbitrażu gospodarczym (Tekst jednolity: Dz. U. z 1961 r. Nr 37, poz. 195) oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 5 maja 1950 r. w sprawie przekazania do postępowania arbitrażowego niektórych sporów o prawa majątkowe (Dz. U. z 1950 r. Nr 22, poz. 189) i rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 17 lutego 1960 r. w sprawie przekazania do postępowania arbitrażowego niektórych sporów o prawa majątkowe (Dz. U. z 1960 r. Nr 9, poz. 60).spory o prawa majątkowe pomiędzy urzędami państwowymi a spółdzielniami poddane zostały kompetencji państwowych komisji arbitrażowych.W każdym zatem wypadku, gdy spór o prawa majątkowe toczy się pomiędzy podmiotami państwowego arbitrażu gospodarczego, droga sądowa jest niedopuszczalna. Okoliczność, że po stronie pozwanej występuje również osoba nie podlegająca orzecznictwu komisji arbitrażowej, nie ma istotnego znaczenia dla niedopuszczalności drogi sądowej między podmiotami państwowego arbitrażu gospodarczego. O niedopuszczalności tej bowiem decyduje tylko to, że po jednej i drugiej stronie w procesie występują podmioty arbitrażowe. Tak samo bez znaczenia dla niedopuszczalności drogi sądowej jest, że postępowanie zostało wszczęte na podstawie pozwu interwencyjnego z art. 574 k.p.c., gdyż ogólna zasada niedopuszczalności drogi sądowej z art. 2 k.p.c. dotyczy wszystkich spraw cywilnych, a więc i pozwów interwencyjnych określonych w postępowaniu egzekucyjnym.W niniejszej sprawie stroną powodową jest spółdzielnia, po stronie pozwanej zaś występuje Skarb Państwa reprezentowany przez urząd państwowy oraz spór dotyczy prawa majątkowego. W tych warunkach droga sądowa między tymi osobami jest niedopuszczalna, a pozew przeciwko pozwanemu Skarbowi Państwa po uchyleniu zaskarżonego wyroku ulega odrzuceniu (art. 207, 220 k.p.c.).Uchyleniu ulega zaskarżony wyrok również w stosunku do pozwanego z tym, że sprawa zostaje przekazana Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania z powodu niewyjaśnienia sprawy w stosunku do tego pozwanego. W aktach sprawy bowiem brak w ogóle wniosku i wyjaśnień pozwanego. Nie wiadomo więc, czy pozwany ten uznaje, czy zaprzecza prawu powoda do zajętych przez Wydział Finansowy Prez. Pow. Rady Nar. w B. 200 000 szt. cegieł.Z tych względów Sąd Najwyższy z mocy art. 228, 371 § 1 pkt 2 i § 2 pkt 1, 380 § 1 pkt 1, 384 i 390 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok i odrzucił pozew przeciwko Skarbowi Państwa oraz przekazał sprawę Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania w stosunku do pozwanego M.
Powiązane orzeczenia
- III CRN 224/77 1977-09-28Czy sąd rejonowy może przekazać sprawę cywilną do rozpoznania organowi arbitrażowemu, jeśli droga sądowa nie jest niedopuszczalna?
- I CR 469/75 1975-08-15Czy w przypadku, gdy w toku postępowania sądowego po stronie pozwanej w miejsce osoby fizycznej wstąpił Skarb Państwa, a powód jest jednostką gospodarki uspołecznionej, droga sądowa jest dopuszczalna, czy też postępowani…
- C 532/52 1952-04-06Czy sąd powszechny jest właściwy do rozpoznania sporu o charakterze majątkowym pomiędzy Zakładem Ubezpieczeń Społecznych a Przedsiębiorstwem Państwowym "Państwowa Komunikacja Samochodowa", nawet jeśli w sprawie występuje…
- II CZ 45/83 1983-06-15Czy droga sądowa jest dopuszczalna w przypadku zaskarżenia uchwały walnego zgromadzenia pełnomocników spółdzielni dotyczącej stosunków majątkowych członków, będących jednostkami gospodarki uspołecznionej?
- III CRN 156/73 1973-08-10Czy spór o prawa niemajątkowe, nawet jeśli jest połączony z roszczeniami majątkowymi, podlega rozpoznaniu przez sąd powszechny, czy też przez państwowy arbitraż gospodarczy, gdy strony są przedsiębiorstwami państwowymi?
Powołane przepisy
art. 25 ust. 2art. 2art. 574 KPCart. 2 KPCart. 207art. 228§ 1 pkt 2§ 2 pkt 1§ 1 pkt 1
Źródło: Baza Orzeczeń Sądu Najwyższego (sn.pl), pozyskano 13.07.2026.