VI KO 88/62

Skład orzekającyPrzewodniczący: sędzia T. Majewski.Sędziowie: Z. Kubec (sprawozdawca), H. Kempisty, Z. Chełmicki, J. Zembaty, A. Kafarski, J. Dziowgo.Prokurator: H. Rajzman.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Wandy Z. i innych, oskarżonych z art. 1 § 3 dekretu z dnia 4 marca 1953 r. (Dz. U. Nr 17, poz. 68) w związku z ustawą z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11), po wysłuchaniu wniosku prokuratora, uchwalił przedstawioną przez skład zwykły Sądu Najwyższego składowi powiększonemu tegoż Sądu kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy:"Czy w wypadku zagarnięcia mienia prywatnego (w danym wypadku zwykłej paczki pocztowej w obrocie z zagranicą) powierzonego przedsiębiorstwu, korzystającego z ochrony prawnej jak mienie społeczne - wysokość szkody w mieniu społecznym w rozumieniu art. 1 § 1 ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. o wzmożeniu ochrony mienia społecznego przed szkodami wynikającymi z przestępstwa (Dz. U. Nr 4, poz. 11) kształtuje się według wartości zagarniętego mienia, czy też według wysokości odszkodowania, jakie stosownie do szczególnych przepisów przedsiębiorstwo to obowiązane jest wypłacić uprawnionemu?" rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePytanie zmierza do uzyskania odpowiedzi na pytanie, czy zagarniający zagraniczną paczkę pocztową, która znajduje się we władaniu polskiego urzędu pocztowego, ponosi odpowiedzialność karną według normy ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r. (Dz. U. Nr 4, poz. 11), jeżeli wartość paczki przenosi wprawdzie 50.000 zł, ale wysokość odszkodowania należnego osobie uprawnionej sumy tej nie przekracza. Z uzasadnienia postanowienia o przedstawieniu tego pytania wynika poza tym, że przedmiotem wątpliwości Sądu Najwyższego w składzie zwykłym jest również kwestia wysokości owego odszkodowania: czy ma ona być liczona na podstawie norm ogólnych, do których odsyła art. 3 ustawy z dnia 15 listopada 1956 r. o odpowiedzialności Państwa za szkody wyrządzone przez funkcjonariuszy państwowych, czy też na podstawie przepisów szczególnych dotyczących ograniczonej odpowiedzialności Państwa za paczki pocztowe "zaginione" lub "ograbione".Przepisanym w ustawie z dnia 21 stycznia 1958 r. i przy tym wydatnie surowszym sankcjom karnym podlegają czyny wyrządzające w mieniu społecznym szkodę przewyższającą określone w tej ustawie wysokości. Jakkolwiek wysokość szkody zbieżna jest z reguły z wartością mienia społecznego, które stanowi przedmiot przestępstwa (pkt II Wytycznych S.N. z dnia 19 I 1962 r. VI KO 90/60), to jednak reguła ta nie dotyczy wypadków, kiedy przedmiot czynności wykonawczych, którym jest mienie indywidualne (w danym wypadku: zwykła paczka pocztowa), różni się od przedmiotu uszczuplenia mienia społecznego (w danym wypadku: wysokość odszkodowania za tę paczkę). Uszczerbek bowiem w mieniu społecznym może polegać również na obciążeniu sfery praw zobowiązaniowych, prowadzących nieuchronnie do uszczuplenia masy majątku społecznego. Sprawca, jeżeli czyn jego polega na zagarnięciu mienia, przysparza sobie wtedy to mienie kosztem mienia społecznego; powoduje on uszczerbek dla tego mienia już w chwili popełnienia czynu, sprowadzając samym tym czynem powstanie "pasywu" w postaci obowiązku zaspokojenia roszczenia odszkodowawczego.W żadnym jednak razie nie można na gruncie przepisów ustawy z dnia 21 stycznia 1958 r., a to ze względu na jej szczególny charakter, przyjąć wykładni, że zagarnięcie mienia indywidualnego znajdującego się we władaniu instytucji państwowej lub społecznej i nieodłączne obciążenie tym sposobem tej instytucji obowiązkiem odszkodowania szacować należy, jeśli chodzi o wysokość szkody, według rynkowej wartości tego mienia. Rozstrzyga wartość przedmiotu uszczuplenia majątku społecznego, a tą wartością może być jedynie należna osobie uprawnionej kwota wspomnianego odszkodowania.Kwestii, jak kształtuje się zakres obowiązku odszkodowawczego za "zaginioną" lub "ograbioną" paczkę pocztową, nie wymienia konkluzja pytania w niniejszej sprawie. Ponadto kwestia ta nie może być traktowana jako zagadnienie prawne wymagające "zasadniczej wykładni ustawy" w ramach art. 390 § 1 k.p.k. Oczywistą jest rzeczą, że stosownie do art. 7 wymienionej wyżej ustawy z dnia 15 lutego 1956 r. właściwa dla odszkodowania musi być norma szczególna, do której odsyła art. 7 tej ustawy. Analiza odpowiednich przepisów dotyczących w tym zakresie Państwowego Przedsiębiorstwa "Polska Poczta, Telegraf i Telefon" (obecnie: rozdział IV ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. o łączności - Dz. U. Nr 8, poz. 48) jest zwykłą powinnością sądu orzekającego co do istoty sprawy, przynajmniej dopóki sąd rewizyjny nie poweźmie skonkretyzowanych i wymagających istotnie "zasadniczej wykładni" wątpliwości na ściśle określonym wycinku ustawowego uregulowania.