VI KO 85/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes Z. Opuszyński.Sędziowie: E. Merz (sprawozdawca), J. Zembaty (współsprawozdawca), M. Budzianowski, K. Czajkowski, S. Dąbrowski, J. Dorsz, M. Fic, A. Górski, P. Ławacz, Z. Kapitaniak, R. Kryże, Z. Kubec, J. Majewski, Z. Nyczaj, M. Paluch, M. Stępczyński, K. Wagner, M. Bogusławski, K. Dobesz, W. Dąbrowski, J. Dziowgo, T. Gdowski, M. Grudziński, A. Janowski, F. Korzeń, S. Kotowski, T. Krokosz, T. Majewski, W. Ostrowski, A. Pyszkowski, M. Szerer.Prokurator: J. Bednarzak.SentencjaSąd Najwyższy po wysłuchaniu wniosku prokuratora i po rozpoznaniu złożonego na podstawie art. 26 prawa o u.s.p. wniosku Prezesa Izby Karnej Sądu Najwyższego o ustalenie właściwej wykładni przepisów art. 225 § 1 i 340 k.p.k. w kwestii:"Czy niepodpisanie protokołu rozprawy głównej i wyroku z uzasadnieniem przez osoby wymienione w tych przepisach jest uchybieniem skutkującym uchylenie wyroku, czy też sąd rewizyjny władny jest w tych wypadkach zwrócić akta sądowi I instancji celem uzupełnienia tego rodzaju braków?"uchwalił udzielić odpowiedzi jak wyżej.Uzasadnienie faktycznePrezes Sądu Najwyższego wystąpił na podstawie art. 26 § 1 prawa o u.s.p. do Izby Karnej Sądu Najwyższego z wnioskiem o wyjaśnienie, czy niepodpisanie protokołu rozprawy głównej i wyroku z uzasadnieniem przez osoby wymienione w przepisach art. 225 § 1 i 340 k.p.k. jest uchybieniem powodującym uchylenie wyroku, czy też sąd rewizyjny władny jest w tych wypadkach zwrócić akta sądowi I instancji celem uzupełnienia tego rodzaju braków.W wyroku z dnia 26 października 1960 r. I K 381/59 Sąd Najwyższy, stwierdzając, że "zaskarżony wyrok nie zawiera uzasadnienia, choć strony zapowiedziały założenie rewizji, a protokół rozprawy głównej nie został podpisany przez przewodniczącego rozprawy" - wyraził pogląd, iż "na skutek niezachowania warunków procesowych w zakresie sporządzenia protokołu rozprawy głównej cały materiał dowodowy zawarty w nie podpisanym prawidłowo protokole rozprawy nie ma żadnego znaczenia, co przy uwzględnieniu, że wyrok nie zawiera uzasadnienia, pozbawia Sąd Najwyższy możności przeprowadzenia kontroli rewizyjnej i powoduje uchylenie wyroku."Pogląd ten nie jest trafny. Należycie sporządzony protokół (art. 225 k.p.k.) stanowi wprawdzie wyłączny dowód zachowania form postępowania (art. 224 k.p.k.), a tym samym protokół rozprawy sądowej - wyłączny dowód zachowania form przewodu sądowego, jednakże taki należycie sporządzony protokół rozprawy przesyła się (art. 227 § 1 k.p.k.) wraz z aktami do wyższej instancji (a więc z chwilą, gdy nie został on jeszcze sporządzony zgodnie z art. 225 k.p.k., nie może być przesłany z aktami sądowi wyższej instancji), przesłany zaś, ulega zwrotowi przez prezesa sądu rewizyjnego lub tenże sąd celem uzupełnienia braków. Do braków tych należy między innymi również niepodpisanie protokołu rozprawy sądowej przez przewodniczącego i protokolanta (art. 225 § 1 k.p.k.). Przesłanie sądowi rewizyjnemu protokołu rozprawy nie podpisanego przez przewodniczącego i protokolanta samo przez się nie przekreśla więc - ze względów procesowych - przewodu sądowego i nie powoduje automatycznie uchylenia wyroku.Przedstawienie sądowi rewizyjnemu wraz z aktami wyroku z uzasadnieniem, które nie zostało podpisane w sposób przewidziany w art. 340 k.p.k., jest również przedwczesne i powoduje zwrot akt sądowi I instancji do uzupełnienia tego braku. W szczególności bowiem brak jest jeszcze wówczas uzasadnienia wyroku, istnieje zaś w aktach dopiero projekt uzasadnienia, które wymaga albo uzupełnienia go niezbędnymi podpisami stosownie do przepisu art. 340 k.p.k., albo też zastąpienia go inną treścią, zgodną z wolą sądu wyrokującego, stwierdzoną należytymi podpisami.W tym ostatnim wypadku sąd I instancji doręcza odpis tego nowego tekstu uzasadnienia stronie, która w przepisanym terminie złożyła na piśmie wniosek o sporządzenie uzasadnienia (art. 337 k.p.k.). Od daty tego doręczenia biegnie też termin do złożenia rewizji albo stosownego uzupełnienia na piśmie rewizji, wniesionej uprzednio po doręczeniu uzasadnienia, które w istocie rzeczy było jedynie projektem (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1960 r. VI KO 3/60).Zarządzenie zwrotu akt sądowi I instancji do uzupełnienia braków dotyczących czy to należytego sporządzenia protokołu zgodnie z art. 225-227 k.p.k., czy też sporządzenia i podpisania uzasadnienia wyroku zgodnie z art. 340 k.p.k. ma prawo wydać osoba sprawująca nadzór w myśl art. 46 i 48 prawa o ustroju sądów powszechnych, tym bardziej więc - sąd rewizyjny, jeżeli zarządzenia tego nie wydał prezes danego sądu (arg. ex art. 358 zdanie drugie i art. 376 k.p.k. oraz art. 51 i 52 p. o u.s.p.).W razie nieuzyskania należycie sporządzonego i podpisanego protokołu rozprawy lub też należycie sporządzonego i podpisanego uzasadnienia wyroku - brak jest zwykle możności przeprowadzenia przez sąd odwoławczy właściwej kontroli rewizyjnej, co powoduje z reguły uchylenie zaskarżonego wyroku.W tym stanie rzeczy uchwalono jak w konkluzji.