VI KO 35/60

Skład orzekającyPrzewodniczący: Prezes Z. Opuszyński. Sędziowie: M. Szerer (sprawozdawca), J. Zembaty (współsprawozdawca i uzasadnienie). Prokurator: T. Guzkiewicz.SentencjaSąd Najwyższy w sprawie Tadeusza W. i Józefa W. oskarżonych z art. 250 i 263 § 1 k.k., po wysłuchaniu wniosku Prokuratora, na podstawie art. 290 k.p.k., uchwalił przedstawioną przez Sąd Wojewódzki w Krakowie kwestię prawną wymagającą zasadniczej wykładni ustawy, a. mianowicie:1."Jakie skutki prawne powoduje brak jednego podpisu, tj. podpisu przewodniczącego lub protokolanta na protokole ogłoszenia wyroku?"2."Czy ogłoszenie wyroku bez udziału protokolanta powoduje jego nieważność (art. 377 lit. c) k.p.k.) lub stanowi bezwzględną podstawę uchylenia wyroku (art. 378 § 1 lit. b) k.p.k.)?"rozstrzygnąć jak wyżej.Uzasadnienie faktyczneWedług przepisu art. 219 § 1 lit. a) k.p.k. w brzmieniu noweli z dnia 28 marca 1958 r. (Dz. U. Nr 18, poz. 76) protokół rozprawy głównej nie może być spisany przez przewodniczącego bez udziału protokolanta. Protokół ogłoszenia wyroku powinien więc być podpisany zarówno przez przewodniczącego, jak i przez protokolanta. Ogłoszenie wyroku stosownie do przepisu art. 334 k.p.k. może nastąpić tylko na rozprawie głównej. Protokół z tej czynności jest więc protokołem rozprawy głównej i wobec tego powinien być podpisany tak przez przewodniczącego, jak i przez protokolanta, brak zaś podpisu jednej z tych osób w tym protokole stanowi uchybienie procesowe z art. 225 § 1 k.p.k. w związku z art. 219 § 1 lit. a) k.p.k.Brak podpisu jednej z wyżej wymienionych osób w protokole ogłoszenia wyroku, jak i w ogóle w protokole rozprawy głównej, należy - podobnie jak i niepodpisanie wyroku z uzasadnieniem przez właściwą osobę - do tego rodzaju braków formalnych, które mogą być usunięte w drodze zwrócenia akt sprawy sadowi I instancji przez prezesa sądu rewizyjnego lub sąd rewizyjny (por. co do tego uchwały Sądu Najwyższego z dnia 25.II.1960 r. VI KO 3/60, z dnia 17.XII.1959 r. VI KO 91/59 i z dnia 26.III.1959 r. VI KO 48/59).Jeżeli w wyniku tego zwrócenia akt okaże się, że ów brak nie może być usunięty, np. z powodu śmierci protokolanta lub dlatego, że protokolant nie był obecny przy ogłaszaniu wyroku, to uchybienie to daje podstawę do uchylenia wyroku przez sąd rewizyjny tylko wówczas, gdy rewizja je zarzuca i gdy mogło ono mieć wpływ na treść wyroku (art. 371 pkt 2 i 383 § 3 k.p.k.).Omawiany brak nie powoduje natomiast ani uznania wyroku za nieważny, ani też nie stanowi bezwzględnej podstawy do uchylenia wyroku. Wynika to z tego, że przepisy k.p.k. traktujące o nieważności wyroku (art. 11, 12 i 377 k.p.k.) oraz o bezwzględnych podstawach rewizyjnych (art. 378, 383 pkt 1 i 4, 384 pkt 1 i 385 k.p.k.) muszą być interpretowane ściśle. Ścisła zaś wykładnia przepisu art. 377 lit. c) k.p.k., który mógłby jedynie wchodzić tu w rachubę jako ewentualna formalna podstawa do uznania za nieważny wyroku dotkniętego omawianym uchybieniem, daje podstawę do stwierdzenia, że uchybienia tego nie można uważać za przyczynę nieważności wyroku z mocy samego prawa. W tym bowiem przepisie chodzi z jednej strony o przyczyny, które są co najmniej równie ważkie jak te, o których mowa w przepisach art. 377 lit. a) i b) k.p.k., a z drugiej o takie, których waga jest większa od tych, jakie wymieniają przepisy art. 378, 383 pkt 1 i 4, 384 pkt 1 i 385 k.p.k., traktujące o tzw. bezwzględnych podstawach rewizyjnych. Za tego rodzaju przyczynę nie można zaś żadną miarą uważać omawianego uchybienia, skoro nie ulega wątpliwości, że ma ono bez porównania mniejszą wagą nie tylko od każdej z przyczyn nieważności wymienionych w art. 377 lit. a) i b) k.p.k., ale również od każdego z uchybień wymienionych w powołanych już przepisach art. 378, 383 pkt 1 i 4, 384 pkt 1 i 385 k.p.k.Omawiane uchybienie nie podpada również pod żaden z wymienionych wyżej przepisów k.p.k. traktujących o bezwzględnych podstawach rewizyjnych. Przepis bowiem art. 378 § 1 lit. b) k.p.k., który mógłby tu jedynie być zastosowany jako formalna podstawa uchylenia wyroku z urzędu, dotyczy tylko członków sądu, do których - jak to wynika z przepisów art. 220, 325 i 328 k.p.k. odróżniających sędziego od protokolanta - protokolant nie należy.Trzeba nadto zważyć, że z przepisu art. 378 § 1 lit. b) k.p.k. wynika, iż nieobecność jednego z członków sądu przy ogłoszeniu wyroku powoduje tylko konieczność uchylenia wyroku z urzędu, niezależnie od zarzutów rewizji. Nieobecność protokolanta przy ogłoszeniu wyroku nie może więc powodować uznania wyroku za nieważny, gdyż uznanie to pociąga za sobą nieważność całego postępowania, które doprowadziło do wydania nieważnego wyroku, a więc skutek bardziej ujemny od skutku wywołanego uchyleniem wyroku.Ogłoszenie wyroku bez udziału protokolanta może więc spowodować jedynie uchylenie wyroku przez sąd rewizyjny, lecz tylko wówczas, gdy rewizja słusznie zarzuca to uchybienie i gdy mogło ono mieć przy tym wpływ na treść wyroku (art. 371 pkt 2 i 383 pkt 3 k.p.k.).W tym stanie rzeczy rozstrzygnięto jak w konkluzji uchwały.