II K 995/61

SentencjaSąd Najwyższy w sprawie 1. Kazimierza K., 2. Alicji K., 3. Zdzisława K., 4. Władysława K., 5. Mariana K., oskarżonych z art. 240 § 2 k.k. po rozpoznaniu założonej przez oskarżonych rewizji od wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 29 sierpnia 1961 r. na podstawie art. 375, 383 pkt 2 i 3, 384 pkt 2 k.p.k.I - uchylił zaskarżany wyrok w orzeczeniu o karze łącznej co do oskarżonych Kazimierza, Zdzisława i Alicji K.,II - uchylił tenże wyrok w części skazującej oskarżonego Władysław K. i tegoż oskarżonego uniewinnił od zarzutu oskarżenia (...),III - przyjmując, że obydwa czyny przypisane oskarżonym Kazimierzowi, Zdzisławowi i Alicji K. stanowią jedno przestępstwo z art. 240 § 2 k.k., uchylił orzeczenie o karze za przestępstwo z art. 242 k.k., utrzymał w mocy orzeczenie o karze za przestępstwo z art. 240 § 2 k.k. co do Kazimierza i Zdzisława K., natomiast zmienił tenże wyrok w orzeczeniu o karze co do oskarżonej Alicji K. w ten sposób, że za przypisany jej czyn skazał ją na podstawie art. 240 § 2 k.k. na trzy lata więzienia; IV. - zmienił zaskarżony wyrok w orzeczeniu o karze co do oskarżonego Marana K. w ten sposób, że za przypisany mu czyn, na podstawie art. 240 § 2 k.k. skazał go na karę dwóch lat więzienia zawieszając warunkowo wykonanie tej kary na okres lat pięciu.Wyrokiem wyżej wymienionym skazano:I. 1) Zdzisława K.,2) Kazimierza K.,3) Alicję K.,4) Władysława K.,5) Mariana K.,z mocy art. 240 § 2 k.k. Kazimierza K. na 8 (osiem) lat więzienia, oskarżoną Alicję K. na karę 6 (sześciu) lat więzienia, oskarżonego Zdzisława K. na 5 lat więzienia, oskarżonego Władysława K. na karą 4 (czterech) lat więzienia, oskarżonego K. na karę 3 (trzech) lat więzienia, za to, że wzięli udział w pobiciu Jana O. w wyniku czego tenże Jan O. doznał wylewów krwawych do mięśni czaszki, obfitych wylewów krwawych między oponowych wielokrotnego złamania kości pokrywy i podstawy czaszki, uszkodzenia mózgu ze zmiażdżeniem tkanki mózgowej na dużej powierzchni, w następstwie, czego zmarł;II. Tychże Kazimierza, Alicję i Zdzisława K. nadto z mocy art. 241 k.k. każdego z nich na karę po 1 (jednym) roku więzienia - za to, że wspólnie wzięli udział w pobiciu Stanisława J. i Władysława K., używając: Kazimierz K. - sztachet drewnianych, zaś Alicja K. - narzędzia bliżej nieokreślonego.Na zasadzie art. 31 k.k. wymierzono karę łączną Kazimierzowi K. 8 (osiem) lat więzienia, Alicji K. 6 (sześć) lat więzienia, Zdzisławowi K. 5 (pięć) lat więzienia.Od powyższego wyroku założyli rewizję wszyscy wyżej wymienieni oskarżeni.Rewizja oskarżonych Kazimierza K., Zdzisława K., i Alicji K., we wspólnym wywodzie, wnoszą: o uchylenie w odniesieniu do nich zaskarżonego wyroku i uniewinnienie ich. ewentualnie uznanie za winnych popełnienia jednego czynu z art. 240 § 2 k.k. oraz wymierzenie kary w najniższym wymiarze, z warunkowym zawieszeniem je.i wykonania, zarzuca obrazę przepisów prawa materialnego i błędną ocenę okoliczności faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku, a nadto rażącą niewspółmierność kary.Rewizja dopatruje się obrazy przepisów prawa materialnego w odrębnym zakwalifikowaniu czynów z art. 240 § 2 i 241 k.k. zamiast przyjęcia jednej kwalifikacji prawnej z art. 240 § 2 k.k., zaś błędnej oceny okoliczności faktycznych w tym, że Sąd oparł swoje ustalenia "na poszlakach, nie znajdujących oparcia w dowodach bezpośrednich".Rewizja oskarżonych Władysława K. i Mariana K., we wspólnym wywodzie, wnosząc o uchylenie, co do nich zaskarżonego wyroku i uniewinnienie ich, ewentualnie o przekazanie sprawy w tej części do ponownego rozpoznania zarzuca:1) obrazę art. 8 w związku z art. 296 k.p.k., niewymienionych zresztą w rewizji, przez pominięcie zgłoszonego na rozprawie dowodu ze świadka Zofii W.;2) obrazę przepisu art. 240 k.k., przez zastosowanie wobec oskarżonych tego przepisu, mimo, że dokonane przez Sąd ustalenia faktyczne w stosunku do tych oskarżonych nie wyczerpują dyspozycji powołanego przepisu.Na rozprawie