VI KO 11/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia F. Wróblewski.Sędziowie: E. Binkiewicz, M. Bogusławski (sprawozdawca).Prokurator: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Antoniego Ż. i innych, oskarżonych z art. 286 § 1 k.k., po wysłuchaniu wniosku prokuratora, na podstawie art. 290 § 1 k.p.k.uchwalił przedstawione przez Sąd Wojewódzki w Gdańsku kwestie prawne wymagające zasadniczej wykładni ustawy, a mianowicie:1. "Czy zlecenie czynności z zakresu zarządu państwowego w rozumieniu art. 46 m.k.k. powinno wynikać z wyraźnego zarządzenia właściwych władz, czy też może być domniemywane na podstawie zakresu działalności przewidzianej w statucie LPŻ?"2. "Czy w związku z tym członkowie władz LPŻ i pracownicy etatowi tej organizacji podlegają odpowiedzialności z art. 286 k.k.?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneUstawa z dnia 30 stycznia 1959 r. o powszechnym obowiązku wojskowym (Dz. U. Nr 14, poz. 75) stanowi w art. 11, że celem przygotowania obywateli do wykonywania obowiązku służby wojskowej i obrony kraju prowadzi się przysposobienie wojskowe młodzieży w zakresie określonym ustawą. Ustawa z dnia 30 stycznia 1959 r. rozróżnia młodzież szkolną i pozaszkolną i co do tej ostatniej przewiduje ochotnicze przysposobienie wojskowe (art. 113 § 1). Ten rodzaj przysposobienia prowadzą - w myśl tej ustawy - organizacje i stowarzyszenia wyższej użyteczności, których statut przewiduje prowadzenie działalności w zakresie przysposobienia ludności do zadań obrony Państwa lub uprawiania dziedzin sportu mających znaczenie obronne (art. 113 § 2).Stosownie do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lipca 1960 r. w sprawie nadania statutu stowarzyszeniu wyższej użyteczności "Liga Przyjaciół Żołnierza" (Dz. U. Nr 37, poz. 213) statut tej organizacji ustala i ogłasza Minister Spraw Wewnętrznych w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej. Statut ten (M.P. z 1960 r., Nr 73, poz. 336) zawiera szereg postanowień (w szczególności § 6), z których wynika, że LPŻ prowadzi działalność, o jakiej mowa w art. 113 § 2 ustawy o powszechnym obowiązku służby wojskowej, i że jest stowarzyszaniem wyższej użyteczności wspomnianego tam rodzaju.Dokonane w ten sposób ustalenie przez Ministra Spraw Wewnętrznych celów i środków działania LPŻ jest wyraźnym zleceniem temu stowarzyszeniu określonych czynności z zakresu zarządu państwowego.Nadmienić trzeba, że poprzednio, tj. przed wspomnianym statutem z 1960 r., LPŻ sprawowała przejęte prawa i obowiązki Ligi Lotniczej i Ligi Morskiej, w szczególności w zakresie szkolenia pilotów i popierania sportu lotniczego [rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 16 czerwca 1954 r. (Dz. U. Nr 36, poz. 152), rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 sierpnia 1947 r. (Dz. U. Nr 60, poz. 333) oraz zarządzenia Ministra Komunikacji: z dnia 29 marca 1950 r. (M.P. Nr 59, poz. 685) i z dnia 30 listopada 1950 r. (M.P. Nr 132, poz. 1545) a nadto rozporządzenia Rady Ministrów: z dnia 26 lutego 1951 r. (Dz. U. Nr 14, poz. 111) i z dnia 5 kwietnia 1952 r. (Dz. U. Nr 19, poz. 115)].W tym stanie rzeczy pytanie sądu Wojewódzkiego z części dotyczącej dopuszczalności domniemywania zlecenia czynności z zakresu zarządu państwowego okazuje się bezprzedmiotowe w rozpatrywanym wypadku.Odpowiedź na pytanie pierwsze rozstrzyga jednocześnie zagadnienie przedstawione jako pytanie drugie. Należy jedynie nadmienić, że dla odpowiedzialności karnej przewidzianej dla urzędników - pracowników tej organizacji - nie ma znaczenia okoliczność, czy są oni pracownikami etatowymi. Przepis art. 46 m.k.k. wskazuje tylko, że odpowiedzialności takiej ulegają "funkcjonariusze", a więc pracownicy wykonujący akty z dziedziny zarządu lub uczestniczący w takich aktach. Kwestia więc, na jakiej formalnej podstawie pracownicy ci spełniają wymienione akty lub uczestniczą w nich, jest dla ich odpowiedzialności karnej całkowicie obojętna.Z tych rozważań wychodząc, Sąd Najwyższy uchwalił jak na wstępie.