w Sądzie Najwyższym przedstawiciel Generalnej Prokuratury wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, o uznanie oskarżonych Kazimierza, Zdzisława, Alicję i Mariana K. za winnych tego, że wzięli udział w pobiciu Jana O., Stanisława J. i Władysława K. w wyniku czego nastąpiła śmierć Jana O., tj. jednego czynu z art. 240 § 2 k.k. o wymierzenie każdemu z nich kary w wysokości orzeczonej przez Sąd I instancji oraz o uniewinnienie oskarżonego Władysława K.Uzasadnienie faktyczneSąd Najwyższy wyraził następujący pogląd prawny:Rewizja oskarżonego Władysława K. słusznie zarzuca, że przy słusznych co do niego ustaleniach faktycznych, dokonanych przez Sąd I instancji, brak jest podstaw do przyjęcia, iż brał on udział w pobiciu kogokolwiek.Błędny jest pogląd sądu, wyrażony w motywach zaskarżonego wyroku, że sam fakt obecności w miejscu, gdzie miało miejsce pobicie i niepowstrzymywanie współoskarżonych, swoich synów oraz córek, od agresywnych wystąpień, stanowi udział ze strony oskarżonego Władysława K. w pobiciu Jana O., a także innych osób, którego dopuścili się współoskarżeni. Wykładnia gramatyczna art. 240 k.k. nie dopuszcza możliwości popełnienia tego przestępstwa przez zaniechanie.Rewizja oskarżonych Kazimierza, Zdzisława i Alicji K. słusznie zarzuca obrazę prawa materialnego. Zauważyć bowiem należy, że niesłusznie jedno zdarzenie, jak pobicie w tym samym czasie Jana O. i osób towarzyszących mu, sąd I instancji rozdzielił na dwa odrębne czyny. Nie znajduje więc podstawy odrębne skazanie oskarżonych Kazimierza, Zdzisława i Alicji K. z art. 241 k.k., skoro nie zachodzi w działaniu ich zbieg realny przestępstw, a tylko zbieg przepisów ustawy, określony w art. 36 k.k.W pozostałej części rewizje oskarżonych wyżej wymienionego rodzeństwa K. oraz Mariana K. co do winy, a nadto Kazimierza i Zdzisława K. co do kary nie są słuszne. Wina tych oskarżonych w świetle ujawnionych na przewodzie sadowym materiałów dowodowych, w tym również wyjaśnień samych oskarżonych została przez sąd I instancji przekonywająco ustalona i wyczerpująco uzasadniona. Natomiast wywody rewizji usiłujące podważyć ustalenia faktyczne sądu meriti, jakoby nie znajdowały oparcia w dowodach bezpośrednich, uznać należało za chybione, chociażby z tego powodu, że sami oskarżeni nawet nie przeczą temu, że w pobiciu poszkodowanych brali udział w sposób częściowo ustalony przez sąd I instancji, a te wyjaśnienia zostały ze wskazaniem działania poszczególnych osób potwierdzone i uzupełnione zeznaniami poszkodowanych osób trzecich (pośrednio). W tych warunkach sugestia rewizji, że korzystając "z pory nocnej" mogły to zrobić osoby "niewykryte" jest niepoważne.Kary wymierzone oskarżonemu Kazimierzowi i Zdzisławowi K. ze względów trafnie podniesionych przez sąd I instancji nie budzą zastrzeżeń instancji rewizyjnej. Natomiast Sąd Najwyższy uznał, że kary wymierzone oskarżonym Alicji i Maranowi K. są zbyt surowe w stosunku do rozmiarów ich udziału w pobiciu poszkodowanych. Udział bowiem Alicji K. polegał na wznoszeniu animujących do zbrodni okrzyków noszących jednak raczej cechy histerycznego nieopanowania, zaś uderzenie przez nią pokrzywdzonego J. ręką w twarz, mogło nastąpić na skutek doznania dotkliwej dla godności kobiety zniewagi z jego strony, co wbrew jego zaprzeczeniu oskarżona twierdzi konsekwentnie od początku śledztwa. Udział Mariana K., najmłodszego z rodzeństwa K., był również dość nikły, przy czym działał on podekscytowany zachowaniem się starszego rodzeństwa. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy wymierzył im kary jak w sentencji, uznając, że w tej wysokości stanowić one będą dostateczną represję karną i wystarczającą do ich reedukacji, przy czym ze względu na młody wiek Mariana K. i jego dotychczasowe należyte sprawowanie się zastosował do niego dobrodziejstwo z art. 61 k.k., uznając, że mimo niewykonania, co do niego kary (połowę już odbył) nie powróci on na drogę przestępstwa.W tym stanie rzeczy Sąd Najwyższy orzekł jak wyżej.